Мастит — бір немесе екі сүт безінің тіндерінде инфекцияның пайда болуымен сипатталатын ауру. Бұл әдетте бала емізетін әйелдерде кездеседі.
Кеудеде көбінесе қатты, ауырсынатын аймақ пайда болуы мүмкін. Бұл жағдай сүт өзегінің бітелуінен немесе бактериялардың тері арқылы сүт безіне енуінен болады. Көбінесе бұл жағдай бала туылғаннан кейінгі алғашқы 3 айда дамиды, бірақ кейде 2 жылдан кейін де белгілері байқалуы мүмкін.
Кейбір аналардың нәрестесін емшектен дұрыс шығармауы салдарынан да мастит дамиды. Көп жағдайда мастит кезінде баланы емізуді жалғастырған жөн. Мастит әдетте тек бір емшекте ғана болады.
Маңызды: Жүктілік кезіндегі сүт бездеріндегі өзгерістер
Мастит белгілері
Көп жағдайда мастит кезінде емізуді жалғастыру керек.
Мастит белгілері тез дамуы мүмкін. Оларға мыналар жатады:
- Емшек тұсының қызарып, ісінуі;
- Емшектің зақымданған жеріне қол тигізгенде ауырсыну;
- Емшектің зақымданған жеріне қол тигізгенде ыстық сезілуі;
- Емшектің ашуы, бұл сезім үнемі немесе тек емізу кезінде ғана болуы мүмкін;
- Тұмауға ұқсас симптомдар.
Сонымен қатар мынадай белгілер болуы мүмкін:
- Мазасыздану және стресс;
- Тоңу және қалтырау;
- Дене температурасының көтерілуі;
- Шаршау;
- Бүкіл денедегі ауырсыну;
- Мазасыздық.
Емдеу
Емдеудің бірінші бағыты — өзіндік көмек шаралары, мысалы, баланы емізу кезінде емшектің сүттен толық босатылуын қамтамасыз ету.
Дәрігер инфекцияны емдеу үшін антибиотиктер тағайындауы мүмкін. Сондай-ақ олар, егер себеп осы болса, бітеліп қалған сүт жолдарын емдеу әдістерін де ұсынады.
Кейбір зерттеулер антибиотиктердің бұл жағдайда көмектеспейтінін көрсетеді, тіпті оларды бала емізу кезінде қолдануға тыйым салынуы да мүмкін. Алдымен дәрі-дәрмексіз емдеу әдістерін қолданып көрген жөн.
Егер асқынулар пайда болып, жағдай тез нашарласа және аурудың беті күрделірек болып көрінсе, ауруханаға жату және антибиотиктермен емдеу ұсынылады.
Пайдалы: Баланы емшек сүтімен ұзақ уақыт емізудің пайдасы мен зияны
Маститтің себептері
Мастит әдетте емізу кезінде сүт өзегінің бітелуі немесе тығындалуы салдарынан пайда болады. Бітелу сүттің іркілуіне әкеледі, яғни өндірілген сүт емізу кезінде шықпай, емшекте қалып қояды.
Мұндай жағдай нәрестеге қатысты келесі себептерден туындауы мүмкін:
- Емшекті дұрыс еме алмауы;
- Емшектен сүтті соруға қиналуы;
- Ему белсенділігінің төмендеуі.
Сүт өзектері, мысалы, тығыз киім салдарынан емшекке түсетін қысымнан да бітеліп қалуы мүмкін. Көбінесе аналар емшек баланың мұрнын бітеп тастамасын деп күн сайын бір жерді саусақпен басып тұрады. Бұл аймақ кейіннен бітеліп қалған өзекке айналуы мүмкін.
Қызықты: Баланың даму кезеңдері: Есту және дыбыс шығару
Сүттің дұрыс шығуына кедергі келтіретін кез келген нәрсе сүттің іркілуіне, ал бұл өз кезегінде сүт жолдарының бітелуіне әкеледі. Жалпы, жаңа босанған ананың сүтінде бактериялар көбеймейді. Алайда, егер сүт жолдары бітеліп қалса немесе оларда сүт іркіліп қалса, сол жерде инфекцияның көбею ықтималдығы артады.
Тері бетіндегі бактериялар емшекке кішкентай жарықшақтар немесе тесіктер арқылы енуі мүмкін.
Мастит сияқты аурулардың пайда болуының негізгі факторы ретінде жас ананың баланы дұрыс емізу туралы білімі мен дағдыларының жетіспеушілігі жатады.
Мұндай мәселелерді оңай әрі зиянсыз шешу үшін «Lalu» командасы жас аналарға қажетті пайдалы білімдерді дайындап келеді.
Маститті үй жағдайында емдеу
Төмендегі өзіндік күтім әдістері көбінесе емізу кезінде бітелген сүт жолын ашу үшін қолданылады:
- Дұрыс емізу туралы білім алу;
- Кеудеге дұрыс жабыспайды;
- Кеудеден сүтті соруда қиналады;
- Емізу жағдайы азаяды.
Сүт арналары, мысалы, қатты киімге байланысты кеудедегі қысымға байланысты бітелуі мүмкін. Көбінесе аналар емшек баласының мұрын жолын жауып қоймауы үшін күн сайын бір жерге саусақтарын қояды. Бұл аймақ кейіннен бітеліп қалған каналға айналады.
Қызықты: Бала дамуының кезеңдері: Есту және дыбыс шығару
Сүттің дұрыс шығуына кедергі келтіретін кез келген нәрсе әдетте сүттің тұрып қалуына әкеледі, бұл көбінесе сүт жолдарының бітелуіне әкеледі. Жалпы, бактериялар жаңа ана сүтінде көбеймейді. Дегенмен, егер сүт жолдары бітеліп қалса немесе оларда сүт тұрып қалса, осы жерде инфекциялардың көбею ықтималдығы жоғары болады.
Терінің бетіндегі бактериялар кеудеге кішкентай жарықтар немесе тесіктер арқылы енуі мүмкін.
Мастит сияқты аурулардың пайда болуының бастапқы факторы ретінде жас ананың баланы дұрыс емізу туралы білімі мен дағдыларының жетіспеушілігі жатыр.
Мұндай мәселелерді оңай және зиянсыз шешу үшін «Lalu» командасы жас аналарға қажетті пайдалы білімдерді дайындап келеді.Маститті үй жағдайында емдеу
Төмендегі өзін-өзі күту әдістері көбінесе емізу кезінде бітелген сүт жолын ашу үшін қолданылады:
- Дұрыс емізу бойынша білім алу;
- Көп сұйықтық ішу және жеткілікті демалу;
- Баланы жиі емізу, егер емізу мүмкін болмаса, омыраудағы сүтті сауып тастау;
- Емізуді ауырған омыраудан бастау, бұл оның жақсырақ босауына ықпал етеді;
- Емізіп болған соң, қалған сүтті ақырын сауып тастау;
- Маманмен бірге сәбидің омырауды дұрыс еме алатынын тексеріп, кеңес алу;
- Емізудің әртүрлі әдісін байқап көру, омыраудағы сүтті толық босататын ең тиімді әдісті табу;
- Дене қалпын жиі өзгертіп отыру;
- Емізер алдында омырауды жылы компресспен жылыту, себебі бұл кейде нәрестенің сүтті соруын жеңілдетуі мүмкін.
- Емізіп болған соң, салқын компресс басу;
- Кең киім кию;
- Омыраудың жақсы босауын қамтамасыз етудің ең оңай жолы – баланың иегін бітелген сүт жолына қарай бағыттау;
- Ауырсынуды басу үшін кеудеге жылы суға малынған мата қою.
