Búyrekler bárqulla júdá aktiv isleytuǵın, derlik dem almaytuǵın organlardan biri. Hámiledarlıq dáwirinde bolsa bul jumıs kúshi jáne de artadı. Búyrektiń tiykarǵı wazıypalarınan biri — qan quramındaǵı organizm ushın kerekli zatlardı uslap qalıp, máselen, beloklardı, qalǵan shıǵındı zatlardı sidik arqalı shıǵarıp taslaw. Eger belok organizmde qalmastan sidik arqalı sırtqa shıǵıp atırǵan bolsa, yaǵnıy analizde sidikte belok anıqlansa, bul búyrekte qanday da bir mashqala bar ekenligin bildiredi.
Hámiledarlıqtan basqa waqıtlarda da sidiktegi belok muǵdarı waqtınsha kóbeyip ketiwi múmkin. Buǵan tómendegi jaǵdaylar sebep boladı:
- ruwxıy yaki fizikalıq zorıǵıw (mısalı, awır fizikalıq shınıǵıwlar);
- organizmde suw muǵdarınıń kemeyiwi;
- ısıtpa;
- asa ıssı hawa rayınıń tásirinde bolıw.
Bunnan tısqarı sidiktegi belok muǵdarınıń kóbeyiwi basqa jaǵdaylardıń belgisi bolıwı itimalı da bar.
Hámile 20 hápte bolmastan burın da sidikte belok muǵdarı kóp bolsa, bul sozılmalı proteinuriya (sidik quramında belok kóp bolıwı) bolıwı múmkin.
Sozılmalı proteinuriya búyrek penen baylanıslı tiykarǵı mashqalalar sebepli yamasa hámiledarlıq dáwirine ulıwma baylanıslı bolmaǵan densawlıqtaǵı mashqalalar, máselen, júrek kesellikleri aqıbetinde payda bolǵan bolıwı múmkin. Hár túrli sidik jolları infekciyaları sidiktegi belok muǵdarın asırıwı múmkin. Bunday jaǵdayda álbette emleniwdi baslaw talap etiledi.
Hámile 20 háptelikten ótkennen keyin de sidikte belok muǵdarı kóp bolsa, shıpakerler bul jaǵdaydı joqarı qan basımı belgisi sıpatında belgileydi. Qan basımınıń kóteriliwi barlıq organlarǵa, tiykarınan, bawır hám búyrek salamatlıǵına zıyan tiygiziwi múmkin.
Gemoliz — bawır fermentleriniń kóbeyiwi hám trombocitler sanınıń tómenligi sindromı preeklampsiyaǵa uqsas, hátteki onıń awırlaw túri bolıp, ol óz aldına yamasa preeklampsiya menen birge rawajlanadı.
Eger bul kesellik óz waqtında emlenbese, hayal hám hámile salamatlıǵına jiddiy tásir etiwi múmkin.
Hámiledarlıqta sidikte beloktıń kóp bolıwı qanday qáwipli faktorlardı keltirip shıǵaradı?
Birinshiden, hámiledarlıq dáwirinde basqa waqıtqa qaraǵanda sidikke kóbirek belok shıǵıwı normal jaǵday ekenligin túsinip alıw kerek. Mısalı, hámiledarlıqtan aldın kúnine sidik quramındaǵı belok 150 milligramm/kún (mg/s) bolsa, hámiledarlıq dáwirinde bul eki ese artadı, yaǵnıy kúnine 300 mg/s boladı.
Hámiledarlıq dáwirinde qan kólemi artqanlıǵı sebepli búyrek ádettegiden kóbirek islewine tuwra keledi. Bunnan kelip shıǵadı, sidiktegi beloktıń kóbeyiwine tiykarınan hámiledarlıq dáwiri sebep boladı.
Hámiledarlıqtan aldın da sozılmalı keselliklerge shalınǵan bolsańız yamasa shańaraq tariyxında (gende) bawır yamasa búyrek kesellikleri baqlanǵan bolsa, bul sizge de tásir etiwi múmkin.
Shańaraq tariyxında (gende) hámiledarlıq dáwirinde preeklampsiya (joqarı qan basımı) basınan ótkergen hayallar bolsa, aldıńǵı perzentlerińizge hámiledarlıq waqtında da tap usınday jaǵday bolǵan bolsa, yamasa 35 jastan ótkennen keyin hámiledar bolǵan bolsańız hám bul siziń birinshi tuwıwıńız bolsa bulardıń hámmesi preeklampsiyanı keltirip shıǵarıwshı qáwip faktorların óz ishine aladı.
Hámiledarlıq dáwirinde sidikte belok kóbeygenligin qanday belgiler arqalı biliw múmkin?
Hámiledarlıq dáwirinde sidikte belok muǵdarı kúnine 300 mg/s dan artıwı joqarı esaplanadı. Bunnan tısqarı, siz sidikte belok kóbeygenin seziwińiz yamasa sezbewińiz múmkin. Hátteki, tuwıwdan keyin sidik analiz tapsırǵanıńızǵa shekem sizde belok kóbeyip ketkenin ulıwma payqamawıńız da múmkin.
Sidikte belok kóbeyiwi búyrek keselliklerin keltirip shıǵaratuǵın tómendegi belgilerge uqsas bolıwı múmkin:
- tobıq, bilek yamasa kózlerdegi isik;
- siyiw waqtında ashıwı;
- tez-tez siyiw (bul jaǵday hámiledarlıqta normal esaplansa da);
- bel awırıwı (tiykarınan hámiledarlıqta ádettegi jaǵday);
- sidik kóbikli yamasa reńi qızıl yamasa qońır bolıwı.
Bul kesellik penen birgelikte payda bolǵan qaysı faktorlar qáwipli ekenligi haqqında
Sidikte beloktıń normadan artıp ketiwiniń basqa da jiddiy sebepleri hám qosımsha belgileri bar.
Preeklampsiya (qan basımı kóteriliwi) belgilerine tómendegiler kiredi:
- bas awırıwı, ásirese kúshli bas awırıwı;
- kóriwdiń xiralasıwı yaki kóre almay qalıw, jaqtılıqqa salıstırǵanda sezgir bolıp qalıw;
- Oń tárepte, qabırǵalar astında qarın awırıwı bolıwı;
- kewil aynıw, qusıw;
- dem qısılıwı;
- az siyiw.
Hámiledarlıq waqtında semiriw normal jaǵday esaplansa da, eger tosattan birden semirip ketseńiz shıpakerge múrájat etiń.
Bir hápte ishinde bir neshe kilogrammǵa semiriw yaki bet, qollardaǵı isikler qáwip faktorlarınan esaplanadı.
Emlew usılları
Sidiktegi belok muǵdarın turaqlı baqlap barıw, eger kóbeyip ketse jaǵdayǵa qarap emlew usılların qollanıw múmkin.
Hámiledarlıqtıń dáslepki dáwirinde sizdegi sozılmalı kesellikler sebepli mashqalalar payda bolsa, ózińizge hám tuwılajaq balańızǵa zıyan keltirmeytuǵın emlew usılların shıpaker menen másláhátlesken halda qollanıń.
Sidik shıǵarıw jollarınıń infekciyaların antibiotikler járdeminde qáwipsiz emlew múmkin. Basqa asqınıwlar bolsa olardı hárdayım qadaǵalap tekserip turıw kerek boladı. Bunda siz akusher hám ginekologlardan basqa qánigeler kóriginen de ótiwińizge tuwra keledi.
Basqa emlew ilajları:
- jaǵdaydı tez-tez tekserip turıw;
- jatıp dem alıw;
- qan basımın tómenletiwshi dári qurallarınan paydalanıw.
