Нәрестелердегі сусыздану — бұл қалыпты тіршілік әрекетін қамтамасыз ету үшін ағзада сұйықтықтың жеткіліксіз болуы.
Бала денесінің шамамен 75%-ы судан тұрады, ал су әр жасушаның құрамдас бөлігі болып саналады. Су дене температурасын реттеу, мүшелер мен тіндердің тұтастығын сақтау, жасушаларға қоректік заттарды тасымалдау және басқа да өмірлік маңызды көрсеткіштерде маңызды рөл атқарады.
Балаңыз күн сайын зәр шығару, үлкен дәретке отыру, терлеу, жылау және тіпті тыныс алу арқылы белгілі бір мөлшерде су жоғалтады. Бала ағзасындағы су ол тамақтанған немесе сұйықтық ішкен сайын қайта толығады.
Бірқатар фактор ағзадағы судың сарқылуы мен қайта толығуы арасындағы тепе-теңдікті бұзуы мүмкін. Мысалы, егер нәрестеңіз құсса немесе оның іші өтсе (диарея) , ол сұйықтықты анағұрлым тезірек жоғалтады, бұл баланың сусыздануына әкелуі мүмкін.
Нәрестелердегі сусыздану белгілері
Нәрестелердегі сусызданудың ең жиі кездесетін белгілері мыналар:
- Өте қою сары немесе қызғылт сары түсті қанық зәр;
- Іш қату;
- Еріннің кеберсуі;
- Ауыздың құрғауы;
- Шырышты қабықтардың құрғап қалуы;
- Шамадан тыс ұйқышылдық;
- Мазасыздық;
- 24 сағат ішінде алтыдан аз дымқыл жөргек;
- Бөтелкені алуға немесе емуге деген қызығушылықтың болмауы;
- Жылаған кезде көз жасының шықпауы;
- Терінің бозаруы;
- Баланың басындағы еңбегінің (жұмсақ жерінің) ішке қарай шөгуі;
- Теріде әжімдердің пайда болуы.
Нәрестелерде сусыздану тез пайда болуы мүмкін. Әсіресе нәрестеңіз ауырып жатса, дене қызуы көтерілсе немесе тамақтануында қиындықтар туындаса, бұл белгілерге аса сақ болыңыз. Және дереу педиатрға хабарласыңыз.
Нәрестелердегі сусыздану себептері
Бірқатар фактор сусыздануға әкелуі мүмкін. Сусыздану кез келген жастағы адамға белгілі бір дәрежеде әсер еткенімен, ол ересектерге қарағанда жас балаларда жиірек кездеседі.
Нәрестелер мен сәбилердегі сусыздану себептерінің қатарына мыналар жатады:
- Емізуге байланысты мәселелер: егер ана сүтімен қоректенетін нәресте дұрыс еме алмаса, ана сүтін жеткілікті жиі немесе ұзақ ембесе, сүттің аздығына байланысты мәселелер болса немесе анасының тәжірибесіздігінен дұрыс емізе алмаса, бала ағзасы сусыздануы мүмкін;
- Бөтелкеден тамақтандыруға байланысты мәселелер;
- Іш өту (диарея);
- Дене қызуының көтерілуі: Балаңыздың дене температурасының көтерілуі сұйықтықтың көптеп жоғалуына әкелуі мүмкін;
- Жоғары температура, шамадан тыс ылғалдылық немесе аптап ыстықта далада көп уақыт болу — терлеуге және нәресте терісі арқылы сұйықтықтың булануына әкелуі мүмкін;
- Тамақтанудан бас тарту — мұрынның бітелуі, құлақ немесе тамақ ауруы ему мен жұтынуға кедергі келтіруі мүмкін;
- Құсу.
Әсіресе нәрестеңіз ауырып жатса, дене қызуы көтерілсе немесе тамақтануында қиындықтар болса, бұл белгілерден сақ болыңыз.
Емі
Нәрестедегі сусыздануды емдеу оның себебі мен ауырлық дәрежесіне, әсіресе баланың жасына байланысты.
Ауыр сусыздану өте қауіпті, тіпті өмірге қатер төндіретін жағдайларға әкелуі мүмкін. Сондықтан симптомдар айқын білінсе, дәрігерге хабарласыңыз. Баланың қазіргі жағдайына алаңдасаңыз, шұғыл көмек сұраудан тартынбаңыз.
Маңызды ақпарат: Америка педиатрия академиясы нәрестелерге тек 6 айдан бастап су беру керегін және оның күнделікті мөлшері 0,5-1 стақаннан (118-236 мл) аспауы тиіс екенін ескертеді.
Балаңызда мына жағдайлар байқалса, дереу медициналық көмекке жүгініңіз:
- Денесі тырысып жатқандай көрінсе;
- Еңбегі ішке қарай шөгіп кетсе;
- Сегіз сағаттан астам уақыт бойы іші тоқтамаса;
- Омырауды немесе бөтелке емізігін дұрыс еме алмаса;
- 3 айға толмаған болса және дене қызуы көтерілсе;
- Екі рет тамақтандырғаннан кейін де құсса;
- Тырысып жатқан сияқты;
- Селкілдектерінде ойыстық (шөгу) болса;
- Сегіз сағаттан астам үздіксіз диарея болса;
- Кеуде емізігін немесе шыныны жақсы сора алмаса;
- 3 айдан кіші және қызуы болса;
- Екі рет тамақтанғаннан кейін де құсса;
- Басқа да ұзақ мерзімді немесе ауыр сусыздану белгілері байқалса.
- Жаңа туған нәрестеге мұқият болыңыз;
- Нәрестеге дұрыс күтім жасау бойынша білім мен дағдыларды меңгеріңіз;
- Жөргектерінің ылғалдылығы мен салмақ қосуын бақылап отырыңыз;
- Шамадан тыс ыстық ортадан аулақ болыңыз;
- Тым көп мөлшерде су беруден сақтаныңыз;
- Микробтардың таралуына жол бермеңіз.
- Көп мөлшерде су беруден аулақ болыңыз;
- Микробтардың таралуын болдырмаңыз.
Емдеу
Баланың сусыздануын емдеу аурудың себебі мен ауырлығына, әсіресе баланың жасына байланысты.
Ауыр сусыздану өте қауіпті, тіпті өмір үшін қауіпті жағдайлардың туындауына себеп болуы мүмкін. Сондықтан симптомдар байқалса, дәрігерге хабарласыңыз. Егер баланың қазіргі жағдайына алаңдайтын болсаңыз, шұғыл көмек сұраудан тартынбаңыз.
Мәлімет ретінде, Америка педиатрия академиясы нәрестелерге тек 6 айдан бастап су берілуі керектігін және олардың күнделікті тұтынуы 0,5-1 стақанмен (118-236 мл) шектелуі керектігін айтады.
Балаңызда келесі жағдайлар болса, дереу медициналық көмекке жүгініңіз:
Алдын алу
Сусызданудың алдын алудың ең жақсы тәсілі — оның белгілері мен себептерін біліп қана қоймай, сонымен қатар оны болдырмау жолдарын да білу.
