Бардык аялдарда, ошондой эле кош бойлуулук мезгилинде кош бойлуу аялдарда баш айлануу тез-тез байкалат. Аларды баш айлануу, кээде баш айлануу менен бирге жыгылып кетүүдөн коркуу да коштойт. Кош бойлуулук учурунда баш айлануунун себептери жана дарыгерге качан кайрылуу керектиги жөнүндө ушул макалабызда кеңири токтолобуз.
Кош бойлуулук учурунда баш айлануу
Бул абал ар кимде ар кандай сезилиши мүмкүн, бирок адатта төмөнкүдөй мүнөздөлөт:
- көз алдынын тунарышы;
- тең салмактуулукту жоготуу;
- жеңил жүрөк айлануу;
- денени башкарууну жоготуу сезими.
Кош бойлуулук учурунда баш айлануунун себептери?
Кош бойлуу аялдардын баш айлануусунун себептери көп болушу мүмкүн, ошондуктан биз маалыматты оңой өздөштүрүү үчүн тизме түздүк.
Кош бойлуулуктун алгачкы мезгилиндеги баш айлануунун себеби: Вертиго – баш айлануу сезиминин кичине түрү. Бул мезгилде баш айлануу организмдеги гормоналдык өзгөрүүлөрдүн фонунда жүрөт: аялдын организминде жаңы жашоо жаралууда, ошондуктан кош бойлуулуктун башында баш айлануу сыяктуу тынчсыздануу байкалышы мүмкүн.
Кош бойлуулуктун экинчи триместриндеги баш айлануу: Негизги себеби: денедеги кандын көлөмүнүн жогорулашы, түйүлдүктүн өсүшү, жүрөктүн тез согушу, вазодилатация. Мындан тышкары, кан басымынын кескин төмөндөшүнөн улам баш айлануу пайда болушу мүмкүн.
Баш айлануу мигренден, жүрөк оорусунан, аз кандуулуктан, кандагы канттын төмөндөшүнөн, стресстен жана уйкусуздуктан келип чыгышы мүмкүн.
Кош бойлуулуктун үчүнчү триместринде баш айлануу: Кош бойлуулуктун акыркы үч айлыгында баш айлануу нормалдуу жүрүп жаткан кош бойлуулукта байкалбашы керек, ошондуктан бул мезгилде баш айлануу тынчсыздандырса, дароо дарыгерге кайрылуу сунушталат. Себептери ар кандай болушу мүмкүн, бирок алардын бардыгы ымыркайга жана энеге зыян келтириши же эрте төрөткө алып келиши мүмкүн. Мисалы, ачкалык жана канттын деңгээлинин кескин төмөндөшү баланын курсактагы абалына таасир этет. Ошондой эле, тең салмактуулукту жоготуунун себептери кандагы гемоглобин деңгээлинин төмөндүгү, кычкылтектин жетишсиздиги, атмосфералык басымдын өзгөрүшү, токсикоз, түйүлдүк тарабынан чоң кан тамырлардын кысылышы, кош бойлуулуктагы кант диабети болушу мүмкүн.
Кош бойлуулуктун бардык мезгилдерине тиешелүү жалпы себептер
Кош бойлуулуктун каалаган учурунда баш айланууга себеп болушу мүмкүн. Бул абалдар белгилүү бир триместрге көз каранды эмес.
Анемия
Сизде дени сак кызыл кан клеткаларынын (эритроциттердин) санынын азайышы менен мүнөздөлгөн анемия (аз кандуулук) болушу мүмкүн. Бул организмде темир жана фолий кислотасы жетишсиз болгондо пайда болот.
Баш айлануу менен катар, анемия сиздин чарчооңузга, териңиздин кубарып кетишине же дем кысылышына алып келиши мүмкүн.
Кош бойлуулук учурунда анемия каалаган убакта өрчүшү мүмкүн. Эгерде жогоруда саналган даттануулар сизди тынчсыздандырса, дарыгер кош бойлуулук учурунда темирдин деңгээлин өлчөө жана абалыңызды көзөмөлдөө үчүн кан анализин өткөрүшү мүмкүн. Эгер анемия ырасталса, темир же фолий кислотасынын кошумчаларын сунушташы мүмкүн.
Суусуздануу
Суусуздануу кош бойлуулуктун каалаган учурунда болушу мүмкүн. Эгерде сизде жүрөк айлануу жана кусуу байкалып жатса, мунун натыйжасында жалпы суусуздануу келип чыгышы мүмкүн. Ошондой эле, кош бойлуулук учурунда организм суусузданышы мүмкүн, анткени бул учурда денеңиз көбүрөөк сууну талап кылат.
Кош бойлуулуктун башталышында күнүнө кеминде 8-10 стакан суу ичүү керек жана бул өлчөмдү экинчи жана үчүнчү үч айлыкта көбөйтүп баруу керек, анткени кош бойлуулуктун кийинки мезгилдеринде тамактанууңузга кошумча калорияларды кошосуз. Бул болсо, сууну керектөөнү да көбөйтүшүңүз керек дегенди билдирет.
Кош бойлуулук учурунда сууга болгон муктаждыкты тамак-аштын керектелишине карап эсептөөгө болот. Ар бир кабыл алынган калория үчүн адатта 1-1,5 мл суу талап кылынат (мисалы, 2000 калориялуу рациондогу адамга күн сайын 2000-3000 мл суюктук керек болот). Кош бойлуу аялдарга экинчи триместрден баштап калорияны кабыл алууну болжол менен 300 калорияга көбөйтүү сунушталат. Ошондуктан, аларга экинчи триместрден баштап, адаттагы суюктук ичүүдөн тышкары кошумча дагы 300 мл суюктук керек болот.[1]
Маанилүү: Кош бойлуулук учурундагы суусуздануу
Кош бойлуулук учурунда баш айланууну башкаруу
Кош бойлуулук учурунда баш айлануунун алдын алуунун же азайтуунун бир нече жолу бар:
- Бир абалда көпкө туруудан качыңыз;
- Тик абалдан отурууга же жатууга шашылбаңыз;
- Экинчи жана үчүнчү триместрде чалкасынан жатуудан сактаныңыз;
- Кандагы канттын өлчөмү төмөндөп кетпеши үчүн туура тамактануу принциптерин сактаңыз;
- Суусуздануунун алдын алуу үчүн көбүрөөк суу ичиңиз;
- Ыңгайлуу жана кыймыл-аракетти чектебеген кийим кийиңиз.
- Баш айланууну пайда кылган ооруларды дарылоо үчүн дарыгер тарабынан сунушталган кошумчаларды жана дары-дармектерди кабыл алыңыз.
Эгер кош бойлуулук учурунда башыңыз айланса, эмне кылуу керек?
Биринчиден, жай отуруп, суу ичип, көзүңүздү жумбашыңыз керек. Кандайдыр бир буюмга көңүл коюп карап туруу жакшы.
Эгерде жалпы абалыңыз жакшырбаса, анда кан басымыңызды өлчөшүңүз керек. Балким баш айлануунун себеби кан басымынын төмөндөшү болушу мүмкүн. Мындай абалда терезелерди ачып, жатышыңыз керек.
Эгерде бул абалдын себеби канда канттын деңгээлинин төмөндөшү болсо, анда конфет же кандайдыр бир таттуу жешиңиз керек.
Эгер жогорудагы чаралар жардам бербесе, дароо тез жардам чакырыңыз. Эсиңизде болсун, кош бойлуулук учурунда баш айлануу кош бойлуулуктун акыркы мезгилдеринде байкалышы тез жардамды талап кылышы мүмкүн!
Саламатта болуңуз!
