Цитомегаловирус (ЦМВ) – кең таралған вирустардың бірі. Инфекцияны жұқтырғаннан кейін ағзада вирус пайда болады. Адамдардың көпшілігі мұны тіпті сезбейді де, өйткені ол дерлік симптомсыз өтеді.
ЦМВ жүкті әйелдер немесе иммунитеті әлсіреген науқастар үшін қауіпті болуы мүмкін. Жүктілік кезінде ЦМВ инфекциясын "белсендірген" әйелдер вирусты нәрестелеріне де жұқтыруы мүмкін. Туа біткен цитомегаловирус көбінесе ешқандай белгі бермейді, бірақ шамамен әрбір 5 нәрестенің бірінде туған кезде немесе кейінірек әртүрлі белгілердің пайда болуына әкеледі. Иммундық жүйесі әлсіз адамдар, әсіресе ішкі ағза немесе сүйек трансплантациясын бастан өткергендер үшін ЦМВ инфекциясы өте қауіпті және тіпті өлімге де әкелуі мүмкін.
Цитомегаловирус инфекциясының үш түрі бар:
- ЦМВ инфекциясының жедел түрі;
- ЦМВ инфекциясының жалпы түрі;
- Туа біткен ЦМВ инфекциясы.
Жоғарыда аталғандардың ішінен туа біткен ЦМВ инфекциясы назарыңызды көбірек аударған шығар, сондықтан жүктілік кезінде ЦМВ неліктен қауіпті екенін біліп алайық.
Жүктілік кезінде цитомегаловирус неліктен қауіпті?
ЦМВ-ның өте кең таралғанын есте сақтау қажет. Егер нәресте ЦМВ-мен туылса, ол туа біткен ЦМВ деп аталады. Туа біткен дегенде туғаннан бастап бар жағдай меңзеледі. Мұндай нәрестелер денсаулыққа қауіпті әртүрлі асқынуларға тап болуы мүмкін, соның ішінде:
- Туған кезде салмақтың аз болуы;
- Тері бөртпесі;
- Тері мен көздің сарғаюы (сары ауру);
- Бауыр мен көкбауырдың ұлғаюы;
- Бас сүйегінің әдеттегіден кіші болуы (микроцефалия);
- Құрысулар;
- Саңыраулық;
- Көру қабілетінің төмендеуі;
- Ақыл-ой кемістігі;
- Өсу мен дамудың тежелуі.
Цитомегаловирустың белгілері қандай?
ЦМВ жұқтырған адамдардың көпшілігінде ешқандай белгілер болмайды. Бұл жағдай симптомсыз деп аталады. Сондықтан кейбір жүкті әйелдер ЦМВ жұқтырғанын байқамай қалады. Жедел ЦМВ белгілері айқын болмағандықтан, оларды тұмау немесе жұқпалы мононуклеоз сияқты инфекцияның басқа түрлерімен шатастырып алу мүмкін.
Жүктілік кезеңінде ЦМВ жұқтырған кейбір әйелдерде жедел инфекция белгілері байқалуы мүмкін. Оларға мыналар жатады:
- Қызба;
- Әлсіздік;
- Бұлшықеттердегі ауырсыну;
- Бас ауруы;
- Лимфа түйіндерінің ұлғаюы.
Вирус жұқтыру факторлары
ЦМВ құрамында вирус бар дене сұйықтықтары арқылы жұғуы мүмкін, мысалы:
- Қан;
- Зәр;
- Сперма;
- Қынап сұйықтығы;
- Сілекей;
- Көз жасы;
- Ана сүті.
Жоғарыда аталған дене сұйықтықтарының кез келгенімен тікелей жанасып, содан кейін мұрныңызды, аузыңызды немесе көзіңізді ұстасаңыз да вирус жұқтырып алуыңыз мүмкін.
ЦМВ вирусы адамнан адамға келесі жағдайларда жұғуы мүмкін:
- Жүктілік және босану;
- Бала бағу;
- Сүйісу;
- Жөргектерді ауыстыру;
- Жыныстық қатынас;
- Тіс щеткалары, ас ішетін ыдыстар немесе стақандар сияқты заттарды ортақ пайдалану;
- ЦМВ жұқтырған адамнан қан құйдыру, ағза трансплантациясы немесе сүйек трансплантациясынан өту.
ЦМВ қалай анықталады?
Зертханалық сынамалар сізде ЦМВ бар екенін анықтай алады. Көбінесе мұндай сынамалар арқылы қаныңызда ЦМВ антиденелерінің бар-жоғы тексеріледі.
Цитомегаловирус инфекциясын емдеу әдістері
ЦМВ-ны ағзадан толықтай жоятын ем жоқ, алайда туа біткен ЦМВ белгілерімен туған нәрестелер мен иммунитеті әлсіз адамдарды вирусқа қарсы дәрілермен емдеуге болады; нәрестелерде емді өмірінің алғашқы айында бастау маңызды. Барлық герпес вирустары сияқты, ЦМВ жұқтырғаннан кейін ол ағзаңызда өмір бойы сақталады.
Жүктілік кезінде ЦМВ инфекциясын емдеу әдісі қазіргі уақытта жоқ. Вирусқа қарсы дәрі-дәрмектер инфекция қаупін азайтуы мүмкін, бірақ олар вирустың құрсақтағы нәрестеге берілуіне әрдайым бірдей тосқауыл бола алмайды.
Аурудың алдын алу
Сақтық пен гигиена ережелерін сақтау ЦМВ-ға қарсы ең жақсы профилактика болып табылады. ЦМВ инфекциясының алдын алуға арналған сақтық шаралары:
- Қолды жиі жуу;
- Баланы сүйген кезде сілекей мен көз жасынан сақтану;
- Басқалармен бір ыдыстан тамақ, сусындарды бөліспеу;
- Бір рет қолданылатын заттарға абай болу;
- Ойыншықтар мен үстел беттерін тазалау.
