Бала кездеги көптөгөн оорулар кусууну пайда кылышы мүмкүн, ошондуктан балаңыздын алгачкы жылдарында бул көйгөйгө бир нече жолу күбө болушуңуз мүмкүн. Адатта, ымыркайдын кусуусу дарылоо процедураларысыз эле токтойт, бирок мындай абалды көрүп туруу сиз үчүн оңойго турбайт.
Бул олуттуу бир нерсе туура эмес болуп жатат деген коркунуч жана аны жакшыртуу үчүн бир нерсе кылуу каалоосу менен бирге сизди толкундатып, тынчсыздандырышы мүмкүн. Ойлоруңузду так билимдер менен байытуу үчүн, макалада кусуунун себептери жана ал болгондо балаңызга кантип жардам берүүгө боло тургандыгы жөнүндө маалымат беребиз.
Ымыркайдын кусуусу жана кусуп коюусу
Биринчи кезекте, чыныгы кусуу менен жөн гана кусуп коюунун ортосунда айырма бар. Кусуу — бул ашказандын ичинде туруп калган массаны ооз аркылуу күч менен чыгарып жиберүү. Кусуп коюу (көбүнчө бир жашка чейинки ымыркайларда байкалат) — бул ашказандагы массанын ооздон агып чыгышы, ал тез-тез кекирүү менен коштолот.
Кусуу ашказан бошошкондо, курсак көңдөйүнүн булчуңдары жана диафрагма күчтүү жыйрылганда пайда болот. Бул рефлекстик аракет мээдеги "кусуу борбору" тарабынан дүүлүктүрүлгөндөн кийин ишке ашат.
Пайдалуу: Балдарды узак убакыт эмчек эмизүүнүн пайдалуу жана зыяндуу жактары
Ымыркайдын кусуусунун себептери
Кусуп коюу же кусуунун жалпы себептери жаш куракка жараша өзгөрүп турат. Мисалы, алгачкы бир нече айдын ичинде көпчүлүк ымыркайлар аз өлчөмдө ичкен эне сүтүн кусуп коюшат, бул абал, адатта, тамактануудан кийинки биринчи сааттын ичинде болот. Кусуп коюу – бул жөн гана маал-маалы менен тамактын ашказандан, ага алып баруучу түтүкчө (кызыл өңгөч) аркылуу ооздон сыртка чыгышы. Эгерде балада тез-тез кекирүү абалы байкалса жана тамактан кийин активдүү кыймыл чектелген болсо, кусуп коюу абалынын пайда болушу салыштырмалуу азаят. Кусуп коюу ымыркай чоңойгон сайын азая берет, бирок он айдан он эки айга чейинки балдарда жеңил формада уланышы мүмкүн. Кусуп коюу олуттуу көйгөй эмес жана ал баланын нормалдуу салмак кошушуна тоскоолдук кылбайт.
Балада биринчи айда маал-маалы менен кусуу абалы байкалышы мүмкүн. Эгер бул абал кайра-кайра кайталанса же өтө күчтүү кусуу болсо, педиатрыңызга кайрылыңыз. Бул тамактанууга байланыштуу жеңил кыйынчылык болушу мүмкүн, бирок ал олуттуу оорулардын белгиси болушу да ыктымал.
Ымыркайдын тынымсыз кусуусу
Эки жумадан төрт айга чейинки балдарда тынымсыз күчтүү кусуу абалы болушу мүмкүн, мунун себеби ашказандагы булчуңдардын калыңдашынан улам болушу ыктымал. Гипертрофиялык пилорикалык стеноз деп аталган ашказандын ички катмарынын калыңдашы тамак-аш массасынын ашказандан ичегиге өтүүсүндөгү кыйынчылыктар менен түшүндүрүлөт. Бул абал тез медициналык жардамды талап кылат. Адатта, бул тарыган жерди ачуу үчүн операция талап кылынат. Бул калыңдашуунун пайда болушунун маанилүү белгиси — тамактандыруудан 15-30 мүнөт ичинде же андан кийин балада пайда боло турган күчтүү кусуу абалы. Эгер балаңызда бул абалды байкасаңыз, педиатрыңызга кайрылыңыз.
Окуңуз: Балдардагы экзема — себептери, дарылоо жана алдын алуу ыкмалары
Гастроэзофагеалдык рефлюкс (ГЭРК)
Кээде баланын жашоосунун алгачкы жумаларында же айларында балада кусуп салуу абалы жоголуунун ордуна, ал дайыма боло баштайт. Бул абал кызыл өңгөчтүн төмөнкү бөлүгүндөгү булчуңдар ашыкча бошошкондо жана тамак массасы менен ашказандын ичиндегилер артка кайтканда пайда болот. Бул процесс гастроэзофагеалдык рефлюкс же кыскача ГЭРК деп аталат.
Инфекция
Жашоонун биринчи айларынан кийин кусуунун эң көп кездешүүчү себептеринин бири ашказан же ичегиде пайда болгон инфекция болуп саналат. Вирустар эң көп учурай турган инфекция агенттери, бирок кээде мындай абалдын келип чыгуусуна бактериялар, жадагалса, паразиттер да себепчи болушу мүмкүн. Инфекция ошондой эле бөбөктөрдүн дене табынын көтөрүлүшүнө, ич өткөккө, кээде жүрөк айланууга жана ич ооруга алып келиши мүмкүн. Инфекция адатта жугуштуу болуп эсептелет.
Пайдалуу макала: Баланын заңы жашыл болсо, эмне кылуу керек?
Эгер балаңызда инфекция болсо, ал айланасындагы башка балдарга да жугушу мүмкүн.
Ротавирустар — ымыркайларда жана жаш балдарда кусуунун негизги себеби болуп саналат, мында көбүнчө ысытма жана диарея белгилери байкалат.
Ротавирус гастроэнтериттин вирустук себептеринин бири, бирок аны башка вирустар, мисалы, норовирустар, энтеровирустар жана аденовирустар да пайда кылышы мүмкүн.
Ымыркайдын кусуусу дайыма эле жеңил абал эмес, анын айрым көрүнүштөрү дароо медициналык жардамды талап кылат, ошондуктан балаңыз канча жашта болгонуна карабастан, төмөнкү көйгөйлөрдөн жана белгилерден сак болуңуз, эгер алар пайда боло баштаса, дароо педиатрга кайрылыңыз.
- Кусундуда кан же өт болсо;
- Курсактын катуу оорушу;
- Катуу, тез-тез кусуу;
- Курсактын көбүшү же анын чоңоюшу;
- Чарчоо, алсыздык же катуу кыжырлануу;
- Калтыроо абалдары;
- Суусуздануунун белгилери, анын ичинде ооздун кургашы, көз жаштын чыкпашы, сийдиктин азайышы;
- Жетиштүү суюктук иче албоо;
- Кусуунун 24 сааттан ашык созулушу.
