Буриши қайсарӣ ё ҷарроҳии қайсарӣ амалиётест, ки дар он табиби таваллуд — акушер-гинеколог кӯдакро на тавассути маҳбал, балки бо роҳи буридани ковокии шикам ва бачадони модар ба дунё меорад.
Баъзе духтурон инро таваллуд тавассути ковокии шикам низ меноманд. Одатан, усули буриши қайсарӣ танҳо вақте гузаронида мешавад, ки таваллуди маҳбалӣ барои модар хавфнок бошад ё хавфи расонидани зарари ҷиддӣ ба кӯдак ба миён ояд.
Ҷарроҳии қайсарӣ кай гузаронида мешавад?
Гузаронидани буриши қайсарӣ бо сабабҳои зерин аз ҷиҳати тиббӣ зарур ҳисобида мешавад:
- дар ҳолати инкишоф наёфтани аломатҳои таваллуд;
- ҳангоми ҳомиладории бисёрҷанина, масалан, дугоникҳо ё сегоникҳо;
- ҳангоми ба вуҷуд омадани мушкилоти фавқулодда ё ҷиддии саломатии ҳомила;
- гидросефалияи ҷанин ё мавҷудияти моеъи зиёдатӣ дар мағзи сар;
- ҳолати ҳомила бо сурин ё кӯндаланг;
- ҳаҷми аз ҳад зиёди ҳомила барои гузариши озод аз гарданаки бачадон;
- дар модар мавҷуд будани вируси сироятӣ, аз қабили герпес ё ВНМО, ки тавассути таваллуди маҳбалӣ интиқол меёбад;
- модар ҳолатҳои мураккаб, аз қабили диабети қанд ё фишори баланди хун дошта бошад;
- модар бемории бачадон ё миомае дошта бошад, ки гарданаки бачадонро мебандад;
- мавҷуд будани аномалияҳо дар ҳамроҳак ё бандаки ноф;
- модар пештар буриши қайсариро аз сар гузаронида бошад.
Омилҳои хатар
Буриши қайсарӣ бо омилҳои хатар ҳамроҳ аст. Мушкилоте, ки модар метавонад бо онҳо дучор шавад, инҳоянд:
- захми буриш;
- талафоти хун;
- лахтаҳои хун;
- осеби узвҳо, инчунин рӯдаҳо ё масона;
- реаксияҳои манфӣ ба доруҳо ё анестетикҳо;
- оризаҳое, ки метавонанд дар оянда дар давоми давраи ҳомиладорӣ пайдо шаванд.
Баъзе занон метавонанд дучори эндометрит, бемории илтиҳобии луобпардаи бачадон шаванд. Хавфҳои эҳтимолӣ барои тифл осеби ҷарроҳӣ ва мушкилоти нафаскашӣ, ба монанди тезшавии нафаскашӣ (тахипноэ) ё синдроми дистресси респираториро дар бар мегиранд.
Амалиёти буриши қайсарӣ
Ҷарроҳии қайсарии нақшавӣ одатан аз ҳафтаи 39-уми ҳомиладорӣ гузаронида мешавад.*
Ҳангоми буриши қайсарӣ акушер пас аз анестезия аз фазои эпидуралии ҳароммағзи сутунмӯҳраи модар, аз рӯи шикам ва бачадон буриш мекунад. Ҳолате, ки модар ҳангоми буриши қайсарӣ зери наркози умумӣ қарор мегирад, чандон маъмул нест.
Буриш одатан аз 10 то 20 сантиметр (см) дарозӣ дорад.
Бо анестезияи эпидуралӣ, сарфи назар аз он ки модар комилан аз ҳуш намебарояд, қисми поёни бадан бедард мемонад. Онҳо метавонанд ҳисси кашиш ё фишорро эҳсос кунанд.
Буриш одатан аз 10 то 20 сантиметр дарозӣ дорад.
Ҳангоми анестезияи эпидуралӣ модар комилан беҳуш намешавад, дар ин ҳол дар қисми поёни бадан дард ҳис намешавад.
Баъзан момодоя парда мегузорад, то ки модар ҷараёни ҷарроҳиро набинад, зеро ин ҳолат барои модар дарднок набошад ҳам, барои ӯ ҷараён эҳсоси андӯҳро ба вуҷуд оварданаш мумкин аст. Дар баъзе беморхонаҳо истифодаи пардаҳои шаффоф иҷозат дода мешавад. Акушер ва акушер-гинекологҳо модарро дар бораи ҷараёни ҷарроҳӣ хабардор мекунанд. Заноне, ки пештар бо роҳи буриши қайсарӣ таваллуд кардаанд, дар ҳомиладории минбаъда метавонанд бо роҳи вагиналӣ, таваллуди табиӣ таваллуд кунанд, албатта дар сурати мавҷуд набудани омилҳои сабабии боло.
Барқароркунӣ
Баъди буриши қайсарӣ зан ва кӯдаки ӯ мувофиқи нишондод 2-4 рӯз дар беморхона монданашон мумкин аст.
Модар метавонад дар давоми 4–6 ҳафта дар ҷои буридашуда дард, спазм ва хунравиро бо ё бидуни лахтаҳои хун эҳсос кунад. Шиддати ин аломатҳо барои ҳар як зани ҷарроҳишуда фарқ мекунад, аммо бо мурури замон вазъият бояд зуд беҳтар шавад.
Ба занон тавсия дода мешавад, ки пас аз беморхона дар хона фаъолияти ҷисмониро маҳдуд кунанд.
То он даме, ки духтур бехатар будани барқарор кардани фаъолияти муқаррариро нагӯяд, одатан то 4-6 ҳафта пас аз ҷарроҳӣ аз машқҳои вазнин, бардоштани ашёи вазнин, гузоштани ягон чиз ба маҳбал ё алоқаи ҷинсӣ худдорӣ кардан мувофиқи мақсад аст.
Баъди ҷарроҳии қайсарӣ…
Баробари пайдо шудани нишонаҳои аввалини сироят ё дигар оризаҳо, ё дар бораи ҳама гуна нишонаҳои шубҳанок ба духтур хабар диҳед.
Ин аломатҳо метавонанд инҳоро дар бар гиранд:
- табларза;
- шиддат гирифтани дард;
- зиёд шудани хунравии маҳбалӣ;
- зиёд шудани сурхӣ дар ҷойи буриш;
- варами ҷойи буриши ҷарроҳӣ;
- дарди сина бо сурхӣ ё табларза;
- тарашшӯҳоти бадбӯй;
- дард ҳангоми пешобкунӣ.
Ин мақола дар асоси маълумоти Mayoclinic.org, NHS.uk ва Medicalnewstoday.com аз ҷониби дастаи «Lalu» омода шудааст.
