Кош бойлуулук мезгили аялда жумуртка клеткасы жетилип чыгып, эркектин урук клеткасы менен уруктангандан кийин, анын жатынга ийгиликтүү жайгашуусу (имплантациясы) менен башталат.
Ал орточо эсеп менен 40 жумага, башкача айтканда, 280 күнгө созулат. Бул мөөнөт шарттуу түрдө үч айлык үч мезгилге, тактап айтканда, триместрлерге бөлүнөт. Мөөнөттөрдү жумаларга жана триместрлерге бөлүп байкап туруу кош бойлуу аял үчүн да ыңгайлуу.
Кош бойлуулук мезгилинде байкалган өзгөрүүлөрдү кош бойлуулук календарынын жардамы менен көзөмөлдөп туруу эне үчүн маанилүү иштердин бири. Календарь болочок энеге өз организмин жана өрчүп келе жаткан наристесин түшүнүү үчүн абдан пайдалуу.
Кош бойлуулук календарын көзөмөлдөп туруу үчүн биздин жамаат «Lalu — Кош бойлуулук мектеби» мобилдик тиркемесин иштеп чыккан. Бул тиркеме аркылуу аялдар өздөрүндөгү жана түйүлдүктөгү өзгөрүүлөрдү оңой көзөмөлдөй алышат.
Календарь менен сайтыбыздагы «Кош бойлуулук календары» макаласы аркылуу кыскача таанышып чыгууну, ал эми жоопкерчиликтүү мезгилди пайдалуу билимдер менен өткөрүүнү кааласаңыз, мобилдик тиркемени телефонуңузга орнотуп алууну сунуштайбыз.
Мобилдик тиркемени бул шилтеме аркылуу жүктөп алсаңыз болот: https://bit.ly/lalu-ilovasi
Кош бойлуулук мезгилинин белгилери
Аялдын организми кезектеги овуляция жетилгенге чейин кош бойлуулукка даярдана баштайт жана уруктануу болуп, жатынга имплантациялангандан кийин аялда кош бойлуулуктун алгачкы белгилери байкала баштайт. Бул белгилердин пайда болушуна организмде жүрүүчү бир катар гормоналдык өзгөрүүлөр себеп болот.
Гормоналдык өзгөрүүлөрдүн фонунда кезектеги айыздын келбей калышы, аз өлчөмдө кан аралаш суюктуктун келиши, эмчектин чоңоюшу жана оорушу, уйкусуроо, алсыздык, жүрөк айлануу сыяктуу алгачкы белгилерди өзүңүздөн байкашыңыз мүмкүн.
Мындан тышкары, кош бойлуулуктун пайда болгонун тастыктоочу экинчилик белгилер да бар. Кош бойлуулуктун биринчилик жана экинчилик белгилери жөнүндө бул макала аркылуу кеңири маалымат алсаңыз болот: Кош бойлуулук белгилери
Кош бойлуулук мөөнөтүн аныктоо
Кош бойлуулук мөөнөтүн аныктоо аялдын акыркы этек кир (айыз) күнүнөн тартып эсептелет. Бул күндөн баштап орточо 280 күнгө созулат жана төрөт башталат.
Мөөнөттү аныктоодо ультраүн изилдөөсүн (УЗИ) да колдонууга болот.
Кош бойлуулук мезгилинин триместрлери
Жогоруда белгилеп өткөнүбүздөй, кош бойлуулук календары шарттуу түрдө үч чейрекке (үч айлыкка) бөлүнөт. Бул мөөнөттөр да өз кезегинде белгилүү бир жумаларды өз ичине алат. Башкача айтканда, 1-жумадан 13-жумага чейин I триместр, 14-жумадан 26-жумага чейин II триместр, 27-жумадан 40-жумага чейин III триместр болуп эсептелет.
Биринчи триместрди кош бойлуу аял үчүн түйүлдүк менен тил табышуу же өз ара көнүгүү мезгили деп да атоого болот. Бул мезгил кош бойлуулуктун эң назик учуру болуп саналат жана энеден ден соолугуна жана организминдеги өзгөрүүлөргө жоопкерчилик менен мамиле кылууну талап кылат. Триместрдин аягында түйүлдүктүн узундугу 7-8 смди, ал эми дене салмагы 25 граммды түзөт.
Экинчи триместрге келип, өзүңүздү жеңил сезип, жагымдуу сезимдерди байкай баштооңуз мүмкүн. Бул мезгилде токсикоз белгилери дээрлик жоголот жана башка ыңгайсыздыктардын да азайгандыгы байкалат. Кээде айрым кош бойлуу аялдар жамбаш, ич жана касык аймагындагы курч ооруга даттанышат. Эгерде оору катуу болсо, 30–60 мүнөт эс алгандан кийин да басылбаса же кан кетүү, же толгоого окшош мезгил-мезгили менен кайталанган жыйрылуулар менен коштолсо, дароо дарыгерге кайрылыңыз.
Үчүнчү триместрди организмдин төрөткө даярдануу баскычы деп кароого болот. Ошону менен бирге болочок балаңыз өсүп-өнүгүүнү улантат жана мөөнөттүн аягына жакын төрөт белгилери сизге сезиле баштайт.
Кичинекей балаңыз төрөлүүнү «күтүп жаткан» убакта – өмүрү үчүн маанилүү болгон кыймылдарды жасайт: сорот, жутат, дем алат, башын бурат, буттары менен колдорун кыймылдатат.
Кош бойлуулукта аялдын организминдеги өзгөрүүлөр
Жаш эненин курсагында жаңы жан калыптанып жатканда, түйүлдүктүн күн сайын өсүп, өрчүп барышы менен бирге, болочок эненин денесинде да көптөгөн өзгөрүүлөр байкалат. Атап айтканда, тамак сиңирүү системасында (жүрөк айлануу, кусуу, ич катуу жана метеоризм), сезүү органдарында (көрүү, даам жана жыт сезүүнүн өзгөрүшү), териде (тактар, сызыктар, исиркектер), кан айлануу жана дем алуу системасында кош бойлуулуктун мөөнөтүнө жараша түрдүү өзгөрүүлөр жүз берет.
Кош бойлуулук мөөнөтүнө мүнөздүү өзгөрүүлөрдү төмөнкү таблицадан билип алсаңыз болот.
Кош бойлуулук мезгилиндеги коркунуч факторлору
Адатта кош бойлуулук нормалдуу өткөндө олуттуу көйгөйлөр жаралбайт. Кээде көйгөйлөр байкалышы да мүмкүн, ошондуктан ар бир аял кош бойлуулук үчүн кооптуу абалдар тууралуу билип алганы жакшы.
Дарыгер кош бойлуу аялды көзөмөлдөө учурунда кооптонуу жараткан абалдарды аныктоо жана өз убагында алдын алуу үчүн зарыл анализ, тест жана текшерүүлөрдү үзгүлтүксүз жүргүзүп турат. Кош бойлуу аял да өз абалына көңүл буруп, кооптуу белгилерди дарыгерге өз убагында айтып турушу ашыкча болбойт.
Кош бойлуу аялдарда боюнан түшүп калуу (кош бойлуулуктун алгачкы 20 аптасында боюнан түшүп калуу ыктымалдыгы жогору), жатындан тышкаркы кош бойлуулук, эрте төрөт же мөөнөтүнөн мурда төрөө (эгер бала 37 аптага чейин төрөлсө, ал мөөнөтүнөн мурда төрөлгөн деп эсептелет), преэклампсия, түйүлдүк айланасындагы суунун азайышы, гестациялык диабет, баланын тонунун (плацентанын) төмөн жайгашуусу сыяктуу факторлор эне менен түйүлдүктүн өмүрүнө коркунуч туудурушу мүмкүн.
Түйүлдүккө коркунуч туудурушу мүмкүн болгон абалдар тууралуу бул макала аркылуу кеңири маалымат ала аласыз.
Пайдалуу макала: Кош бойлуулук учурундагы инфекциялар: эң кооптуу инфекциялар жана алардан коргонуу жолдору
Кош бойлуулук учурунда тамактануу
Кош бойлуу аялда эч кандай тынчсыздануу сезилбей, түйүлдүк өнүгүп жаткан болсо, кош бойлуу аял күнүнө 4 маал тамактануусу зарыл. Бир күндүк тамак рационундагы белоктун жарымын жаныбар белогу (эт, балык – 25%, 20% – сүт азыктары, 5% – жумуртка) түзүшү керек.
Өсүмдүк белокторуна болгон муктаждык буурчак өсүмдүктөрү (маш, нокот, төө буурчак), күрүч, капуста, картошканын жардамы менен толукталат. Углевод булагы катары шекерден тышкары нан, акшак, мөмө-жемиштерди колдонуу максатка ылайык.
Кош бойлуулук учурунда чийки же чала бышкан этти, боорду жана боор паштетин жеш сунушталбайт; уй жана кой этин жакшылап бышырып жесе болот – бул темирдин маанилүү булагы. Кош бойлуу аял жана түйүлдүк үчүн зыяндуу азыктар тууралуу бул макала аркылуу толук маалымат алыңыз: Кош бойлуу кезде эмнелерге болбойт?
Кош бойлуулуктун аман-эсен өтүшү жана түйүлдүктүн жакшы өрчүшү үчүн негизги шарттардын бири жакшы тамактануу болуп саналат; тамак тоюмдуу, ар түрдүү, белок жана витаминдерге, анын ичинде фолий кислотасы менен С витаминине бай болушу керек. Мисалы, кош бойлуулукка чейин фолий кислотасын күнүнө 400 мкг ичүү тубаса кемтиктердин пайда болуу ыктымалдыгын азайтат.
Кош бойлуулук учурунда кандай тамактануу керектиги тууралуу жумалык маалыматтарды алууну кааласаңыз, «Lalu» мобилдик тиркемесин жүктөп алыңыз.
Кош бойлуулук жана дене тарбия көнүгүүлөрү
Кош бойлуу аял жеңил дене тарбия көнүгүүлөрүн жасап турушу керек. Кош бойлуулуктун мөөнөтүнө жараша атайын гимнастикалык көнүгүүлөрдүн комплекси сунушталат.
Аптасына 5-7 жолу 30 мүнөттөн дене көнүгүүлөрү менен машыгууга болот. Башында күнүнө 10 мүнөттөн баштап, 30 мүнөткө чейин көбөйтүү сунушталат. Кош бойлуулук учурунда көнүгүүлөрдү үзгүлтүксүз жасоо түйүлдүктүн өрчүшү жана төрөттүн жеңил өтүшү үчүн маанилүү фактор болуп саналат.
Кош бойлуулуктагы жыныстык катнаш
Кош бойлуулук учурунда жыныстык катнашта болуу каршы көрсөтмөлөр жана чектөөчү факторлор жок болсо, коопсуз. Бирок аялда боюнан түшүү же башка терс абалдар коркунучу болсо, сөзсүз жыныстык катнаштан тыйылуу керек.
Жыныстык катнашта болуу болочок балаңызга зыян келтирбейт. Бирок сактык чарасы катары жубайлар өз ара кеңешип, коопсуз позаларды тандап алышы керек.
Кош бойлуулук учурунда жыныстык катнашка болгон каалоонун өзгөрүшү аялда кадыресе көрүнүш болуп эсептелет. Бул үчүн тынчсыздануунун кажети жок, бирок бул тууралуу түгөйүңүз менен сүйлөшүп алуу пайдалуу болот.
Кээ бир жубайлар кош бойлуулук учурунда жыныстык катнаштан ырахат алышат, ал эми башкалары муну каалабастыгын сезишет. Эң негизгиси — сезимдериңиз тууралуу бири-бириңиз менен ачык сүйлөшүп, бир пикирге келүү.
Бул макаланы да окуңуз: Кош бойлуулукта жатындын тонусунун жогорулашы
