Жүктілік кезінде ағзада болатын өзгерістер туралы ойлануға себеп көп. Әр жүктілік әртүрлі өткенімен, көпшілікке ортақ жайттар да кездеседі, соның ішінде жүктілік кезіндегі қан аздық көптеген жүкті әйелде байқалады.
Бұл жағдай, яғни жүктіліктегі анемия, ағзаңыздағы тіндерге оттегі жеткізетін қызыл қан жасушаларының (эритроциттердің) жетіспеушілігінен туындайды. Жеңіл анемия сізді шаршатуы мүмкін, бірақ ол асқынып кетсе немесе уақытында емделмесе, елеулі қауіптерге негіз болуы да ықтимал.
Шын мәнінде, жүктілік кезіндегі қан аздық мерзімінен бұрын босану, салмағы аз нәрестенің дүниеге келуі, тіпті ана өлімі сияқты жағдайлардың қаупін арттырады.
Қан аздықтың түрлері, жиі кездесетін белгілері және емдеу әдістері туралы көбірек білуіңіз анемияның ескерту белгілерін ерте анықтауға көмектеседі, сонда сіз асқынулардың алдын алу үшін дәрігерге уақытылы жүгіне аласыз.
Уайымдамаңыз. Тек денсаулығыңызға жауапты мамандарға, яғни дәрігерлерге барлық белгілеріңіз туралы хабарлап отырыңыз, олар сізге бұл жолда көмектеседі. Ендеше, осы мақала арқылы жүктілік кезіндегі қан аздық туралы көбірек мәлімет білейік.
Жүктілік кезіндегі қан аздықтың себебі неде?
Жүктілік кезіндегі жеңіл анемия көпшілікке тән құбылыс болғанымен, егер оған мән берілмесе, одан да күрделі медициналық емдеуді қажет ететін елеулі мәселеге айналуы мүмкін.
Егер ағзаңызда оттегіні тасымалдайтын қызыл қан жасушалары жеткіліксіз болса, бұл мүшелеріңіз бен ағзаңыздың қызметіне әсер етеді.
Қан аздықтың 400-ден астам түрі бар. Оның себептері де әртүрлі, бірақ көбінесе ол қызыл қан жасушаларының өндірілуіне және жалпы денсаулық жағдайына байланысты болады.
Сондай-ақ, физиологиялық анемия да жүктілікке байланысты қалыпты процесс болып саналады.
Жүктілік кезінде қанның жалпы көлемі артқанда, сұйықтық (плазма) мөлшері қызыл қан жасушаларының көлеміне қарағанда көбірек артады. Нәтижесінде қанның жалпы көлемінде эритроциттердің пайыздық қатынасы төмендейді — бұл өзгеріс қан талдауында көрініс табады.
Темір тапшылығы анемиясы
Жүктілікке дейін және жүктілік кезеңінде темір қорының жетіспеушілігі анемияның ең кең таралған себебі болып табылады.
Анемияның бұл түрінде темір қорының аз болуы гемоглобин өндірісінің төмендеуіне әкеп соғады.
Жүктілік кезінде ағзаңыз өсіп келе жатқан сәбиіңізді қажетті қорекпен қамтамасыз ету үшін көбірек жұмыс істейді, нәтижесінде қан мөлшері шамамен 45 пайызға артады. Соның салдарынан сізде физиологиялық анемия пайда болуы мүмкін.
Ағзаңыз нәрестені өзінің гемоглобинін өндіруге қажетті темірмен қамтамасыз етеді.
Қан көлемінің артуы мен нәресте гемоглобинінің өндірілуі қажетті оттегі мен қоректік заттарды көбірек тасымалдауға мүмкіндік береді, бірақ темір сияқты маңызды минералдарға деген күнделікті қажеттілікті арттырады.
Фолат тапшылығы анемиясы
Фолат тапшылығы анемиясы — жүктілік кезінде туындайтын анемияның тағы бір кең таралған түрі.
Фолий қышқылы — бұл суда еритін дәрумен, ол жүктілік кезінде жүйке түтігінің ақаулары немесе миға байланысты мәселелердің алдын алуға көмектеседі.
Әйелдер репродуктивті жаста және жүктілік кезінде фолий қышқылының жоғары деңгейіне мұқтаж болады, сондықтан жүктілікті жоспарламас бұрын да фолий қышқылы қоспасын қабылдау ұсынылады.
В12 дәруменінің жетіспеушілігінен болатын жүктіліктегі қан аздық
Ағзаңыз В12 дәруменін қызыл қан жасушаларын өндіру үшін де пайдаланады.
В12 дәрумені негізінен ет, жұмыртқа, балық және құс еті сияқты жануартекті өнімдерде кездеседі.
Сол себепті, бұл тағамдарды үнемі тұтынбайтын әйелдерде, соның ішінде вегетариандар мен вегандарда В12 дәрумені тапшылығының қаупі жоғары болуы мүмкін.
Кейбір адамдардың ағзасында В12 дәруменін өңдеуде қиындықтар туындауына байланысты оның жетіспеушілігі пайда болады.
Анемияның бұл түрінде темір қорының аз болуы гемоглобин өндірісінің төмендеуіне әкеледі.
Жүктілік кезінде ағзаңыз өсіп келе жатқан балаңызды дұрыс қоректендіру үшін көбірек жұмыс істейді, нәтижесінде қан мөлшері шамамен 45%-ға артады. Нәтижеде сенде физиологиялық анемия пайда болуы мүмкін.
Денеңіз нәрестеге өзінің гемоглобинін өндіруге қажетті темірді қамтамасыз етеді.
Қан мөлшерінің жоғарылауы және нәрестенің гемоглобин өндіруі қажетті оттегі мен қоректік заттарды көбірек тасымалдауға мүмкіндік береді, бірақ темір сияқты маңызды минералдарға деген күнделікті қажеттілікті арттырады.
Фолат тапшылығы анемиясы
Фолат тапшылығы анемиясы – жүктілік кезінде пайда болатын анемияның тағы бір кең таралған түрі.
Фолий қышқылы – бұл жүктілік кезінде жүйке түтікшелерінің ақауларының немесе миға қатысты мәселелердің алдын алуға көмектесетін суда еритін дәрумен.
Әйелдер репродуктивті жаста және жүктілік кезінде фолий қышқылының жоғары деңгейіне мұқтаж, сондықтан жүктілікті жоспарламас бұрын фолий қышқылының қосымшасын қабылдау ұсынылады.
В12 витаминінің жетіспеушілігіне байланысты жүктілік кезіндегі анемия
Денеңіз B12 дәруменін қызыл қан жасушаларын өндіру үшін де пайдаланады.
В12 витамині негізінен ет, жұмыртқа, балық және құс еті сияқты жануарлар өнімдерінде кездеседі.
Сондықтан, бұл тағамдарды жүйелі түрде тұтынбайтын әйелдерде, соның ішінде вегетариандар мен вегандарда В12 витаминінің жетіспеушілігі қаупі жоғары болуы мүмкін.
Кейбір адамдардың ағзасында В12-ні өңдеуде проблема туындағандықтан, жетіспеушілік пайда болады.
Фолат тапшылығы мен B12 дәруменінің жетіспеушілігі көбінесе бір уақытта кездеседі. Егер сізде жетіспеушілік болуы мүмкін деп ойласаңыз, медицина қызметкері сізде анемияның қандай түрі бар екенін анықтау үшін зертханалық зерттеулер жүргізуі керек.
Жүктілік кезіндегі анемияның белгілері қандай?
Анемияның жеңіл дәрежесінде ешқандай белгі болмауы мүмкін, бірақ орташа және ауыр жағдайларда келесі белгілермен көрініс табады:
- шамадан тыс шаршау немесе әлсіздік;
- терінің бозаруы;
- ентігу, кеуде тұсының ауыруы;
- бас айналу;
- қол-аяқтың мұздауы;
- балшық, топырақ немесе жүгері крахмалы сияқты тағамға жатпайтын заттарға құмарту.
Жүктілік кезінде сізде анемия болса, осы белгілердің кейбірін немесе барлығын сезінуіңіз мүмкін.
Жүктілік кезеңінде жүктіліктегі анемия сияқты патологиялық жағдайлардың бар-жоғын анықтау үшін жалпы қан талдауы және бірнеше тексеру жүргізіледі.
Жүктіліктің басында және әдетте босану мерзімі жақындағанда қайтадан талдау тапсыруыңыз мүмкін.
Жалпы қан талдауы — анемияны анықтау үшін қолданылатын ең кең таралған құрал, бұл үлгідегі қан жасушаларының көлемі мен санын өлшейтін тесттер тобы болып саналады.
Егер сізге анемия диагнозы қойылса, дәрігер нақты себебін бағалау немесе тағамдық жетіспеушілікті анықтау үшін басқа да қан талдауларын қолдануы мүмкін.
Сондай-ақ, егер жоғарыда көрсетілген жүктіліктегі анемия белгілерін өзіңізден байқап, алаңдасаңыз, дереу дәрігеріңізге хабарласыңыз.
Жүктілік кезінде жиі кездесетін анемияны емдеу және алдын алу әдістері
Көп жағдайда жүктілік кезіндегі анемияның алдын алуға болады, әсіресе дәрумендерге бай, дұрыс тамақтану арқылы.
Жүктілік кезінде қызыл қан жасушаларының мөлшерін қалыпты деңгейде ұстап тұру үшін қажетті дәрумендер мен минералдарды қабылдап жатқаныңызға көз жеткізудің бірнеше жолы бар.
Пренаталды (босанғанға дейінгі) дәрумендер
Пренаталды дәрумендер әдетте жүктілік кезінде сізге қажетті микроэлементтердің көпшілігін, соның ішінде темір мен фолий қышқылын қамтиды.
Пренаталды дәруменді күніне бір рет қабылдау — эритроциттердің жеткілікті деңгейде өндірілуі үшін ағзаны қажетті дәрумендермен және минералдармен толықтыруға көмектесетін оңай әдіс. Жүктілікті жоспарлаудан 2-3 ай бұрын пренаталды дәруменді іше бастаған жөн.
Темір қоспалары
Егер сізде темір деңгейі төмен болса, дәрігер күнделікті пренаталды дәруменіңізге қосымша ретінде жеке темір препараттарын ұсынуы мүмкін.
Әдетте, жүкті әйелдерге күніне 27 миллиграмм темір қажет {Дереккөз}.
Алайда, тұтынылатын темірдің немесе темір қоспасының түріне қарай мөлшері әртүрлі болуы мүмкін, сондықтан қандай мөлшерде қабылдау керектігі туралы дәрігермен кеңескен дұрыс.
Сонымен қатар, темір қоспаларымен бір уақытта кальций қоспаларын қабылдаудан аулақ болу керек, өйткені кальций ағзаңыздың темірді сіңіруіне кедергі келтіруі мүмкін.
Антацидтер де темірдің сіңуіне кедергі келтіруі мүмкін. Темірді антацидтерді қабылдаудан 2 сағат бұрын немесе 4 сағаттан кейін ішкен дұрыс. Темір қоспасын С дәруменімен бірге қабылдау ағзаңызға темірді көбірек сіңіруге көмектеседі. Мұны жеңілдету үшін кейбір дәрілік препараттардың құрамында екеуі де болады.
Дұрыс тамақтану
Көптеген адамдар жүктілік кезінде қажетті темір мен фолий қышқылының мөлшерін дұрыс тамақтану арқылы ала алады. Бұл маңызды минералдар мына өнімдерде мол:
- құс еті және оның өнімдері;
- балық;
- майсыз қызыл ет;
- бұршақ дақылдары;
- жаңғақтар мен дәндер;
- қою жасыл жапырақты көкөністер;
- дәнді дақыл өнімдері;
- жұмыртқа;
- банан мен қауын.
Пайдалы: Жүктілік кезінде не істеуге болмайды? Ең зиянды 11 өнім
Әдетте, жүкті әйелдерге күніне 27 миллиграмм темір қажет {Дереккөз}.
Дегенмен, тұтынылатын темір немесе темір қоспасының түріне байланысты доза әртүрлі болуы мүмкін, сондықтан қанша мөлшерде тұтыну керектігі туралы дәрігермен сөйлескен дұрыс.
Сонымен қатар, темір қоспаларымен бір уақытта кальций қоспаларын алудан аулақ болу керек, өйткені кальций денеңіздің темірді сіңіруіне кедергі келтіруі мүмкін.
Антацидтер де темірдің сіңуіне кедергі келтіруі мүмкін. Антацидтерді қабылдаудан 2 сағат бұрын немесе 4 сағаттан кейін темірді ішкен дұрыс. С витамині мен темір қоспасын тұтыну ағзаңызға темірді көбірек сіңіруге көмектеседі. Мұны жеңілдету үшін кейбір дәрілік препараттар екеуін де аз мөлшерде қамтиды.
Дұрыс тамақ
Көптеген адамдар жүктілік кезінде темір мен фолий қышқылын дұрыс тамақтану арқылы ала алады. Бұл маңызды минералдар мыналарда шоғырланған:
- құс еті мен өнімдері;
- балық;
- майсыз қызыл ет;
- бұршақтылар;
- жаңғақтар мен дәндер;
- қою жапырақты кокаттар;
- дән өнімдері;
- жұмыртқа;
- Банан мен қауын.
Пайдалы: Жүктілік кезінде не істеуге болмайды? Ең зиянды 11 өнім
Жануар өнімдеріндегі темір минералдары оңай сіңеді. Егер сіз тұтынатын темір өсімдік тектес өнімдерден алынса, оның оңай сіңуіне көмектесу үшін С дәруменіне бай тағамдармен бірге, мысалы, қызанақ немесе апельсин шырынымен ішіңіз.
Кейде темір деңгейін арттыру үшін темір қоспаларын қабылдау жеткіліксіз болуы мүмкін. Мұндай жағдайда дәрігеріңіз сізбен басқа емдеу тәсілдерін талқылайды.
Кейде темір мөлшерін арттыру үшін темір қоспаларын қабылдау жеткіліксіз болуы мүмкін. Бұл жағдайда дәрігеріңіз сізбен басқа емдеу әдістері туралы пікір алмасады.
