Жүктілік кезінде әйелдің баспалдақпен көтерілу сияқты күнделікті шаруаларды орындағаннан кейін тыныс алуы қиындауы мүмкін. Дәрігерлер бұл жағдайды көбінесе өсіп келе жатқан жатырдың өкпеге қарай көтеріліп, тыныс алуды қиындатуымен байланыстырады. Бұл мақалада жүктілік кезіндегі ентігу жағдайына тоқталамыз.
Жүктілік кезіндегі ентігу себептері
Ентігу жүктіліктің жиі кездесетін белгісі болғанымен, әрқашан оған бір ғана себепті көрсету мүмкін емес. Тыныс алудың қиындауы жатырдың ұлғаюынан бастап жүректегі өзгерістерге дейінгі әртүрлі факторларға байланысты болады.
Кейбір әйелдер тыныс алудағы өзгерістерді бірден сезсе, басқалары оны жүктілік күнтізбесінің екінші немесе үшінші триместрінде байқайды.
Бірінші триместр
Жүкті әйелдің тыныс алуында өзгерістер туындауы үшін ұрықтың үлкен болуы міндетті емес.
Диафрагма – жүрек пен өкпені құрсақ қуысынан бөліп тұратын бұлшықет тіні, ол жүктіліктің бірінші триместрінде 4 см-ге дейін өседі. Диафрагманың қозғалысы өкпеге ауа баруына көмектеседі. Кейбір әйелдер терең тыныс алуды қажет ететін өзгерістерді байқамаса да, басқалары толық, терең тыныс ала алмай жүргенін аңғарады.
Диафрагмадағы өзгерістермен қатар, жүкті әйелдер жүктілік гормонының (прогестерон) көбеюіне байланысты тереңірек тыныс алады. Прогестерон шарананың дамуында маңызды рөл атқарады. Сондай-ақ ол тыныс алуға көмектеседі, яғни әйелдің тыныс алуын тереңдетеді. Терең тыныс алу ентігуге әкелмесе де, кейбір әйелдер тыныс алумен байланысты өзгерістерді сезініп, оны ентігу деп бағалауы мүмкін.
Екінші триместр
Жүкті әйелдер екінші триместрде айтарлықтай ентігуді бастан кешіреді. Жүктіліктің екінші триместрінде жатырдың ұлғаюы ентігуді тудырады. Дегенмен, жүрек қызметіндегі кейбір өзгерістер де ентігуге себеп болуы мүмкін.
Жүктілік кезінде әйел денесіндегі қан мөлшері де айтарлықтай артады.
Жүрек бұл қанды дене бойына таратып, бала жолдасына бағыттау үшін оны күштірек айдауы керек. Жүрекке түсетін мұндай жүктеменің артуы жүкті әйелдің ентігуіне де себеп болуы мүмкін.
Үшінші триместр
Үшінші триместрде тыныс алу, негізінен, өсіп келе жатқан нәрестенің басының орналасуына байланысты жеңілдеуі немесе қиындауы мүмкін. Нәресте бұрылып, жамбас қуысына түсе бастағанға дейін, нәрестенің басы қабырға астында болып, диафрагманы итеріп тұрғандай сезіледі, бұл тыныс алуды қиындатады.
Мәліметтерге сәйкес, ентігудің бұл түрі әдетте 31 және 34-апталар аралығында орын алады.
Қосымша себептер
Жүкті әйелдің ентігуі күшті болса, кенеттен басталса немесе кеудедегі ауырсынумен, жүректің жиі соғуымен қатар жүрсе, дереу жедел жәрдем шақыру керек; ентігу біртіндеп күшейіп бара жатса да, дәрігермен кеңесу міндетті. Жүктіліктегі өзгерістер ентігуге себеп болса да, басқа да медициналық жағдайлар бұл мәселеге ықпал етуі мүмкін.
Олар мыналар:
- Астма: Жүктілік бұрыннан бар астма белгілерін асқындырып жіберуі мүмкін. Астмамен ауыратын әрбір әйел жүктілік кезінде қауіпсіз емдеу әдістері туралы маманмен кеңесуі қажет.
- Перинаталдық кардиомиопатия: Бұл жүктіліктің соңғы айларында немесе босанғаннан кейінгі бірнеше ай (5 айға дейін) ішінде пайда болуы мүмкін жүрек ауруының бір түрі. Белгілері аяқтың ісінуі, төмен қан қысымы, шаршағыштық сияқты болуы мүмкін, бірақ бұл жағдай жүкті әйелдің денсаулығына елеулі әсер етуі мүмкін және әдетте арнайы емдеуді қажет етеді;
- Өкпе эмболиясы өкпе артериясында қан «ұйып» қалғанда пайда болады. Эмболия тыныс алуға күрт әсер етіп, жөтел, кеуде қуысының ауыруы, қан түкіру және кенеттен басталған ентігуге себеп болуы мүмкін. Бұл – өмірге қауіпті жағдай: мұндай белгілер пайда болса, дереу жедел жәрдем шақыру керек.
Ұқсас тақырып: Жүктілік кезіндегі пневмония
Қалай жеңілдетуге болады?
Ауа жетіспеушілігін сезіну жайсыздық тудырып, адамның физикалық белсенділігін шектеуі мүмкін.
Бақытқа орай, жүкті әйелдердің еркін тыныс алуына көмектесетін әдістер бар. Атап айтқанда,
- Дұрыс қалыпта қозғалу жатырдың диафрагмадан барынша алыстауына мүмкіндік береді;
- Жүктілікке арналған арнайы белдіктер дұрыс қалыпта қозғалуды жеңілдетеді;
- Бүйірмен жатып, бас пен иық астына қосымша жастық қойып ұйықтау (28-аптадан кейін шалқасынан жатып ұйықтамаған жөн) жатырдың төмен қарай «ығысуына» көмектесіп, өкпеге көбірек жеңілдік береді;
- Тыныс алуды жеңілдететін әрі босану кезінде кеңінен қолданылатын тыныс алу жаттығуларын орындау.
Егер әйелде тыныс алудың қиындауына себеп болатын басқа негізгі ауру бар болса, дәрігердің емдеу бойынша берген кеңестерін орындау қажет.
Жүкті әйелдер мынадай жағдайларда дереу медициналық көмекке жүгінуі керек:
- еріннің, қол немесе аяқ саусақтарының көгеруі;
- жүректің жиі соғуы;
- тыныс алу кезіндегі ауырсыну;
- күшейіп бара жатқан ентігу;
- сырыл немесе қырылдау.
Пайдалы мақала: Жүктілік кезіндегі қаназдық — белгілері, себептері және емдеу жолдары
