Кант диабети (кант оорусу) — организмде инсулин жетишсиздиги жана зат алмашуунун бузулушу натыйжасында келип чыгуучу оору. Инсулин — бул гормон. Кант оорусу себептүү инсулин аз өлчөмдө иштелип чыгат, канда глюкозанын өлчөмү жогорулайт. Канда канттын нормадан көп болушу гипергликемияга алып келет.
Гипергликемия бүткүл денедеги кан тамырларга, нервдерге, көзгө жана бөйрөккө, ошондой эле жүрөккө зыян келтириши мүмкүн. Аялдардын түйүлдүгүндө тубаса кемтиги бар балдардын төрөлүшүнө гипергликемия себеп болот.
Кант диабетинин 3 түрү бар:
- 1-типтеги кант диабети аутоиммундук оору: 1-типтеги кант диабети организмдин уйку безинин клеткаларын жабыркатат;
- 2-типтеги кант диабети: организмде жетиштүү өлчөмдө инсулин иштеп чыгарылбаса, организм инсулинди туура сарптабашынын натыйжасында 2-типтеги кант диабети пайда болот. 2-типтеги кант диабети аутоиммундук оору эмес;
- Гестациялык диабет: кош бойлуулук учурунда пайда болгон диабеттин бир түрү. Мурда кант диабети менен оорубаган аялдын кош бойлуулук учурунда кандагы глюкозанын деңгээли жогорулап, кант диабетинин белгилери пайда болгон абал. Гестациялык диабет ар 100 кош бойлуу аялдын 3-9унда кездешет.
Кош бойлуулукта кант диабетинин пайда болушуна эмнелер себеп болот?
Кээ бир аялдар кош бойлуулукка чейин диабетке чалдыгат. Мындай диабет прегестациялык диабет деп аталат. Кант диабети менен мурда оорубаган аялдардын белгилүү бир бөлүгүндө кош бойлуулук учурунда диабет пайда болот. Мындай диабет гестациялык диабет деп эсептелет.
Түйүлдүк аялдын организминде глюкозаны пайдалануу ритмин өзгөртүшү мүмкүн. Өз кезегинде бул түйүлдүккө терс таасир көрсөтүшү же гестациялык диабетке чалдыгуу коркунучун жогорулатышы мүмкүн. Кош бойлуулук мезгилинде плацента (бала тону) өрчүп жаткан түйүлдүктү азык заттар жана кычкылтек менен камсыздап турат. Плацента да гормондорду иштеп чыгарат.
Кош бойлуулуктун акыркы айында эстроген, кортизол жана метаболизмиңизди жөнгө салууга жардам берген адамдын плацентардык лактоген гормондору инсулинди бөгөттөшү мүмкүн. Инсулин бөгөттөлгөндөн кийин, инсулинге каршылык пайда болот. Натыйжада глюкоза дене клеткаларына кире албайт. Дене клеткаларына кире албаган глюкоза канда калат жана кандагы глюкозанын деңгээлин жогорулатат.
Кош бойлуулук учурунда кант диабетине кимдер көбүрөөк чалдыгат?
Кош бойлуулук учурунда кант диабетинин коркунучу кант диабетинин түрүнө жараша болот:
- 1-типтеги диабет көбүнчө балдарда жана жаштарда кездешет, бирок 1-типтеги диабет ар кандай жашта башталышы мүмкүн;
- Ашыкча салмактуу аялдарда 2-тип жана гестациялык диабетке чалдыгуу ыктымалдыгы жогору. Эгиз же көп балалуу аялдарда да бул көрсөткүч башка аялдарга караганда кыйла жогору болот.
Кош бойлуулук учурунда кант диабетинин белгилерин кантип аныктоого болот?
Гестациялык диабеттин жалпы белгилери жок. Көпчүлүк аялдар кант диабетине тест тапшырса гана аларда оору бар же жоктугун аныктай алышат.
Кош бойлуулук учурунда кант диабети кантип аныкталат?
Бардык кош бойлуу аялдар кош бойлуулуктун 24 жана 28-жумаларында бул оорунун алдын алуу үчүн скринингден өтүшөт. Скрининг процессинде сиз тест үчүн глюкозалуу суусундук ичесиз жана 2 сааттан кийин кандагы глюкозанын деңгээли текшерилет. Тест кандагы глюкозанын жогорку деңгээлин көрсөтсө, 3 саат бою глюкозага чыдамдуулук тести өткөрүлөт. Эгерде экинчи тесттин натыйжалары адаттагыдай болбосо, кош бойлуулук (гестациялык) диабети диагнозу коюлат.
Маанилүү: Кош бойлуулук учурунда кантип жатуу керек?
Кош бойлуулук учурунда кант диабети кандай дарыланат?
Дарылоо сиздин жашыңыздан жана жалпы ден соолугуңуздан көз каранды болот.
Дарылоо кандагы глюкозанын деңгээлин нормада кармап турууга багытталган жана төмөнкүлөрдү камтыйт:
- курамында аз өлчөмдө углевод болгон тамак-аштарды жана суусундуктарды кабыл алуу;
- күнүмдүк көнүгүүлөрдү аткаруу;
- кандагы глюкозанын деңгээлин дайыма көзөмөлдөө;
- гипогликемиянын алдын алууга жардам берүүчү дары каражаттары.
