Ҳар як духтар, зан ва ҷуфтҳое, ки ҳомиладориро ба нақша намегиранд, ҳангоми ба таъхир афтодани ҳайз гумони беморӣ ё ҳомиладорӣ бурда, ба ташвиш меафтанд. Аммо таъхири ҳайз на ҳамеша нишонаи ҳомиладорӣ ё ягон беморӣ ба ҳисоб меравад.
Ҳайзбинии на ҳамаи занон дар як вақт ва ба таври мураттаб сурат мегирад. Агар ҳайзбинӣ дар духтарони ҷавон ба наздикӣ оғоз шуда бошад, таъхири даври ҳайз метавонад ба назар расад. Одатан, барои барқарор шудани давраи мунтазами он як-ду сол лозим мешавад. Ҳамчунин, дар занон дер омадани ҳайз пеш аз фарорасии менопауза низ мушоҳида мешавад.
Дар модарони ҷавон пас аз таваллуд, дар давраи синамаконӣ низ таъхири ҳайз ба назар мерасад. Дар чунин ҳолатҳо, оғози ҳайз метавонад якчанд моҳ ба қафо афтад. Аммо, бо вуҷуди ин, ин гуна ҳолатҳо беморӣ маҳсуб намешаванд.
Бояд дар хотир дошт, ки давомнокии давраи ҳайз дар ҳар як зан метавонад гуногун бошад. Ҳайз на дар ҳамаи занон ҳар 30 рӯз такрор мешавад; баъзе занон дорои даврае мебошанд, ки ҳар 28 рӯз ё ҳар 25 рӯз (аз 21 то 35 рӯз) такрор мешавад. Давраи ҳайзи дарозмуддат, вале мураттабан такроршаванда низ патология ба ҳисоб намеравад.
Дар ҳолати муқаррарӣ давраи ҳайз метавонад ҳар 21-35 рӯз такрор ёфта, аз ду то ҳафт рӯз давом кунад.
Таъхири ҳайз то чанд рӯз меъёр ҳисобида мешавад?
Агар ҳайз на бештар аз 7 рӯз ба таъхир афтад ва санҷиши ҳомиладорӣ манфӣ бошад (санҷишро аз рӯзи аввали таъхири ҳайз гузаронидан мумкин аст), барои хавотирӣ ҷой нест. Аммо агар ҳамзамон бо таъхир дарди яктарафа дар қисми поёни шикам, хунравӣ ё ихроҷи қаҳваранг аз маҳбал, дард дар нӯги китф ё сарчархзанӣ мушоҳида шавад, фавран ба духтур муроҷиат кунед – ин метавонад нишонаи ҳомиладории берун аз бачадон бошад. Ин ҳолатҳо инҳоянд:
Бе ягон аломати беморӣ муҳлати ба таъхир афтодани ҳайз
Дар занони солим, ки ҳомиладориро ба нақша намегиранд, ҳайз метавонад ба ҳисоби миёна то 2-3 рӯз ба таъхир афтад.
Барои духтарон низ то 2 рӯз ба таъхир афтодани ҳайз ҳолати маъмулӣ буда, он метавонад дар натиҷаи якбора тағйир ёфтани ҳарорати ҳаво дар берун ё баланд шудани фишори атмосфера ба вуҷуд ояд.
Ҳатто 3 рӯз ба таъхир афтодани ҳайзи зан низ барои нигаронӣ асос намешавад. Ин метавонад ба стресси доимӣ, ғизои нодуруст, кори зиёдатӣ ва дигар омилҳои рӯзгор вобаста бошад.
Дар чунин ҳолатҳо, албатта, дар бораи тағйир додан ва беҳтар кардани тарзи зиндагӣ фикр кардан лозим аст.
Ҳатто 4 рӯз ба таъхир афтодани ҳайз низ барои воҳима асос нест, маҳз ҳамин гуна омилҳо метавонанд сабаби он бошанд.
Баъзе занон бо ташвишҳои рӯзгор банд шуда, санаи ҳайзи қаблиро ба ёд оварда наметавонанд. Ин метавонад боиси ташвиши зиёдатӣ гардад. Аз ин рӯ, барои пешгирии чунин ҳолатҳо тавсия медиҳем, ки барномаи «Lalu – Тақвими ҳайз»-ро аз Play Market ба телефони худ боргирӣ намоед.
Патология вуҷуд дорад, аммо ба системаи репродуктивӣ алоқаманд нест
Барои занон ва духтароне, ки ҳомиладор нестанд ва мушкилоти ҷиддии саломатӣ надоранд, таъхири ҳайз метавонад аз 5 то 7 рӯз давом кунад. Аз сабаби шамолхӯрӣ, зуком ё дигар бемориҳои сироятӣ, ҳайз метавонад тақрибан то 5 рӯз ба таъхир афтад.
Дар ин ҳолат беморро комилан солим ҳисобидан мумкин нест, аммо бо шикоят аз таъхири ҳайз ба гинеколог муроҷиат кардан шарт нест. Балки, барои табобати бемории сироятӣ ба духтури таҷрибаи умумӣ ё сироятшинос муроҷиат намоед.
Ҳамин ки саломатии зан барқарор мешавад, сикл низ ба эътидол меояд. Ба таъхир афтодани ҳайз ба муддати 6 ё 7 рӯз метавонад бо бемориҳои илтиҳобии шадиди роҳҳои нафас, зуком, гулӯдард ва бронхит дар духтарон низ вобаста бошад.
Умуман, дар занону духтарон ба таъхир афтодани ҳайз бидуни бемориҳои системаи репродуктивӣ метавонад то 5-7 рӯз давом кунад.
Ба таъхир афтодани ҳайз ба муддати як ҳафта ё камтар аз он маънои онро дорад, ки шумо бояд тарзи ҳаёти худро аз нав дида бароед. Ҳамин тариқ, агар зан ба парҳези сахт риоя кунад, аз ҳад зиёд кор кунад ё фаъолияти ҷисмонии ҳаррӯзаро беш аз ҳад зиёд намояд ё дар ҳолати стресси музмин қарор дошта бошад, системаи муҳофизати бадани ӯ фаъол мешавад. Ва дар натиҷа, таъхири ҳайз ба мушоҳида мерасад.
Организм тавре сохта шудааст, ки он дар шароити номусоид кӯшиш мекунад аз ҳомиладорӣ пешгирӣ намояд, зеро дар акси ҳол барои зан бардоштани ҳамл ва таваллуд кардани кӯдак метавонад душвор гардад. Аз ин рӯ, дар ҳолатҳои номусоид омадани ҳайз метавонад ба таъхир афтад.
Бо чунин сабабҳо ҳайз чанд рӯз метавонад ба таъхир афтад? Аз якчанд ҳафта то якчанд моҳ. Аввал бо санҷиши ҳомиладорӣ ҳомиладориро истисно кунед; агар ҳайз 3 маротиба пай дар пай наояд, ба духтур муроҷиат кунед. Аммо тавсия дода мешавад, ки барои беҳтар кардани саломатии худ фавран чораҳои зарурӣ андешед, масалан, аз парҳез даст кашед, фаъолияти ҷисмониро кам кунед ва умуман тарзи ҳаёти худро беҳтар созед. Дар ин ҳолат организмро, аз ҷумла мунтазамии ҳайзро бе табобат барқарор кардан мумкин аст.
Сабабҳои асосии ба таъхир афтодани кӯтоҳмуддати ҳайз:
- парҳези носолим, норасоии витаминҳо, гуруснагӣ;
- бехобии доимӣ;
- меҳнати вазнини ҷисмонӣ, фишори аз ҳад зиёди фикрӣ;
- заҳролудшавӣ аз моддаҳои гуногун ё зиндагӣ дар минтақаи аз ҷиҳати экологӣ номусоид, заҳролудшавӣ аз машрубот ё тамоку;
- мушкилоти марбут ба вазн, лоғарӣ ва фарбеҳӣ;
- тағйирёбии иқлим пас аз кӯчидан ба минтақаи дигар;
- бемориҳои сироятӣ;
- бемориҳои музмин;
- истеъмоли воситаҳои пешгирии ҳомиладорӣ ё қатъ кардани доруҳои ҳормонӣ.
Аз сабаби беморӣ ҳайз чанд рӯз метавонад ба таъхир афтад?
Дар ҳамаи занҳо даври ҳайз метавонад бо сабабҳои гуногун халалдор шавад ва муддати ба таъхир афтодани он низ гуногун буда метавонад. Масалан, бемороне низ ҳастанд, ки дар тӯли якчанд моҳ одати моҳона намебинанд. Агар таъхир аз 5-7 рӯз зиёд шавад, ин барои нигаронӣ асос мебошад. Сипас, барои муайян кардани ташхиси дақиқ ва гирифтани табобат бояд ба қабули духтури гинеколог муроҷиат кунед.
Бемориҳое, ки метавонанд боиси таъхир гарданд:
- Бемориҳои илтиҳобие, ки ба узвҳои ҷинсӣ таъсир мерасонанд. Аломатҳои умумии ин бемориҳо дарди шикам ва ихроҷот ба ҳисоб мераванд.
- Бемориҳои саратонии узвҳои ҷинсӣ;
- Поликистози тухмдон. Дар натиҷаи ин беморӣ вазни зан меафзояд, дар рӯй, дастҳо ва пушт мӯйҳои зиёдатӣ мебароянд ва асабоният зиёд мешавад. Ин ҳолат ба далели баланд шудани сатҳи ҳормони мардона — тестостерон дар хун рух медиҳад.
- Кистаи ҷисми зарди тухмдон. Сабаби пайдоиши он вайроншавии мувозинати ҳормонӣ мебошад.
Таъхири ҳайз метавонад пас аз исқоти ҳамл, ҳомиладории берун аз бачадон ё пас аз харошида тоза кардани ковокии бачадон (кюретаж) низ рух диҳад. Ба ин ҳолат на танҳо тағйироти ҳормонӣ, балки осебҳои механикие, ки зимни ҷарроҳӣ ба вуҷуд омаданашон мумкин аст, низ сабаб мешаванд.
Ба таъхир афтодани муҳлати ҳайз на ҳамеша беморӣ (патология) мебошад. Аммо агар таъхир дар духтари наврас, пас аз таваллуд ё пеш аз менопауза рух надода бошад ва беш аз 7 рӯз давом кунад, ҳатман бояд ба гинеколог муроҷиат карда, аз муоина гузашт.
Барои мубориза бо бемории асосие, ки сабабгори таъхири ҳайз шудааст, ҳанӯз аз марҳилаҳои аввал бояд сари вақт ба пизишк муроҷиат намуд.
Агар таъхир ҳамчун аломати ҳомиладорӣ зоҳир гардад, барои тасдиқи ҳомиладорӣ, оғози истеъмоли витаминҳо ва бо ёрии воситаҳое ба монанди тақвими ҳомиладорӣ аз марҳилаҳои аввал зери назорат гирифтани саломатии худ, фавран муайян кардани он мувофиқи мақсад аст.
