Ар бир кыз, аял же кош бойлуулукту пландаштырбаган жуптар айыздын кечигүүсүн байкаганда, оору же кош бойлуулуктан шектенип, тынчсыздана баштайт. Бирок кечигүү дайыма эле кош бойлуулуктун же кайсы бир оорунун белгиси болуп эсептелбейт.
Бардык аялдарда айыз бир убакта, циклдүү келе бербейт. Жаш кыздарда айыз жаңыдан башталган болсо, айыз циклинин кечигүүсү байкалышы мүмкүн. Адатта, аларда туруктуу циклдин калыптанышы үчүн бир-эки жыл талап кылынат. Ошондой эле, аялдарда айыздын кечигүүсү менопауза башталардын алдында да байкалат.
Жаш энелерде төрөттөн кийин баланы эмизүү мезгилинде да кечигүү байкалат. Мындай учурларда айыз бир нече айга кечигиши мүмкүн. Бирок, ошого карабастан, мындай көрүнүштөр оору болуп саналбайт.
Айыз циклинин узактыгы ар бир аялда ар кандай болушу мүмкүн экендигин эстен чыгарбоо керек. Айыз баарында эле 30 күндө кайталанбайт; кээ бир аялдардын цикли ар 28 күн же ар 25 күн сайын (21 күндөн 35 күнгө чейин) кайталанып турат. Узак убакыт аралыгындагы, бирок циклдүү кайталануучу айыз да патология болуп эсептелбейт.
Адатта, айыз цикли ар 21-35 күндө кайталанып, экиден жети күнгө чейин созулушу мүмкүн.
Айыздын канча күнгө кечигиши норма болуп эсептелет?
Эгер айыз 7 күндөн ашпаган мөөнөткө кечиксе жана кош бойлуулук тести терс чыкса (тестти айыз кечиккен биринчи күндөн эле жасоого болот), тынчсызданууга негиз жок. Бирок кечигүү менен катар ичтин ылдыйкы бөлүгүнүн бир тарабында оору, кындан кан же күрөң түстөгү бөлүндү келиши, ийиндин учунда оору же баш айлануу байкалса, дароо дарыгерге кайрылыңыз – бул жатындан тышкаркы кош бойлуулуктун белгиси болушу мүмкүн. Бул учурлар төмөнкүлөр:
Оорунун эч кандай белгилери жок айыздын кечигүү мөөнөтү
Дени сак, кош бойлуулукту пландабаган аялдарда айыздын келиши орточо 2-3 күнгө чейин кечигиши мүмкүн.
Кыздар үчүн да айыздын 2 күнгө кечигиши кадыресе көрүнүш, ал сырттагы абанын температурасынын кескин өзгөрүшү же атмосфералык басымдын жогорулашы себептүү пайда болушу мүмкүн.
Аялдын айызы 3 күнгө кечигиши да тынчсызданууга негиз болбойт. Бул туруктуу стресс, туура эмес тамактануу, ашыкча жумуш жана жашоодогу башка факторлор менен байланыштуу болушу мүмкүн.
Мындай учурларда, албетте, жашоо мүнөзүн өзгөртүү жана жакшыртуу жөнүндө ойлонуу керек.
Ал тургай айыздын 4 күнгө кечигиши да дүрбөлөңгө түшүүгө негиз эмес, буга так эле жогорудагыдай факторлор себеп болушу мүмкүн.
Кээ бир аялдар турмуш түйшүктөрү менен алек болуп, мурунку айыз келген мөөнөттү эстей алышпайт. Бул ашыкча тынчсызданууга алып келиши мүмкүн. Ошондуктан мындай учурлардын алдын алуу үчүн «Lalu – Айыз календары» колдонмосун Play Marketтен телефонуңузга жүктөп алууну сунуштайбыз.
Патология бар, бирок репродуктивдик система менен байланыштуу эмес
Кош бойлуу эмес жана ден соолугунда олуттуу көйгөйү жок кыздар менен аялдарда айыздын кечигүүсү 5тен 7 күнгө чейин созулушу мүмкүн. Суук тийүү, сасык тумоо же башка жугуштуу оорулардан улам айыз болжол менен 5 күнгө чейин кечигиши мүмкүн.
Мындай учурда бейтапты толук дени сак деп атоого болбойт, бирок айыздын кечигишине байланыштуу гинекологго кайрылуу шарт эмес. Анын ордуна жугуштуу ооруну дарылоо үчүн жалпы практика дарыгерине же инфекционистке кайрылыңыз.
Аялдын ден соолугу калыбына келери менен цикл оңдолот. Айыздын 6 же 7 күнгө кечигиши кыздын дем алуу жолдорунун курч сезгенүүсү, грипп, тамак оорусу жана бронхит сыяктуу оорулар менен да байланыштуу болушу мүмкүн.
Жалпысынан алганда, аялдар менен кыздарда репродуктивдик системанын оорулары жок болсо да, айыздын кечигиши 5–7 күнгө чейин созулушу мүмкүн.
Айыздын бир аптага же андан аз мөөнөткө кечигиши жашоо мүнөзүңүздү кайра карап чыгуу керектигин билдирет. Мындайча айтканда, эгер аял катуу диета кармаса, өтө көп иштесе же күнүмдүк физикалык жүктөмдү ашыкча көбөйтүп жиберсе, өнөкөт стресс абалында жашаса, анын организми коргонуу системаларын ишке салат. Натыйжада айыздын кечигиши байкалат.
Организм ушундай жаратылган, ал жагымсыз шарттарда кош бойлуулуктун алдын алууга аракет кылат, анткени болбосо аялга баланы көтөрүү жана төрөө кыйын болушу мүмкүн. Ушул себептен улам, жагымсыз жагдайларда айыздын келиши артка жылышы мүмкүн.
Мындай себептерден улам айыз канча күнгө кечигиши мүмкүн? Бир нече жумадан бир нече айга чейин. Адегенде кош бойлуулук тести менен кош бойлуулукту жокко чыгарыңыз; айыз катары менен 3 жолу келбесе, дарыгерге кайрылыңыз. Бирок ден соолугуңузду жакшыртуу үчүн дароо керектүү чараларды көрүү сунушталат, мисалы, диетаңыздан баш тартыңыз, физикалык жүктөмдү азайтыңыз, жалпысынан жашоо образыңызды жакшыртыңыз. Ошондо организмди, анын ичинде айыздын үзгүлтүксүз келишин да дарылануусуз калыбына келтирүүгө болот.
Айыздын кыска мөөнөткө кечигүүсүнүн негизги себептери:
- туура эмес тамактануу, витаминдердин жетишсиздиги, ачка калуу;
- туруктуу уйкусуздук;
- оор дене эмгеги, ашыкча акыл-эс стресси;
- түрдүү заттар менен уулануу же экологиялык абалы начар аймакта жашоо, алкоголдон же тамекиден уулануу;
- салмакка байланыштуу көйгөйлөр, ашыкча арыктык жана семиздик;
- башка аймакка көчкөндөн кийинки климаттын өзгөрүшү;
- жугуштуу оорулар;
- өнөкөт оорулар;
- бойго бүтүрбөөчү каражаттарды кабыл алуу же гормоналдык дарыларды токтотуу.
Оорунун айынан айыз канча күнгө кечигиши мүмкүн?
Бардык аялдарда айыз цикли түрдүү себептер менен бузулушу, ошондой эле айыз көрүү мөөнөтүнүн кечигиши да ар кандай болушу мүмкүн. Мисалы, бир нече ай бою айыз күндөрүн өткөрүп жиберген бейтаптар да бар. Эгер кечигүү 5-7 күндөн ашса, тынчсызданууга негиз бар деп эсептелет. Андан соң так диагноз коюп, дарылануу үчүн гинекологдун кабыл алуусуна кайрылышыңыз керек.
Кечигүүгө алып келиши мүмкүн болгон оорулар:
- Жыныстык органдарга таасир этүүчү сезгенүү оорулары. Бул оорулардын жалпы белгилери ичтин оорушу жана бөлүндүлөрдүн пайда болушу болуп эсептелет.
- Жыныстык органдардын онкологиялык оорулары;
- Энелик бездин поликистозу. Бул оорунун кесепетинен аялдын салмагы көбөйөт, бетинде, колдорунда, далысында ашыкча түктөр өсөт, кыжырдануу күчөйт. Бул эркек гормону тестостерондун кандагы деңгээлинин жогорулашынан улам келип чыгат.
- Энелик бездин сары денечесинин кистасы. Анын пайда болушуна гормоналдык тең салмактуулуктун бузулушу себеп болот.
Айыздын кечигиши бойдон алдыруудан, жатындан тышкаркы кош бойлуулуктан же жатын көңдөйүн кырып тазалагандан (кюретаж) кийин да пайда болушу мүмкүн. Мындай абалга гормоналдык өзгөрүүлөр гана эмес, ошондой эле операция учурунда пайда болушу мүмкүн болгон механикалык жаракаттар да себеп болот.
Айыз көрүү мөөнөтүнүн кечигиши дайыма эле патология боло бербейт. Бирок кечигүү өспүрүм кызда, төрөттөн кийин же менопаузага чейин байкалбаса жана 7 күндөн ашык убакытка созулса, сөзсүз гинекологго кайрылып, текшерүүдөн өтүү керек.
Айыздын кечигишине себеп болгон негизги оору менен алгачкы баскычтарынан тарта күрөшүү үчүн да дарыгерге өз убагында кайрылуу зарыл.
Эгер кечигүү кош бойлуулуктун белгиси катары байкалып жатса, кош бойлуулукту тастыктоо, витаминдерди иче баштоо жана кош бойлуулук календары сыяктуу каражаттардын жардамы менен ден соолугуңузга алгачкы баскычтарынан тартып эле көз салып туруу үчүн аны дароо тактап алуу максатка ылайык.
