Hámiledarlıqta hámiledar hayaldıń kúndelikli jumıslardı, máselen, basqıshtan shıǵıw sıyaqlı wazıypalardı orınlaǵannan soń dem alıwında qıyınshılıq bolıwı múmkin. Shıpakerler bul jaǵdaydıń kóbinese ósip atırǵan jatırdıń ókpe tárepke kóteriliwi hám dem alıwdı qıyınlastırıwı menen baylanıslı ekenligin atap ótedi. Bul maqala arqalı hámiledarlıqta dem qısıwı jaǵdayı haqqında toqtap ótemiz.
Hámiledarlıqta dem qısılıwınıń sebepleri
Dem qısılıwı hámiledarlıqtıń tez-tez ushıraytuǵın belgisi bolsa da, hárdayım da bir sebepti kórsetip bolmaydı. Dem qısılıwı jatırdıń úlkeyiwinen baslap júrektegi ózgerislerge shekem túrli faktorlar menen baylanıslı.
Ayırım hayallar dem alıwdaǵı ózgerislerdi dárhal seziwi múmkin, basqaları bolsa hámiledarlıq kalendarınıń ekinshi yamasa úshinshi trimestrinde bayqaydı.
Birinshi trimestr
Hámiledar hayaldıń dem alıwındaǵı ózgerislerge sebep bolıwı ushın hámile úlken bolıwı shárt emes.
Diafragma – júrek hám ókpeni qarınnan ajıratıp turıwshı bulshıq et toqıması bolıp esaplanadı, hámiledarlıqtıń birinshi trimestri dawamında 4 sm-ge shekem ósedi. Diafragmanıń háreketi ókpelerge hawa jetkerip turıwǵa járdem beredi. Ayırım hayallar tereń dem alıwı kerek bolǵan ózgerislerden xabarsız bolsa da, basqaları tolıq, tereń dem ala almay atırǵanın bayqaydı.
Diafragmadaǵı ózgerisler menen bir qatarda, hámiledar hayallar hámiledarlıq gormonı (progesteron) kóbeyiwi sebepli tereńirek dem aladı. Progesteron hámile rawajlanıwında áhmiyetli rol oynaydı. Sonday-aq, ol dem alıwǵa járdem beredi, yaǵnıy hayaldıń dem alıwın tereńlestiredi. Tereń dem alıw dem qısılıwına alıp kelmese de, ayırım hayallar dem alıwǵa baylanıslı ózgerislerdi seziwi hám onı xuddi dem qısılıwınday bahalawı múmkin.
Ekinshi trimestr
Hámiledar hayallar ekinshi úsh aylıqta sezilerli dem qısılıwın bastan keshiredi. Hámiledarlıqtıń ekinshi úsh aylıǵında jatırdıń úlkeyiwi dem qısılıwın keltirip shıǵaradı. Biraq, júrek jumısındaǵı ayırım ózgerisler de dem qısılıwına alıp keliwi múmkin.
Hámiledarlıq dáwirinde hayal denesindegi qan muǵdarı da sezilerli dárejede artadı.
Júrek bul qandı dene boylap háreketlendiriwi hám bala joldasına jóneltiwi ushın qattıraq aydawı kerek. Júrektegi bunday wazıypalardıń kóbeyiwi hámiledar hayaldıń dem qısılıwına sebep bolıwı da múmkin.
Úshinshi trimestr
Úshinshi úsh aylıqta dem alıw, tiykarınan, rawajlanıp atırǵan náresteniń basınıń jaǵdayına baylanıslı túrde jeńillesiwi yamasa qıyınlasıwı múmkin. Náreste burılıp, jambas súyegi boslıǵına túsiwdi baslawdan aldın, náresteniń bası xuddi qabırǵa astında hám diafragmanı iyterip turǵanday seziledi, bul bolsa dem alıwdı qıyınlastıradı.
Maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda, bul túrdegi dem qısılıwı ádette 31 hám 34 hápteler aralıǵında júz beredi.
Qosımsha sebepler
Hámiledar hayalda dem qısılıwı kúshli bolsa, birden baslansa yamasa kókirektegi awırıw, júrektiń tez urıwı menen qatar júrse, dárhal tez járdem shaqırıw kerek; dem qısılıwı áste-aqırın kúsheyip barsa da, shıpaker menen másláhátlesiw shárt. Hámiledarlıqtaǵı ózgerisler dem qısılıwına sebep bolsa da, basqa medicinalıq jaǵdaylar da mashqalaǵa sebepshi bolıwı múmkin.
Bular tómendegiler:
- Astma: Hámiledarlıq bar bolǵan astma belgilerin jamanlastırıwı múmkin. Astma menen kesellengen hár bir hayal hámiledarlıq waqtında qáwipsiz emlew usılları haqqında qánige menen másláhátlesiwi kerek.
- Perinatal kardiomiopatiya: Bul hámiledarlıqtıń sońǵı aylarında yamasa tuwıttan keyingi bir neshe ay (5 ayǵa shekem) ishinde payda bolıwı múmkin bolǵan júrek keselliginiń bir túri. Belgileri ayaq isiwi, tómen qan basımı, sharshaw sıyaqlılar bolıwı múmkin, biraq bul jaǵday hámiledar hayaldıń densawlıǵına salmaqlı tásir etiwi múmkin hám ádette arnawlı emlewdi talap etedi;
- Ókpe emboliyası ókpe arteriyasında qan «uyıp» qalǵanda payda boladı. Emboliya dem alıwǵa keskin tásir etiwi hám jótel, kókirek qápesindegi awırıwlar, qan túkiriw hám de birden baslanǵan dem qısılıwına sebep bolıwı múmkin. Bul ómir ushın qáwipli jaǵday — bunday belgiler payda bolsa, dárhal tez járdem shaqırıw kerek.
Tiyisli: Hámiledarlıqta pnevmoniya
Qalay jeńiwge boladı?
Dem jetispewshiligin seziw qolaysızlıq tuwdırıwı hám adamnıń fizikalıq belsendiligin sheklewi múmkin.
Baxıtqa qaray, hámiledar hayallardıń qolaylıraq dem alıwına járdem beretuǵın usıllar bar. Sonıń ishinde,
- Tuwrı jaǵdayda háreketleniw jatırdıń diafragmadan maksimal uzaqlasıwına imkan beredi;
- Hámiledarlarǵa arnalǵan arnawlı belbewler jaqsı jaǵdayda háreketleniwdi ańsatlastıradı;
- Qaptalına jatıp, bas hám iyın astına qosımsha jastıqlar qoyıp uyıqlaw (28-hápteden keyin shalqasınan jatıp uyıqlamaw kerek) jatırdı tómenge «baǵdarlawǵa» sebep boladı hám ókpege kóbirek jeńillik beredi;
- Dem alıwdı jeńillestiriwshi, tuwıtta keń qollanılatuǵın dem alıw shınıǵıwların orınlaw.
Eger hayalda dem qısılıwına sebep bolıp atırǵan basqa tiykarǵı kesellik bolsa, shıpakerdiń emlew boyınsha usınıslarına ámel etiw kerek.
Hámiledar hayallar tómendegi jaǵdaylarda dárhal medicinalıq járdemge múrájat etiwi kerek :
- erinler, barmaqlar yamasa ayaq barmaqlarınıń kógeriwi;
- júrektiń tez urıwı;
- dem alǵanda awırıw;
- kúsheyip baratırǵan dem qısılıwı;
- xırıldaw.
Paydalı maqala: Hámiledarlıqta kemqanlıq — belgileri, sebepleri hám emlew usılları
