Reproduktiv salamatlıǵına biypárwa bolmaǵan hár bir hayal ovulyaciya hám onıń ózine tán ózgeshelikleri haqqında maǵlıwmatqa iye bolıwı lazım. Usı maqala arqalı ovulyaciya belgileri haqqında tolıq maǵlıwmat berip ótemiz.
OVULYACIYA — máyekdan follikulasınan qarın boslıǵına urıqlanıwǵa qábiletli bolǵan, jetilisken máyek kletkasınıń shıǵıwı. Ulıwma alǵanda, hayız dáwiriniń bir basqıshı, yaǵnıy máyekdan cikli esaplanadı. Tuwıw jasındaǵı hayallarda ovulyaciya normada hár 21-35 kúnde júz beredi.
Ovulyaciya jiyiligi neyrogumoral mexanizmler, tiykarınan gipofiz beziniń gonadotrop gormonları hám máyekdannıń follikulyar gormonı menen tártipke salınadı.
Ovulyaciya fazası – organizmniń reproduktiv salamatlıǵı normada islep atırǵanınan derek beredi. Bul fazanıń júz bermewi organizmde qanday da bir mashqala bar ekenliginen derek beredi. Joqarıda aytıp ótkenimizdey, densawlıǵına biypárwa bolmaǵan hayal ovulyaciya júz berip atırǵanın baqlap barıwı kerek.
Hár bir hayal ushın turaqlı bolǵan ovulyaciya ritmi aborttan keyin 3 ay ishinde, tuwıwdan keyin bir jıl ishinde, sonday-aq, organizm menopauza dáwirine tayarlanǵan 40 jastan keyin hayız kórmew yaki hayız keshigiwi fonında ózgeredi.
Hámiledarlıqtıń baslanıwı hám hayız kóriw funkciyası pútkilley tamamlanǵannan keyin ovulyaciya toqtaydı. Ovulyaciya waqtın biliw hámiledarlıqtı rejelestiriw, jasalma urıqlandırıw hám EKU ushın eń nátiyjeli waqıttı tańlawda úlken áhmiyetke iye.
Ovulyaciya belgileri
Ovulyaciyanıń subyektiv belgileri sıpatında qarınnıń tómengi bólimindegi qısqa múddetli awırıwlardı aytıwımız múmkin.
Ovulyaciyanıń obyektiv belgileri — bul qınnan silekeyli bólinip shıǵıwlardıń kóbeyiwi, ovulyaciya kúninde rektal (bazal) temperaturanıń páseyiwi, erteńine onıń kóteriliwi, qan plazmasında progesteronnıń kóbeyiwi hám basqalar.
Ayırım dereklerge qaraǵanda, iyis hám dám biliwdiń artıwı, sút bezleri sezgirliginiń kúsheyiwi sıyaqlı belgiler de ovulyaciya belgileri esaplanadı.
Bul belgiler hámiledarlıq belgilerine uqsaslıǵı sebepli hayız cikli turaqlı bolmaǵan hayallardıń adasıwına sebep bolıwı da múmkin.
Sonı este saqlaw kerek, qarınnıń tómengi bólimindegi awırıw kúshli hám ótkir bolsa, bul jiddiy keselliklerdiń belgisi bolıwı múmkin. Hám bul jaǵdayda tez járdemge múrájat etiw lazım.
Hár qanday belgiler hár dayım da ovulyaciyadan derek bermewi múmkin, sonıń ushın anıq maǵlıwmat alıw ushın ovulyaciyanı anıqlawdıń basqa usıllarınan qosımsha ráwishte paydalanǵan maqul.
Tómende joqarıda sanap ótilgen belgiler haqqında tolıǵıraq maǵlıwmat berip ótemiz.
Ovulyaciya hám awırıw
Ovulyaciya kúnleri qarınnıń tómengi bólimlerinde awırıw baqlanıwı múmkin, olar hayız kóriwge baylanıslı qan ketiw menen baylanıslı bolmaǵan halda.
Awırıw qarınnıń tómengi oraylıq bóliminde yamasa dominant follikulanıń qaysı máyekdanda jetilisiwine qarap, ońda/shepte bolıwı múmkin. Awırıw kóbinese tartıwshı xarakterge iye. Ol qarınnıń tómengi bóliminde jeńil isik yamasa tolıw sezimi menen birge keliwi múmkin.
Dáslep awırıw azǵana bolsa da, keyingi kúnlerde biraz kúsheyiwi baqlanadı. Bul awırıwlar ovulyaciyadan aldın hayal organizminde biologiyalıq aktiv zatlar — prostaglandinler dárejesiniń artıwı menen baylanıslı. Prostaglandinler follikula diywalı hám máyekdanlar toqımasın eritip, máyek kletkasınıń jatır tútikshesine ótiwin támiyinleydi. Bul proceste prostaglandinlerdiń «janlama tásiri» awırıw bolıp tabıladı.
Awırıwdıń ovulyaciya menen baylanıslı ekenligin biliw de áhmiyetke iye. Sebebi, basqa patologiyalıq sebepten kelip shıqqan awırıwlar qıstawlı járdemdi talap etiwi múmkin.
- Awırıw 1-3 kún dawam etip, óz-ózinen ótip ketedi.
- Awırıw bir neshe ciklde qaytarıladı.
- Bunday awırıwdan shama menen 14 kún ótkennen keyin, keyingi hayız keledi.
Ovulyaciya waqtında awırıw ortasha intensivlikte hám awırıw basatuǵın dárilerdi ishiwdi talap etpeydi. Kúshli awırıwlar bolsa, densawlıq penen baylanıslı qanday da bir mashqalanı kórsetedi.
Eger kútilgen ovulyaciya kúnlerinde awırıw kúshli bolsa, siz ginekolog penen baylanısıwıńız kerek. Qarınnıń tómengi bólimindegi awırıwlar dene temperaturasınıń kóteriliwi, genital trakttan bólinip shıǵıwlardıń kóbeyiwi, olardıń reńiniń móldir, aqtan sarı, jasıl reńge ózgeriwi yamasa qanlı bólinip shıǵıwlar menen birgelikte baqlanıwı jınıslıq aǵzalardıń patologiyalıq jaǵdayınan derek beriwi múmkin. Bunday jaǵdaylarda, álbette, ginekologqa múrájat etiw shárt.
Silekeyli bólinip shıǵıwlar
Jatır moyınındaǵı bezler silekeydi payda etedi. Ádette ol jatır moyını kanalın jabıp, infekciyalardıń jatırǵa ótiwine tosqınlıq etetuǵın haqıyqıy tıǵın esaplanadı hám qalıń boladı. Bunday qalıń silekeyde sperma kletkaları tez háreketsheńligin joǵaltadı. Nátiyjede olar ushın jatır boslıǵına kóteriliw qıyınshılıq tuwdıradı. Biraq máyekdanda ósetuǵın tiykarǵı (dominant) follikul estradiol gormonın islep shıǵaradı.
Estradiol qanshelli kóp bolsa, servikal suyıqlıq sonsha kóbeyedi hám suyıq boladı. Ovulyaciya arapasında ol máyek aǵı sıyaqlı sozılıwshań bolıp qaladı. Ayırım hayallarda cikldiń ortasında bul silekeyli, tınıq bólinip shıǵıw júdá seziledi. Ayırımlarında bolsa, ovulyaciyadan bir neshe kún aldın, ayırımlarında tek ovulyaciya kúni bólinip shıǵadı. Bul individual ózgeshelik.
Rektal temperatura
Bazal dene temperaturası — organizm dem alıp turǵandaǵı temperatura hám onıń ovulyaciya waqtında biraz kóteriliwi baqlanadı. Hayaldıń rektal dene temperaturası bir qatar faktorlarǵa, sonıń ishinde gormonlar muǵdarına baylanıslı halda da ózgeredi.
Ovulyaciyadan soń qanda progesteron gormonınıń muǵdarı artadı. Normada hayız baslanǵannan soń ortasha 2 hápte dawamında (hayız cikliniń 1-fazasında) bazal temperatura 37.0 °C dárejeden aspaydı. Hayız cikliniń 2-fazası baslanıwınan aldın temperatura biraz páseyip, birden 0.4-0.5 °C basqıshqa kóteriledi. Tap usı kóteriliw ovulyaciya bolıp ótkenliginen derek beredi.
Keyingi hayız baslanǵansha temperatura kóterilgen bolıp turadı, onıń tómenlewi menen jańa hayız cikli baslanadı.
