Кош бойлуулукта коңурук тартуу негизинен кош бойлуулуктун 2-триместринде, болжол менен кош бойлуулук календары боюнча 16-жумада кош бойлуулук гормондорунун мурунду бүтүрө башташынан улам пайда болот.
Кош бойлуулук учурунда коңурук тартуунун себеби эмнеде?
Аялдарда кош бойлуулук гормондорунун көбөйүшүнөн, эстроген жана прогестерон деңгээлинин жогорулашынан улам мурундун былжыр чели шишийт. Эс алып жаткан учурда мурундун былжыр челиндеги шишиктерден улам коңурук тартасыз. Ошондой эле, коңурук тартуу ыктымалдыгы кош бойлуулук учурундагы ашыкча салмакка да байланыштуу болот. Кош бойлуулук учурундагы ашыкча салмак баштын жана моюндун айланасында кошумча ткандардын пайда болушуна алып келет, бул өз кезегинде коңурук тартууну күчөтүшү мүмкүн.
Кош бойлуулук учурунда коңурук тартуу преэклампсиянын белгисиби?
Көпчүлүк учурларда коңурук тартуу кош бойлуулуктун дагы бир терс белгилеринин бири болуп эсептелет. Башка маанилүү факторлордун бири — коңурук тартуунун обструктивдүү уйку апноэсинен (тамактын арткы бөлүгүндөгү булчуңдардын нормалдуу дем алуу үчүн өтө көп бошоңдошунун натыйжасы) келип чыгышы. Бул абал дем алуу жолдорундагы өнөкөт шишиктердин натыйжасы болуп саналат. Изилдөөлөр көрсөткөндөй, уйку апноэси жогорку кан басымы жана преэклампсия (кош бойлуулук учурунда кан басымынын кескин көтөрүлүшү) менен байланыштуу. Преэклампсиянын эклампсияга өтүшүнүн же башка татаалдашуулардын алдын алуу үчүн аны көзөмөлдөө керек.
Преэклампсиянын белгилери: кызыл ашыктардын, колдордун жана беттин адаттагыдан башкача шишиши, көрүү жөндөмүнүн өзгөрүшү, бүдөмүктөшү жана тамактануу нормасына байланышпаган түрдө ашыкча салмак кошуу. Кош бойлуулук мезгилинде уйку апноэси болочок эне менен баланы кычкылтексиз калтырат, натыйжада төрөлө турган балада жүрөк оорулары жана өпкө эмболиясы сыяктуу ден соолук көйгөйлөрүнүн коркунучу жогорулайт. Уйку апноэсинин белгилери эртең менен баш оору менен ойгонуу жана тез-тез чарчап калуу, ачуулануу же эс тутумга байланыштуу көйгөйлөрдү (чарчоо жана уйкусуздук кош бойлуулуктун кадимки белгилери да болушу мүмкүн, өзгөчө биринчи жана үчүнчү триместрлерде) алып келиши мүмкүн.
Пайдалуу: Кош бойлуулукта кан басымынын жогорулашы — түрлөрү жана алдын алуу
Эгер сизде төмөнкү белгилер байкалса жана адаттагыдан көбүрөөк коңурук тартсаңыз, сөзсүз түрдө дарыгерге кайрылыңыз. Эгер уйку апноэсинен жапа чегип жатсаңыз, дарыгериңиз сизге ден соолукка пайдалуу жана коопсуз арыктоо планын түзүп берет. Ашыкча салмак уйку апноэсине алып келерин унутпаш керек.
Кош бойлуулук учурунда коңурук тартуунун алдын кантип алса болот?
Коңурук тартууну азайтуу же таптакыр токтотуу үчүн төмөнкү сунуштарды аткарсаңыз болот:
- Капталыңыздан жатып уктаңыз, чалкалап уктоо коңурук тартууну күчөтүшү мүмкүн;
- Тигирээк абалда эс алыңыз, бул учурда жаздыктар менен башыңызды бир аз бийигирээк көтөрүп жатуу дем алуу жолдоруңузду тазалоого жардам берет;
- Нымдагычты колдонуңуз, ысык же суук температурада абаны нымдоо эс алуу учурунда коңурук тартууңуздун алдын алат;
- Түтүндүн ар кандай түрлөрүнөн алыс болуңуз, ал тургай экинчилик түтүн да дем алуу жолдоруңузду бузуп, коңурук тартууга алып келиши мүмкүн.
Кош бойлуулук учурунда кантип жакшы уктоого болот?
Кош бойлуулук учурунда уйкунун гигиенасы өтө маанилүү. Түрдүү оорулардын, тынчсыздануунун жана уйкусуздукка ыктуулуктун айынан уйкуда жакшы эс ала албай жатканыңызды сезишиңиз мүмкүн.
Пайдалуу: Кош бойлуулук учурундагы уйкусуздук — себептери жана аны жоюунун жолдору
Кош бойлуулук учурунда жакшыраак уктоо үчүн кээ бир кеңештер:
- Денеңизди бир ыргакка келтирүү үчүн күн сайын бир убакта уктоого аракет кылыңыз. Бул адат эртең менен бир убакытта ойгонушуңузга да шарт түзөт.
- Уктаардан мурун тынчтандыруучу уйку адатын калыптандырыңыз. Мисалы, жылуу ваннага түшүү, китеп окуу же музыка угуу.
- Бөлмөңүздү караңгы, салкын жана салыштырмалуу тынч кармоо менен уктоого шарт түзүңүз.
- Апта сайын орточо 150 мүнөткө чейин кош бойлуулар үчүн көнүгүүлөрдү жасоо менен физикалык активдүүлүктү сактаңыз.
- Уктаар алдында ар кандай тамак-аш жана жеңил тамактардан баш тартыңыз.
- Керебетиңизди жана уктоочу бөлмөңүздү уктоо үчүн гана колдонуңуз. Төшөктө башка иштерди аткаруу, мисалы, смартфонду "чукулоо" уйку алдында мээнин эс алуусун кыйындатышы мүмкүн.
Жалпысынан алганда, кош бойлуулук учурунда ар түнү 8 сааттан 10 саатка чейин уктоо максатка ылайык*. Эгерде түнкүсүн тез-тез ойгонуп турсаңыз, мындан да көп уйкуга муктаж болушуңуз мүмкүн.
