Qantlı diabet (qant keselligi) — organizmde insulin jetispewshiligi hám zatlar almasıwınıń buzılıwı nátiyjesinde kelip shıǵatuǵın kesellik. Insulin — bul gormon. Qant keselligi sebepli insulin az muǵdarda islep shıǵarıladı, qanda glyukoza muǵdarı artadı. Qanda qanttıń normadan kóp bolıwı giperglikemiyaǵa alıp keledi.
Giperglikemiya pútkil dene boylap qan tamırları, nerv, kóz hám búyrekke, sonday-aq, júrekke zıyan jetkeriwi múmkin. Hayallardıń hámilesinde tuwma kemisligi bar balalardıń tuwılıwına giperglikemiya sebep boladı.
Qantlı diabettiń 3 túri bar:
- 1-túrdegi qantlı diabet autoimmun kesellik: 1-túrdegi qantlı diabet deneniń asqazan astı bezi kletkalarına zıyan jetkeredi;
- 2-túr qantlı diabet: organizmde jeterli muǵdarda insulin islep shıǵarılmasa, organizm insulindi durıs isletpewi nátiyjesinde 2-túr qantlı diabet kelip shıǵadı. 2-túrdegi qantlı diabet autoimmun kesellik emes;
- Gestaciyalıq diabet: hámiledarlıq dáwirinde kelip shıǵatuǵın diabettiń bir túri. Qantlı diabet penen aldın awırmaǵan hayalda hámiledarlıq dáwiri dawamında qandaǵı glyukoza muǵdarınıń kóteriliwi, sonday-aq, diabet belgileri payda bolatuǵın jaǵday. Gestaciyalıq diabet hár 100 hámiledar hayaldıń 3-9 ında ushırasadı.
Hámiledarlıqta qantlı diabet júzege keliwine neler sebep boladı?
Ayırım hayallar hámiledarlıqtan aldın diabetke shalınadı. Bunday diabet pregestacion diabet dep ataladı. Qantlı diabet penen aldın awırmaǵan hayallardıń belgili bóliminde hámiledarlıq dáwirinde diabet kelip shıǵadı. Bunday diabet gestacion diabet esaplanadı.
Hámile hayal organizminde glyukozadan paydalanıw ritmin ózgertiwi múmkin. Óz gezeginde bul hámilege unamsız tásir kórsetiwi, yamasa gestacion diabetke shalınıw qáwpin arttırıwı múmkin. Hámiledarlıq dáwirinde placenta (joldas) rawajlanıp atırǵan hámileni azıqlıq zatlar hám kislorod penen támiyinlep turadı. Placenta da gormonlar islep shıǵaradı.
Hámileniń sońǵı ayında estrogen, kortizol hám metabolizmińizdi tártipke salıwǵa járdem beretuǵın insan placental laktogen gormonları insulindi bloklawı múmkin. Insulin bloklanǵannan keyin, insulin qarama-qarsılıǵı júzege keledi. Bunıń nátiyjesinde glyukoza dene kletkalarına kire almaydı. Dene kletkalarına kire almaǵan glyukoza qanda qaladı hám qanda glyukoza dárejesin asıradı.
Hámiledarlıq dáwirinde qantlı diabetke kimler kóbirek ushıraydı?
Hámiledarlıq dawamında diabet ushın qáwip tiykarınan diabettiń túrine baylanıslı:
- 1-túr diabet kóbinese balalar hám jaslarda ushırasadı, biraq 1-túr diabet hár qanday jasta baslanıwı múmkin;
- Artıqsha salmaqlı hayallarda 2-túr hám gestaciyalıq diabetke shalınıw itimalı kóp. Egizek yamasa kóp perzentli hayallarda da bul kórsetkish basqa hayallarǵa qaraǵanda birqansha joqarı boladı.
Hámiledarlıq dáwirinde diabettiń belgilerin qalay anıqlaw múmkin?
Gestaciyalıq diabettiń ulıwma belgileri joq. Kópshilik hayallar qantlı diabetke test tapsırsa ǵana olarda kesellik bar yamasa joq ekenligin anıqlay aladı.
Hámiledarlıq waqtında diabet qalay anıqlanadı?
Barlıq hámiledar hayallarda hámiledarlıqtıń 24 hám 28-háptelerinde usı keselliktiń profilaktikası ushın skriningten ótkeriledi. Skrining procesinde siz sınaw ushın glyukozalı ishimlik ishesiz hám 2 saattan soń qandaǵı glyukoza muǵdarı tekseriledi. Test qandaǵı glyukoza dárejesiniń joqarı ekenin kórsetse 3 saatlıq glyukozaǵa shıdamlılıq testi ótkiziledi. Eger ekinshi test nátiyjeleri ádettegidey bolmasa, hámiledarlıq (gestaciyalıq) diabet diagnozı qoyıladı.
Áhmiyetli: Hámiledarlıqta qalay jatıw kerek?
Hámiledarlıq waqtında diabet qalay emlenedi?
Emlew siziń jasıńız hám ulıwma densawlıǵıńızǵa baylanıslı boladı.
Emlew qandaǵı glyukoza muǵdarın normada uslap turıwǵa qaratılǵan bolıp, tómendegilerdi óz ishine aladı:
- quramında az muǵdarda uglevod bar bolǵan awqatlar hám ishimliklerdi tutınıw;
- kúnlik shınıǵıwlardı orınlaw;
- qandaǵı glyukoza dárejesin turaqlı baqlaw;
- gipoglikemiyanıń aldın alıwǵa xızmet etiwshi dári quralları.
