Ҳомиладории эктопикӣ вақте ба амал меояд, ки эмбрион дар ҷои дигар, ба ғайр аз қабати дохилии бачадон ҷойгир шавад. Ин метавонад боиси оризаҳои барои ҳаёт хатарнок гардад.
Аксар вақт дар ҳомиладории эктопикӣ эмбрион дар найҳои бачадон (найҳои фаллопий) ҷойгир мешавад, аммо он метавонад дар тухмдон ё ковокии шикам низ бошад.
Ҳомиладории берун аз бачадон барои зани ҳомила ҳалокатовар ва ҳатто марговар буда метавонад.
Масалан, кафидани найи бачадон боиси хунравии ҷиддӣ ва ҳолати шок мегардад. Дар чунин ҳолат зуд табобат кардан муҳим аст. Аммо дар ин маврид эмбрионро нигоҳ доштан ғайриимкон аст.
Аломатҳои ҳомиладории берун аз бачадон
Дар ҳомиладории эктопикӣ аломатҳои аввалия метавонанд зоҳир нашаванд.
Ин аломатҳо инҳоро дар бар мегиранд:
- Дард дар ковокии шикам — ин аксар вақт дар қисми поёни кос пайдо мешавад;
- Хунравии маҳбалӣ — хун нисбат ба хуни давраи ҳайз моеътар, рангаш равшантар ё тиратар дар намуди ихроҷот мешавад. Он инчунин метавонад часпакии кам дошта бошад;
- Дарди китф — ин ҳолат аз хунравии дохилӣ шаҳодат медиҳад. Хунравӣ асаби диафрагмаро барангехта, боиси пайдоиши дард дар ин соҳа мегардад;
- Беҳушшавӣ ё коллапс — ин ҳолат метавонад пас аз талафоти ҷиддии хун ба вуҷуд ояд.
Оризаҳои ҳомиладории берун аз бачадон
Агар ҳомиладории берун аз бачадон табобат нашавад ва зуд ташхис нагардад, он ба ҳаёти зани ҳомила хатар эҷод карда метавонад. Табобат ҳомиларо нигоҳ дошта наметавонад.
Аворизи эҳтимолие, ки метавонанд дар зан ба вуҷуд оянд, инҳоянд:
- Хунравии дохилӣ: он метавонад боиси шок ва оқибатҳои ҷиддӣ гардад. Вақте ки табобат ба таъхир гузошта мешавад, ин хатар меафзояд.
- Зарар дидани найҳои бачадон (фаллоп): ин метавонад боиси мушкилот дар ҳомиладории оянда гардад. Найи дигари фаллопии шахс метавонад ба таври кофӣ кор кунад.
- Ҳатто пас аз хориҷ кардани як найчаи фаллопӣ низ ҳомиладор шудан мумкин аст. Агар ҳардуи онҳо хориҷ карда шаванд, барои ҳомиладор шудан бордоркунии экстракорпоралӣ (ЭКО) ҳамчун ягона имконият боқӣ мемонад.
Омилҳои хатар
Омилҳои зерин метавонанд боиси ҳомиладории берун аз бачадон дар зан гарданд:
- Ҳомиладории қаблии беруназбачадонӣ — дар заноне, ки қаблан ҳомиладории беруназбачадонӣ доштанд, хатари такроршавии ин ҳолат баланд аст;
- Синну сол — ҳар қадар синну соли зан калонтар бошад, ҳамон қадар хатари ҳомиладории беруназбачадонӣ баландтар мешавад;
- Сироят — илтиҳоб ва сироят дар найчаҳои бачадон, бачадон ва тухмдон метавонад хатари ҳомиладории беруназбачадониро зиёд кунад;
- Сироятҳои бо роҳи ҷинсӣ гузаранда — сироятёбӣ бо баъзе сироятҳои бо роҳи ҷинсӣ гузаранда, аз ҷумла гонорея ё хламидия, хатари бемориҳои илтиҳобии узвҳои косро зиёд мекунад. Бемориҳои илтиҳобии узвҳои кос бошад, метавонанд хатари ҳомиладории беруназбачадониро зиёд кунанд;
- Тамокукашӣ — ин низ метавонад хатарро зиёд кунад.
- Найчаҳои осебдида ё нодуруст ташаккулёфтаи бачадон — тағйирот дар сохти найчаи бачадон ё сохти нодурусти он метавонад ҳаракати тухмҳуҷайраро ба воситаи онҳо душвор гардонад. Ин метавонад хатари ҷойгиршавии ҷанинро берун аз бачадон зиёд кунад;
- Ҷарроҳии қаблӣ — агар дар гузашта амалиёти буриши қайсарӣ ё бартараф кардани миома гузаронида шуда бошад, ин хатари ҳомиладории беруназбачадониро зиёд мекунад.
Ҳатто дар сурати мавҷуд набудани ин омилҳои хатар, дар одам ҳомиладории беруназбачадонӣ ба вуҷуд омада метавонад. Дар асл, дар нисфи ҳамаи одамоне, ки ба онҳо ҳомиладории беруназбачадонӣ ташхис шудааст, омилҳои хатари номаълум вуҷуд доранд.
Табобат
Ин вариантҳо ба инкишофи ҳомиладорӣ ва оризаҳои эҳтимолӣ вобастаанд.
Ҷарроҳӣ — Барои бартараф кардани ҳомилагии беруназбачадонӣ ҷарроҳии лапароскопия гузаронида мешавад. Ин усул эҷод кардани буриши хурд дар дохили ноф ё дар наздикии он ва ворид кардани камераи хурд ва асбоби нозукро дар бар мегирад.
Агар ҳомиладории беруназбачадонӣ боиси кафидани найчаи бачадон гардад, ҷарроҳ барои бартараф кардани ин ҳолат ҷарроҳии фаврӣ мегузаронад. Агар ин имконнопазир бошад, онҳо найчаро хориҷ мекунанд.
Табобати терапевтӣ — дар ҳолати ташхиси бармаҳали ҳомилагии беруназбачадонӣ, табобати доруворӣ низ метавонад як вариант бошад.
Аломатҳои ҳомиладории берун аз бачадон метавонанд дар ҳафтаи 4 ва ҳафтаи 12 оғоз шаванд. Ташхиси мушкилот метавонад санҷишҳои ҳомиладорӣ, арзёбии нишонаҳо ва муоинаи ултрасадоро дар бар гирад. Ба табибон хабар додан дар бораи ҳомиладории берун аз бачадон дар гузашта муҳим аст. Ин ба табибон кӯмак мекунад, ки дар оянда зудтар муайян кунанд, ки оё зани ҳомиладор ҳомиладории берун аз бачадон дорад ё не.
