Балалық шақтағы көптеген ауру құсуды тудыруы мүмкін, сондықтан балаңыздың алғашқы жылдарында бұл мәселеге бірнеше рет тап болғаныңызды байқауыңыз ықтимал. Әдетте, нәрестенің құсуы ем-домсыз-ақ басылады, бірақ мұндай жағдайды бастан өткеру сіз үшін оңай соқпайды.
“Бірдеңе дұрыс болмай қалды ма” деген қорқыныш пен оны жақсарту үшін бірдеңе жасауға деген ұмтылыс сізді мазасыздандырып, алаңдатуы мүмкін. Ойыңызды нақты біліммен толықтыру үшін бұл мақалада құсудың себептері және ол орын алғанда балаңызға қалай көмектесуге болатыны туралы ақпарат береміз.
Нәрестенің құсуы мен лоқсуы
Ең алдымен, нағыз құсу мен жай ғана лоқсудың арасында айырмашылық бар. Құсу — асқазандағы асты ауыз арқылы күшпен сыртқа шығару. Ал лоқсу (көбінесе бір жасқа дейінгі нәрестелерде байқалады) — асқазандағы астың ауыздан ағуы, бұл жиі кекірумен қатар жүреді.
Құсу асқазан босаңсығанда, құрсақ қуысының бұлшықеттері мен диафрагма қатты жиырылғанда пайда болады. Бұл рефлекторлық әрекет мидағы “құсу орталығы” қоздырғаннан кейін жүзеге асады.
Пайдалы: Балаларды ұзақ уақыт емшек сүтімен емізудің пайдалы және зиянды тұстары
Нәрестелердегі құсу себептері
Құсу — асқазан құрамында тұрып қалған массаны ауыз арқылы күшпен шығарып жіберу.
Лоқсу немесе құсудың негізгі себептері жасқа байланысты өзгереді. Мысалы, алғашқы бірнеше айда көптеген нәресте қабылдаған ана сүтінің аздаған мөлшерін лоқсып тастайды, бұл әдетте тамақтанғаннан кейінгі бірінші сағат ішінде болады. Лоқсу — бұл астың асқазаннан оған апаратын түтікше (өңеш) арқылы мезгіл-мезгіл ауыздан сыртқа шығуы. Егер бала жиі кекірсе және тамақтан кейін белсенді қимылы шектелсе, лоқсу жағдайы азаяды. Нәресте есейген сайын лоқсуы азаяды, бірақ он айдан он екі айға дейінгі балаларда жеңіл түрде жалғасуы мүмкін. Лоқсу қауіпті емес және баланың қалыпты салмақ қосуына кедергі келтірмейді.
Бала өмірінің бірінші айында мезгіл-мезгіл құсуы мүмкін. Егер бұл жағдай қайта-қайта қайталанса немесе қатты құсу байқалса, педиатрға хабарласыңыз. Бұл тамақтануға байланысты жеңіл қиындық болуы да, сондай-ақ ауыр аурулардың белгісі болуы да мүмкін.
Нәрестенің тоқтаусыз құсуы
Екі аптадан төрт айға дейінгі балаларда тоқтаусыз қатты құсу болуы мүмкін, оның себебі асқазан бұлшықеттерінің қалыңдауы болуы ықтимал. Гипертрофиялық пилорикалық стеноз деп аталатын асқазанның ішкі қабатының қалыңдауы ас массасының асқазаннан ішекке өтуінің қиындауымен түсіндіріледі. Бұл жағдай шұғыл медициналық көмекті қажет етеді. Әдетте, бұл тарылған аймақты ашу үшін ота жасалады. Бұл қалыңдаудың маңызды белгісі — балада емізгеннен кейін 15-30 минут ішінде немесе одан кейін болатын қатты құсу. Егер сіз бұл жағдайды балаңыздан байқасаңыз, педиатрыңызға хабарласыңыз.
Оқыңыз: Балалардағы экзема — себептері, емдеу және алдын алу жолдары
Гастроэзофагеальды рефлюкс ауруы (ГЭРА)
Кейде бала өмірінің алғашқы апталарында немесе айларында лоқсу басылудың орнына, жиілей түседі. Бұл жағдай өңештің төменгі бөлігіндегі бұлшықеттер шамадан тыс босаңсығанда және ас қорытылмай, асқазанда тұрып қалғанда болады. Бұл процесс гастроэзофагеальды рефлюкс ауруы немесе қысқаша ГЭРА деп аталады.
Инфекция
Мысалы, алғашқы бірнеше айда көптеген нәрестелер аз мөлшерде қабылдаған ана сүтін түкіреді, бұл әдетте тамақтанғаннан кейінгі алғашқы сағатта болады. Түкіру, жай ғана тамақтың мезгіл-мезгіл асқазаннан, оған апаратын түтік (қызылөңеш) арқылы ауыздан сыртқа шығуы. Егер балада жиі кекіру жағдайы болса және тамақтан кейін белсенді қозғалыс шектелсе, түкіру жағдайының пайда болуы салыстырмалы түрде азаяды. Нәрестенің жасы ұлғайған сайын түкіру азаяды, бірақ он айдан он екі айға дейінгі балаларда жеңіл түрде жалғасуы мүмкін.
Өмірінің алғашқы айларынан кейін құсудың ең көп таралған себептерінің бірі — асқазанда немесе ішекте пайда болған инфекция. Вирустар — ең жиі кездесетін инфекция қоздырғыштары, бірақ кейде мұндай жағдайдың туындауына бактериялар, тіпті паразиттер де себеп болуы мүмкін. Инфекция, сондай-ақ, нәрестелерде дене қызуының көтерілуіне, диареяға, кейде жүрек айнуы мен іштің ауырсынуына әкелуі мүмкін. Инфекция әдетте жұқпалы болады.
Пайдалы мақала: Баланың үлкен дәреті жасыл болса, не істеу керек?
Егер бұл жағдай қайталанса немесе қатты құсу байқалса, педиатрға хабарласыңыз.
Баланың тұрақты құсуы
Екі аптадан төрт айға дейінгі балаларда тұрақты күшті құсу жағдайы бар, оның себебі асқазан бұлшықеттерінің қалыңдауы болуы мүмкін. Гипертрофиялық пилорикалық стеноз деп аталатын асқазанның ішкі қабатының қалыңдауы, тамақ массасының асқазаннан ішекке өтуінің қиындауымен түсіндіріледі. Бұл жағдай шұғыл медициналық көмекті қажет етеді. Әдетте, бұл тарылған аймақты ашу үшін ота қажет. Бұл қалыңдатудың пайда болуының маңызды белгісі – балада емізуден кейін 15-30 минут ішінде немесе одан кейін пайда болатын қатты құсу жағдайы. Егер сіз бұл жағдайды балаңызда байқасаңыз, педиатрыңызға хабарласыңыз.
Оқыңыз: Балалардағы экзема — себептері, емдеу және алдын алу жолдары
Гастроэзофагеальды рефлюкс (ГЭРБ)
Кейде бала өмірінің алғашқы апталарында немесе айларында балада түкіру жағдайы жоғалудың орнына, ол үнемі пайда бола бастайды. Бұл жағдай қызылөңештің төменгі бөлігіндегі бұлшықеттер шектен тыс босаңсығанда және тамақ массасы асқазан құрамы резерв күйінде тұрып қалғанда пайда болады. Бұл үдеріс гастроэзофагиялық рефлюкс немесе қысқаша GERK деп аталады.
Инфекция
Өмірдің алғашқы айларынан кейін құсудың ең көп таралған себептерінің бірі асқазан немесе ішекте пайда болған инфекция. Вирустар ең көп кездесетін инфекция агенттері болып табылады, бірақ кейде мұндай жағдайдың пайда болуына бактериялар, тіпті паразиттер де себеп болуы мүмкін. Инфекция нәрестелерде қызба, диарея, кейде жүрек айну және іштің ауырсынуын тудыруы мүмкін. Инфекция әдетте жұқпалы болып саналады.
Пайдалы мақала: Баланың іші жасыл болса, не істеу керек?
Егер балаңызда жұқпа болса, бұл оның айналасындағы басқа балаларға да жұғуы мүмкін.
Ротавирустар — нәрестелер мен жас балалардағы құсудың негізгі себебі болып, бұл жағдайда дене қызуының көтерілуі мен іш өту белгілері жиі байқалады.
Ротавирус гастроэнтериттің вирустық себептерінің бірі болғанымен, оны норовирус, энтеровирус және аденовирус сияқты басқа вирустар да тудыруы мүмкін.
Нәрестедегі құсу әрдайым жеңіл жағдай емес, оның кейбір түрлері шұғыл медициналық көмекті қажет етеді, сондықтан балаңыз неше жаста болса да, төмендегі жайттар мен белгілерден сақ болыңыз және олар пайда бола бастаса, дереу педиатрыңызға хабарласыңыз.
- Құсық құрамында қан немесе өт болса;
- Іштің қатты ауырсынуы;
- Күшті, жиі құсу;
- Іштің кебуі немесе ұлғаюы;
- Шаршау, әлсіздік немесе қатты мазасыздану;
- Дене дірілі;
- Сусыздану белгілері, соның ішінде ауыздың құрғауы, көз жасының болмауы, зәр шығарудың азаюы;
- Жеткілікті сұйықтық іше алмау;
- Құсудың 24 сағаттан ұзаққа созылуы.
