Бисёре аз бемориҳои кӯдакӣ метавонанд боиси қайкунӣ шаванд, бинобар ин шумо метавонед дар солҳои аввали ҳаёти фарзанди худ мушоҳида кунед, ки ин мушкилот якчанд маротиба рух медиҳад. Одатан, қайкунии навзод бидуни табобат бартараф мешавад, аммо мушоҳидаи чунин ҳолат барои шумо осон намегузарад.
Ин ҳолат метавонад шуморо асабонӣ ва нигарон кунад, дар якҷоягӣ бо тарс аз он, ки ягон чизи ҷиддӣ нодуруст аст ва хоҳиши коре кардан барои беҳтар намудани он. Барои бо донишҳои дақиқ ғанӣ гардонидани андешаҳои шумо, дар мақола дар бораи сабабҳои қайкунӣ ва ҳангоми рух додани он чӣ гуна ба фарзандатон кӯмак расонидан мумкин аст, маълумот медиҳем.
Қайкунии навзод ва туф кардан
Аввалан, байни қайкунии ҳақиқӣ ва танҳо туф кардан фарқ вуҷуд дорад. Қайкунӣ — бо қувва тавассути даҳон берун кардани мӯҳтавиёти меъда мебошад. Туф кардан (ки аксар вақт дар кӯдакони то яксола мушоҳида мешавад) ин аз даҳон ҷорӣ шудани мӯҳтавиёти меъда мебошад, ки бо оруғ задани тез-тез ҳамроҳ меояд.
Қай кардан ҳангоме ба амал меояд, ки меъда суст шуда, мушакҳои шикам ва диафрагма сахт кашиш хӯранд. Ин ҳаракати рефлекторӣ баъди аз тарафи "маркази қайкунӣ"-и мағзи сар барангехта шудан ба амал меояд.
Фоиданок: Ҷиҳатҳои фоидаовар ва зараровари муддати тӯлонӣ бо шири модар ғизо додани кӯдакон
Сабабҳои қайкунии навзод
Сабабҳои умумии туф кардан ё қай кардан вобаста ба синну сол тағйир меёбанд. Масалан, дар давоми чанд моҳи аввал аксари навзодон миқдори ками шири модари истеъмолкардаашонро туф мекунанд, ин ҳолат одатан дар давоми соати аввали баъди хӯрокхӯрӣ рӯй медиҳад. Туф кардан ин танҳо вақт аз вақт аз меъда, тавассути найчаи ба он баранда (сурхрӯда) аз даҳон ба берун баромадани ғизо мебошад. Агар кӯдак зуд-зуд оруғ занад ва пас аз хӯрок ҳаракати фаъол маҳдуд карда шавад, ҳолати туф кардан нисбатан кам мешавад. Туфкунӣ бо калоншавии кӯдак кам мешавад, аммо дар кӯдакони аз даҳ то дувоздаҳмоҳа метавонад дар шакли сабук идома ёбад. Туфкунӣ ҷиддӣ нест ва он ба зиёдшавии мӯътадили вазни кӯдак халал намерасонад.
Дар моҳи якум дар кӯдак вақт аз вақт ҳолати қайкунӣ метавонад мушоҳида шавад. Агар ин ҳолат зуд-зуд такрор ёбад ё қайкунии хеле сахт бошад, ба педиатри худ муроҷиат кунед. Ин як ҳолати сабуки душвории марбут ба ғизодиҳӣ буда, он инчунин метавонад нишонаи бемориҳои ҷиддӣ бошад.
Қайкунии доимии навзод
Дар кӯдакони аз дуҳафтаина то чормоҳа ҳолати қайкунии шадиди доимӣ ба вуҷуд омада метавонад, ки сабаби он ғафсшавии мушакҳои меъда шуда метавонад. Ҳолати ғафсшавии қабати дохилии меъда, ки ҳамчун стенози гипертрофии пилорикӣ маълум аст, боиси пайдо шудани душворӣ ҳангоми гузаштани массаи ғизо аз меъда ба рӯда мегардад. Ин ҳолат ёрии таъҷилии тиббиро талаб мекунад. Одатан, барои кушодани ин қисмати тангшуда ҷарроҳӣ талаб карда мешавад. Аломати муҳими пайдоиши ин ғафсшавӣ ҳолати қайкунии шадид мебошад, ки дар кӯдак дар давоми 15-30 дақиқа пас аз ғизодиҳӣ ё дертар ба амал меояд. Агар шумо ин ҳолатро дар фарзанди худ мушоҳида кунед, ба педиатри худ муроҷиат кунед.
Хонед: Экзема дар кӯдакон — сабабҳо, табобат ва усулҳои пешгирӣ
Рефлюкси гастроэзофагӣ (ГЕРК)
Баъзан дар ҳафтаҳо ё моҳҳои аввали ҳаёти кӯдак, ба ҷои он ки ҳолати туфкунӣ аз байн равад, он доимо рӯй медиҳад. Ин ҳолат ҳангоми аз ҳад зиёд суст шудани мушакҳои қисми поёни сурхрӯда ва дар ҳолати захира мондани таркиби меъда ба амал меояд. Ин ҷараёнро рефлюкси гастроэзофагӣ ё мухтасар ГЕРК меноманд.
Сироят
Яке аз сабабҳои маъмултарини қайкунӣ пас аз моҳҳои аввали ҳаёт сирояти меъда ё рӯда мебошад. Вирусҳо ангезандаҳои аз ҳама бештар вохӯрандаи сироят мебошанд, аммо баъзан дар пайдоиши ин ҳолат бактерияҳо ва ҳатто паразитҳо низ сабаб шуда метавонанд. Сироят инчунин метавонад боиси табларза дар навзодон, дарунравӣ, баъзан дилбеҳузурӣ ва дарди шикам гардад. Сироят одатан гузаранда ба ҳисоб меравад.
Мақолаи муфид: Агар наҷосати кӯдак сабз бошад, чӣ бояд кард?
Агар кӯдаки шумо сироят ёфта бошад, он метавонад ба кӯдакони дигари дар атрофаш буда низ гузарад.
Ротавирусҳо сабаби асосии қайкунӣ дар навзодон ва кӯдакони хурдсол мебошанд ва дар ин ҳолат аксар вақт нишонаҳои табларза ва дарунравӣ мушоҳида мешаванд.
Ротавирус яке аз сабабҳои вирусии гастроэнтерит мебошад, аммо вирусҳои дигар, ба монанди норовирусҳо, энтеровирусҳо ва аденовирусҳо низ метавонанд онро ба вуҷуд оранд.
Қайкунии навзод на ҳамеша ҳолати сабук аст, баъзе намудҳои он ёрии таъҷилии тиббиро талаб мекунанд, бинобар ин, новобаста аз синну соли кӯдаки шумо, ба мушкилот ва нишонаҳои зерин диққат диҳед ва агар онҳо пайдо шаванд, фавран ба духтури кӯдакона муроҷиат кунед.
- Агар дар массаи қай хун ё талха бошад;
- Дардҳои шадиди шикам;
- Қайкунии шадид ва тез-тез;
- Варами шикам ё калоншавии он;
- Хастагӣ, беҳолӣ ё асабонияти шадид;
- Ҳолатҳои ларзиш;
- Аломатҳои беобшавӣ, аз ҷумла хушкии даҳон, набудани ашк, камшавии ихроҷи пешоб;
- Натавонистани истеъмоли миқдори кофии моеъ;
- Зиёда аз 24 соат давом кардани қайкунӣ.
