Hámiledarlıq dáwiri hayalda máyek kletkasınıń jetilip shıǵıwı hám erkek urıq kletkası menen urıqlanǵannan soń, onıń jatırǵa tabıslı jaylasıwı (implantaciyası) menen baslanadı.
Hám ortasha esapta 40 hápte yaǵnıy 280 kún dawam etedi. Bul múddet shártli túrde úsh úsh aylıqqa, yaǵnıy trimestrge bólinedi. Múddetlerdi hápte hám trimestrlerge bólip baqlap barıw, hámiledar hayal ushın da qolaylıq jaratadı.
Hámiledarlıq dáwirinde gúzetiletuǵın ózgerislerdi hámiledarlıq kalendarı járdeminde baqlap barıw ana ushın áhmiyetli ilajlardan biri esaplanadı. Kalendar bolajaq anaǵa óz organizmin hám de rawajlanıp atırǵan jańa jandı túsiniw ushın júdá paydalı bolıp tabıladı.
Hámiledarlıq kalendarın baqlap barıw ushın biziń jámáátimiz “Lalu — Hámiledarlıq mektebi“ mobil qosımshasın islep shıqqan. Bul qosımsha arqalı hayallar ózlerindegi hám hámiledegi ózgerislerdi ańsat baqlap barıwları múmkin.
Kalendar menen qısqasha saytımızdaǵı usı «Hámiledarlıq kalendarı» maqalası arqalı tanısıp shıǵıwıńızdı hám juwapkershilikli dáwirdi paydalı bilimler menen ótkeriwdi qáleseńiz, mobil qosımshanı telefonıńızǵa ornatıp alıwıńızdı usınıs etemiz.
Mobil qosımshanı bul silteme arqalı júklep alıwıńız múmkin: https://bit.ly/lalu-ilovasi
Hámiledarlıq dáwiri belgileri
Hayal organizmi gezektegi ovulyaciya jetiliskenshe hámiledarlıqqa tayarlana baslaydı hám urıqlanıw júz berip, jatırǵa implantaciya bolǵannan soń hayalda hámiledarlıqtıń erte belgileri baqlana baslaydı. Bul belgilerdiń júzege shıǵıwına organizmde júz beretuǵın bir qansha gormonal ózgerisler sebep boladı.
Gormonal ózgerisler fonında gezektegi hayz bolmawı, az muǵdarda qanlı ajıralmalar keliwi, kókireklerdiń úlkeyiwi hám awırıwlı bolıwı, uyqıshıllıq, hálsizlik, kewil aynıwı sıyaqlı dáslepki alamatlardı ózińizde seziwińiz múmkin.
Bunnan tısqarı, ekilemshi belgiler de bar bolıp, olardı bastan keshiriw hámiledarlıqtıń júzege kelgenin tastıyıqlawshı alamatlar sıpatında qaraladı. Hámiledarlıqtıń birlemshi hám ekilemshi belgileri haqqında usı maqala arqalı tolıq maǵlıwmat alıwıńız múmkin: Hámiledarlıq belgileri
Hámile múddetin anıqlaw
Hámiledarlıq múddetin anıqlaw hayaldıń sońǵı hayz kúninen esaplanıp baslanadı. Sol sáneden baslap ortasha 280 kún dawam etedi hám tuwıt baslanadı.
Múddetti anıqlawda ultradawıs tekseriwinen de paydalanıw múmkin.
Hámiledarlıq dáwiri trimestrleri
Joqarıda aytıp ótkenimizdey, hámiledarlıq kalendarı shártli túrde úsh úsh aylıqqa bólinedi. Bul múddetler de óz náwbetinde belgili bir háptelerdi óz ishine aladı. Yaǵnıy 1-hápteden 13-háptege shekem I trimestr, 14-hápteden 26-háptege shekem II trimestr, 27-hápteden 40-háptege shekem III trimestr esaplanadı.
Birinshi trimestrdi hámiledar hayal ushın hámilesi menen kelisiw yamasa óz ara beyimlesiw dáwiri dep te ataw múmkin. Bul dáwir hámiledarlıqtıń eń názik dáwiri esaplanadı hám de anadan densawlıǵı hám organizmindegi ózgerislerge juwapkershilik penen qatnas jasawdı talap etedi. Trimestrdiń aqırına kelip, hámileniń uzınlıǵı 7-8 sm di, dene salmaǵı bolsa 25 gr dı quraydı.
Ekinshi trimestrge kelip, ózińizde jeńillik hám jaǵımlı sezimlerdi seziwińiz múmkin boladı. Bul dáwirde toksikoz belgileri derlik joǵaladı hám basqa da biytınıshlıqlardıń azayǵanlıǵı baqlanadı. Geyde ayırım hámiledar hayallar jambas, qarın hám qasaǵa aymaǵındaǵı ótkir awırıwlarǵa shaǵım etedi. Eger awırıw kúshli bolsa, 30–60 minut dem alǵannan keyin de basılmasa, qan ketiw yamasa turaqlı túrde qaytalanatuǵın tolǵaqqa uqsas qısılıwlar menen birge júrse, dárhal shıpakerge múráját etiń.
Úshinshi trimestr organizmniń tuwıtqa tayarlanıw basqıshı dep qarawǵa boladı. Sonıń menen bir qatarda, bolajaq perzentińiz ósip hám rawajlanıp baradı hám múddet aqırına jaqınlasqanda tuwıt belgileri sizge sezile baslaydı.
Kishkene bópeńiz tuwılıwın “kútip jatıw” waqtında – ómiri ushın áhmiyetli bolǵan háreketlerdi, yaǵnıy sorıw, jutınıw, dem alıw, basın burıw, ayaqshaları menen qolshaların háreketlendiriwdi orınlaydı.
Hámiledarlıqta hayal denesindegi ózgerisler
Jas ana qoynında jańa jan qálipleser eken, hámileniń kún sayın ósip, rawajlanıp barıwı menen bir qatarda, bolajaq ana denesinde de kóplegen ózgerisler baqlanadı. Atap aytqanda, as sińiriw sistemasında (júrek aynıwı, qusıw, ish qatıwı hám meteorizm), sezim aǵzalarında (kóriw, dám hám iyis biliw ózgerisi), teride (daqlar, sızıqlar, bórtpeler), qan aylanıw hám dem alıw sistemasında hámiledarlıqtıń múddetine qaray túrli ózgerisler júz beredi.
Hámiledarlıq múddetine tán ózgerislerdi tómendegi keste arqalı bilip alıwıńız múmkin.
Hámiledarlıq dáwirindegi qáwip faktorları
Ádette hámiledarlıq qálipli ótkende keskin mashqalalar júzege kelmeydi. Geyde mashqalalar baqlanıwı da múmkin, sonıń ushın hár bir hayal hámiledarlıq ushın qáwipli jaǵdaylar haqqında bilip qoyǵanı jaqsı.
Shıpaker hámiledar hayaldı baqlaw dawamında qáweterge salıwshı jaǵdaylardı anıqlaw hám óz waqtında saplastırıw ushın kerekli analiz, test hám tekseriwlerdi turaqlı túrde ótkerip turadı. Hámiledar hayal da óz jaǵdayınan xabardar bolıp, qáwipli belgilerdi shıpakerge óz waqtında aytıp turıwı paydadan tıs bolmaydı.
Hámiledar hayallarda hámiledarlıq dáwirinde hámileniń túsiwi (hámiledarlıqtıń dáslepki 20 háptesinde bala túsiw itimallıǵı joqarı), jatırdan tısqarı hámiledarlıq, erte tuwıw yamasa múddetinen aldın tuwıw (eger bala 37 hápteden aldın tuwılsa, ol múddetinen aldın tuwılǵan esaplanadı), preeklampsiya, qaǵanaq suwı muǵdarınıń kemeyiwi, gestaciyalıq diabet, bala joldasınıń aldında jaylasıwı sıyaqlı faktorlar ana hám hámileniń ómirine qáwip tuwdırıwı múmkin.
Hámilege qáwip salıwı múmkin bolǵan jaǵdaylar haqqında usı maqala arqalı tolıǵıraq maǵlıwmat alıwıńız múmkin.
Paydalı maqala: Hámiledarlıqtaǵı infekciyalar: eń qáwipli infekciyalar hám olardan qorǵanıw usılları
Hámiledarlıqta awqatlanıw
Hámiledar hayalda hesh qanday biymazashılıq sezilmey hámile rawajlanıp atırǵan bolsa, hámiledar hayal kúnine 4 mezgil awqatlanıwı zárúr. Bir kúnlik awqat racionında beloktıń yarımın haywan belogı (gósh, balıq – 25%, 20% – sút ónimleri, 5% – máyek) qurawı kerek.
Ósimlik beloklarına bolǵan mútájlik sobıqlılar (másh, noxat, lobiya), gúrish, kapusta, kartoshka járdeminde qaplanadı. Uglevod deregi sıpatında qanttan basqa, nan, jarma, miywelerden paydalanıw maqsetke muwapıq.
Hámiledarlıq waqtında shiyki yamasa shala pisken gósh, bawır hám bawır pashtetin jew usınıs etilmeydi; sıyır hám qoy góshin jaqsılap pisirip jewge boladı – bul temirdiń áhmiyetli deregi. Hámiledar hayal hám hámile ushın zıyanlı bolǵan ónimler haqqında mına maqala arqalı tolıq maǵlıwmat alıń: Hámiledarlıqta neler múmkin emes?
Hámiledarlıqtıń saw-salamat ótiwi hám hámileniń jaqsı rawajlanıp barıwı ushın tiykarǵı shártlerden biri jaqsı awqatlanıw bolıp tabıladı; awqat toyımlı, hár túrli, beloklar hám vitaminlerge, sonıń ishinde, foliy kislotası, C vitaminine bay bolıwı kerek. Máselen, hámiledarlıqtan aldın kúnine 400 mkg foliy kislotasın qabıllaw tuwma kemisliklerdiń rawajlanıw itimallıǵın kemeytedi.
Hámiledarlıq dáwirinde qanday awqatlanıw kerekligi boyınsha háptelik maǵlıwmatlardı alıwdı qáleseńiz, “Lalu“ mobil qosımshasın júklep alıń.
Hámiledarlıq hám fizikalıq shınıǵıwlar
Hámiledar hayal jeńil dene tárbiyası shınıǵıwların islep turıwı tiyis. Hámiledarlıq basqıshlarına qarap arnawlı gimnastika shınıǵıwları kompleksi usınıs etiledi.
Háptesine 5-7 márte 30 minuttan fizikalıq shınıǵıwlar menen shuǵıllanıw múmkin. Baslanıwına kúnine 10 minuttan baslap, 30 minutqa shekem kóbeytiw usınıs etiledi. Hámiledarlıq dáwiri dawamında turaqlı túrde shınıǵıwlardı orınlaw hámileniń rawajlanıwı hámde tuwıwdıń jeńil ótiwinde áhmiyetli faktor esaplanadı.
Hámiledarlıqta jınısıy qatnas
Hámiledarlıq dáwirinde jınısıy qatnas jasaw qarsı kórsetpeler hám sheklewshi faktorlar bolmasa, qáwipsiz. Biraq hayalda bala túsip qalıwı yamasa basqa unamsız jaǵdaylar qáwpi bolsa, álbette, jınısıy qatnastan tıyılıw kerek.
Jınısıy qatnasta bolıw bolajaq perzentińizge zıyan keltirmeydi. Biraq saqlanıw ilajı sıpatında juplıqlar óz ara kelisip, qáwipsiz pozalardı tańlawları kerek.
Hámiledarlıq waqtında jınısıy qatnasqa meyildiń ózgeriwi hayalda qálipli jaǵday esaplanadı. Bul ushın qáweterleniw shárt emes, biraq bul haqqında sherigińiz benen sóylesip alıw paydadan tıs bolmaydı.
Ayırım erli-zayıplılar hámiledarlıq waqtında jınısıy qatnasta bolıwdan zawıq aladı, basqaları bolsa bunı qálemeytuǵınlıǵın sezedi. Eń áhmiyetlisi, sezimlerińiz haqqında bir-birińiz benen sóylesip, óz-ara kelisiw.
Usı maqalanı da oqıń: Hámiledarlıqta jatır tonusınıń artıwı
