Эктопиялык кош бойлуулук эмбрион жатындын ички катмарынан башка жерге орношкон учурда пайда болот. Бул өмүргө коркунуч келтирген кесепеттерге алып келиши мүмкүн.
Көбүнчө эктопиялык кош бойлуулукта эмбрион жатын түтүктөрүнө (фаллопия түтүгүнө) орношкон болот, бирок ал энелик безде же ич көңдөйүндө да болушу мүмкүн.
Жатындан тышкары кош бойлуулук кош бойлуу аял үчүн өтө коркунучтуу, атүгүл өлүмгө да алып келиши мүмкүн.
Мисалы, жатын түтүгүнүн жарылышы олуттуу кан жоготууга жана шок абалына алып келет. Мындай абалда тез дарылануу маанилүү. Бирок мында эмбрионду сактап калууга болбойт.
Жатындан тышкары кош бойлуулуктун белгилери
Эктопиялык кош бойлуулукта алгачкы белгилер байкалбашы мүмкүн.
Бул белгилер төмөнкүлөрдү өзүнө камтыйт:
- Курсак көңдөйүндөгү оору — бул көбүнчө жамбаштын төмөнкү бөлүгүндө пайда болот;
- Кындан кан кетүү — кан этек кир убагындагы канга салыштырмалуу суюк, ачык же күңүрт түстөгү бөлүндү болот. Анын жабышкактыгы да аз болушу мүмкүн;
- Ийиндеги оору — бул абал ички кан кетүүнү көрсөтөт. Кан кетүү диафрагма нервин дүүлүктүрүп, ал аймакта оорунун пайда болушуна себеп болот;
- Эстен тануу же коллапс — бул абал олуттуу кан жоготуудан кийин келип чыгышы мүмкүн.
Жатындан тышкары кош бойлуулуктун татаалдашуулары
Жатындан тышкары кош бойлуулук дарыланбаса жана тез аныкталбаса, кош бойлуу аялдын өмүрүнө коркунуч туудурушу мүмкүн. Дарылоо түйүлдүктү сактап кала албайт.
Аялда болушу мүмкүн болгон татаалдашууларга төмөнкүлөр кирет:
- Ички кан кетүү: бул шокко жана олуттуу кесепеттерге алып келиши мүмкүн. Дарылоо кечиктирилгенде, бул коркунуч жогорулайт.
- Жатын (фаллопий) түтүктөрүнүн жабыркашы: бул келечекте бойго бүтүүдө кыйынчылыктарга алып келиши мүмкүн. Адамдагы башка фаллопий түтүкчөсү жетиштүү деңгээлде иштеши мүмкүн.
- Бир фаллопий түтүкчөсүн алып салуунун натыйжасында да боюна бүтүү мүмкүн. Эгер экөө тең алынып салынса, адамдар үчүн бойго бүтүүдө экстракорпоралдык уруктандыруу жалгыз мүмкүнчүлүк болуп калат.
Коркунуч факторлору
Төмөнкү факторлор аялда жатындан тышкары кош бойлуулуктун пайда болушуна себеп болушу мүмкүн:
- Мурдагы эктопиялык кош бойлуулук — мурда эктопиялык кош бойлуу болгон аялдарда абалдын кайталануу коркунучу жогору болот;
- Жаш — аялдын жашы канчалык чоң болсо, эктопиялык кош бойлуулук коркунучу ошончолук жогору болот;
- Инфекция — жатын түтүктөрүндө, жатында жана энелик безде сезгенүү жана инфекция болушу эктопиялык кош бойлуулук коркунучун жогорулатышы мүмкүн;
- Жыныстык жол менен жугуучу инфекциялар — айрым жыныстык жол менен жугуучу инфекциялардын, ошондой эле гонорея же хламидия сыяктуулардын жугушу жамбаш органдарынын сезгенүү ооруларынын коркунучун жогорулатат. Жамбаш органдарынын сезгенүү оорулары болсо, эктопиялык кош бойлуулук коркунучун жогорулатышы мүмкүн;
- Тамеки чегүү — бул да коркунучту жогорулатышы мүмкүн.
- Жабыркаган же туура эмес калыптанган жатын түтүкчөлөрү — жатын түтүгүнүн түзүлүшүндө өзгөрүү болушу же анын туура эмес түзүлүшү жумуртка клеткаларынын алар аркылуу жылышын кыйындатышы мүмкүн. Бул болсо эмбриондун жатындан сыртта жайгашуу коркунучун жогорулатышы мүмкүн;
- Мурдагы хирургиялык операция — мурда кесарево кесүү же миоманы алып салуу операциясы болгон болсо, бул эктопиялык кош бойлуулук коркунучун жогорулатат.
Бул тобокелдик факторлору жок болгондо да, адамда эктопиялык кош бойлуулук болушу мүмкүн. Чынында, эктопиялык кош бойлуулук деп диагноз коюлган бардык адамдардын жарымында белгисиз тобокелдик факторлору кездешет.
Дарылоо
Бул варианттар кош бойлуулуктун өнүгүшүнө жана пайда болушу мүмкүн болгон татаалдашууларга көз каранды.
Хирургиялык — Эктопиялык кош бойлуулукту алып салуу үчүн лапароскопия операциясы жасалат. Бул ыкма киндиктин ичинде же анын жанында кичинекей кесилиш жасап, кичинекей камера жана ичке аспапты киргизүү процессин өзүнө камтыйт.
Эгерде эктопиялык кош бойлуулук жатын түтүгүнүн жарылышына алып келсе, хирург бул абалды жоюу үчүн шашылыш операция жасайт. Эгерде буга мүмкүнчүлүк болбосо, алар түтүктү алып салышат.
Терапевттик дарылоо — эгерде эктопиялык кош бойлуулук эрте аныкталса, дары-дармектерге негизделген дарылоо ыкмасы дагы бир вариант болушу мүмкүн.
Эктопиялык кош бойлуулуктун белгилери 4-жумада жана 12-жумада башталышы мүмкүн. Көйгөйдү диагностикалоо кош бойлуулук тесттерин, симптомдорду баалоону жана УЗИ текшерүүсүн камтышы мүмкүн. Дарыгерлерге мурунку эктопиялык кош бойлуулук жөнүндө билдирүү маанилүү. Бул дарыгерлерге келечекте кош бойлуу аялда эктопиялык кош бойлуулук бар же жок экенин тезирээк аныктоого жардам берет.
