Ektopik hámiledarlıq embrion jatırdıń ishki qabatınan basqa jerge ornalasqan jaǵdayda júz beredi. Bul ómir ushın qáwipli asqınıwlarǵa alıp keliwi múmkin.
Kóbinese ektopik hámiledarlıqta embrion jatır tútikshelerine (fallopiya tútikshesine) ornalasqan boladı, biraq ol máyeklikte yaki qarın boslıǵında da bolıwı múmkin.
Jatırdan tısqarı hámiledarlıq hámiledar hayal ushın qáwipli, hátteki ólimge de alıp keliwi múmkin.
Mısalı, jatır tútikshesiniń jarılıwı awır qan joǵaltıw hám shok jaǵdayına alıp keledi. Bunday jaǵdayda tez emleniw áhmiyetli. Biraq bunda embriondı saqlap qalıp bolmaydı.
Jatırdan tısqarı hámiledarlıq belgileri
Ektopik hámiledarlıqta dáslepki belgiler kórinbewi múmkin.
Bul belgiler tómendegilerdi óz ishine aladı:
- Qarın boslıǵında awırıw — bul kóbinese jambas súyeginiń tómengi bóliminde payda boladı;
- Vaginal qan ketiw — qan hayız dáwirindegi qanǵa salıstırǵanda halatı suyıǵıraq, ashıǵıraq yamasa qoyıwıraq reńdegi bólinip shıǵıwlar boladı. Onıń sonday-aq, jabısqaqlıǵı az bolıwı da múmkin;
- Iyindegi awırıw — bul jaǵday ishki qan ketiwin kórsetedi. Qan ketiw diafragma nervin qozǵatıp, sol orında awırıw payda bolıwına sebep boladı;
- Esten tanıw yamasa kollaps — bul jaǵday salmaqlı qan joǵaltıwdan soń kelip shıǵıwı múmkin.
Jatırdan tısqarı hámiledarlıq asqınıwları
Jatırdan tısqarı hámiledarlıq emlenbese hám tez diagnoz qoyılmasa, hámiledar hayaldıń ómiri ushın qáwip tuwdırıwı múmkin. Emlew hámileni saqlap qala almaydı.
Hayalda bolıwı múmkin bolǵan asqınıwlar tómendegilerdi óz ishine aladı:
- Ishki qan ketiw: bul shok hám awır aqibetlerge alıp keliwi múmkin. Emlew keshiktirilgende, bul qáwip artadı.
- Jatır (Fallop) tútiksheleriniń jaraqatlanıwı: bul keleshekte hámiledar bolıwda qıyınshılıqlarǵa alıp keliwi múmkin. Adamdaǵı basqa fallop tútikshesi jeterli dárejede isley alıwı múmkin.
- Bir fallop tútikshesin alıp taslaw nátiyjesinde de hámiledar bolıw múmkin. Eger ekewi de alıp taslansa, adamlar ushın hámiledar bolıwda in vitro urıqlandırıw birden-bir imkaniyat bolıp qaladı.
Qáwip faktorları
Tómendegi faktorlar hayalda jatırdan tısqarı hámiledarlıq júzege keliwine sebep bolıwı múmkin:
- Aldınǵı ektopik hámiledarlıq — aldın ektopik hámiledarlıq bolǵan hayallarda jaǵdaydıń qayta baqlanıw qáwpi joqarı boladı;
- Jas — hayaldıń jası qansha úlken bolsa, ektopik hámiledarlıq qáwpi sonsha joqarı boladı;
- Infekciya — jatır tútiksheleri, jatır hám máyeklikte isiniw hám infekciya bolıwı ektopik hámiledarlıq qáwpin asırıwı múmkin;
- Jınısıy jol menen juǵatuǵın infekciyalar — ayırım jınısıy jol menen juǵatuǵın infekciyalar, sonday-aq, gonoreya yamasa xlamidiya sıyaqlılardıń juǵıwı jambas aǵzalarınıń isiniw kesellikleri qáwpin arttıradı. Jambas aǵzalarınıń isiniw kesellikleri bolsa, ektopik hámiledarlıq qáwpin asırıwı múmkin;
- Shegiw — bul da qáwipti asırıwı múmkin.
- Zıyanlanǵan yamasa nádurıs qáliplesken jatır tútiksheleri — jatır tútikshesi dúzilisinde ózgeris bolıwı yamasa onıń nádurıs dúzilisi máyek kletkalarınıń olar arqalı háreketleniwin qıyınlastırıwı múmkin. Bul bolsa embrionnıń jatırdan sırtta jaylasıw qáwpin asırıwı múmkin;
- Aldınǵı operaciya — ótmishte kesar kesiwi yamasa miomanı alıp taslaw operaciyası bolǵan bolsa, bul ektopik hámiledarlıq qáwpin asıradı.
Usı qáwip faktorları bolmaǵanda da, adamda ektopik hámiledarlıq bolıwı múmkin. Tiykarında, ektopik hámiledarlıq dep diagnoz qoyılǵan barlıq adamlardıń yarımında belgisiz qáwip faktorları júz beredi.
Emlew
Bul variantlar hámiledarlıq rawajlanıwına hám kelip shıǵıwı múmkin bolǵan asqınıwlarǵa baylanıslı.
Xirurgiyalıq — Ektopik hámiledarlıqtı alıp taslaw ushın laparoskopiya operaciyası islenedi. Bul usıl kindik ishinde yamasa onıń janında kishi kesim payda etip, kishi kamera hám názik ásbaptı kirgiziw procesin óz ishine aladı.
Eger ektopik hámiledarlıq jatır tútikshesiniń jarılıwına alıp keletuǵın bolsa, xirurg bul jaǵdaydı saplastırıw ushın qıstawlı operaciya ótkeredi. Eger bunıń ilajı bolmasa, olar tútiksheni alıp taslaydı.
Terapevtik emlew — ektopik hámiledarlıqqa erte diagnoz qoyılsa, dári-dármaqlarǵa tiykarlanǵan emlew usılı da variant bolıwı múmkin.
Ektopik hámiledarlıq belgileri 4-háptede hám 12-háptede baslanıwı múmkin. Mashqalanı diagnostikalaw hámiledarlıq testlerin, simptomlardı bahalawdı hám UZI tekseriwin óz ishine alıwı múmkin. Shıpakerlerge burınǵı ektopik hámiledarlıq haqqında xabar beriw áhmiyetke iye. Bul shıpakerlerge keleshekte hámiledar hayalda ektopik hámiledarlıq bar yamasa joqlıǵın tezirek anıqlawǵa járdem beredi.
