Nárestelerde suwsızlanıw — bul normal turmıs iskerligin ámelge asırıw ushın denede jeterli suyıqlıqtıń bolmaw jaǵdayı bolıp esaplanadı.
Balanıń denesi shama menen 75% suwdan ibarat bolıp, suw hár bir kletkanıń quramlıq bólegi esaplanadı. Suw dene temperaturasın qadaǵalaw, organlar hám toqımalardıń pútinligin saqlaw, kletkalarǵa azıqlıq zatlardı tasıw hám basqa da turmıslıq kórsetkishler ushın áhmiyetli rol atqaradı.
Balańız hár kúni sidik shıǵarıw, ishek háreketi, terlew, jılaw hám hátte dem alıwı arqalı belgili muǵdarda suw joǵaltadı. Bala organizmindegi suw hár saparı ol awqatlanǵanda yamasa suyıqlıq qabıl etkende almastırıladı.
Bir qatar faktorlar organizmde suwdıń tawsılıwı hám qayta ornın toltırıw ortasındaǵı teń salmaqlılıqtı buzıwı múmkin. Mısalı, eger náresteńiz qussa yamasa onda diareya jaǵdayı bolsa, ol salıstırmalı túrde tezirek suyıqlıqtı joǵaltadı, bul bolsa balanıń suwsızlanıwına alıp keliwi múmkin.
Nárestelerde suwsızlanıw belgileri
Nárestelerde suwsızlanıwdıń eń kóp ushırasatuǵın belgileri tómendegiler:
- Júdá qoyıw sarı yamasa toq sarı reńge uqsas koncentrlengen sidik;
- Ish qatıw;
- Erinlerdiń qurıwı;
- Awız qurıwı;
- Silekey perdelerdiń qurǵaq bolıp qalıwı;
- Hádden tıs uyqıshılıq;
- Tásirsheńlik;
- 24 saat ishinde altıdan kem ıǵal podguznik;
- Shiysheni alıwǵa yamasa emiwge qızıǵıwshılıqtıń joǵalıwı;
- Jılaǵanda kóz jastıń payda bolmawı;
- Bozarıw;
- Balanıń basında membrana menen qaplanǵan boslıq (jumsaq noqat);
- Teride jıyrıqlardıń bolıwı.
Nárestelerde suwsızlanıw jaǵdayı tez payda bolıwı múmkin. Ásirese, balańız kesel bolsa, denesi qızıp ketken yamasa awqatlanıwında mashqalalar bolsa, bul belgilerden abaylı bolıń. Hám dárhal pediatrǵa múrájat etiń.
Nárestelerde suwsızlanıw sebepleri
Bir qatar faktorlar suwsızlanıwǵa alıp keliwi múmkin. Suwsızlanıwdıń hár qanday jastaǵı adamda belgili bir tásiri bolsa da, ol úlkenlerge qaraǵanda jas balalarda jiyi ushırasadı.
Nárestelik dáwirindegi balalar hám jańa tuwılǵan nárestelerdiń suwsızlanıw sebepleri arasında:
- Emiziw menen baylanıslı mashqalalar: eger emshek súti menen azıqlanatuǵın náresteler tuwrı sora almasa, emshek sútin tez-tez yamasa uzaq waqıt qabıllamasa yamasa emshek súti menen támiyinleniwinde mashqala bolsa, ananıń emiziw menen baylanıslı bilimsizligi sebepli tuwrı emize almasa, bala denesi suwsızlanıwı múmkin;
- Shiysheden azıqlandırıw menen baylanıslı mashqalalar;
- Diareya;
- Ísıtpa: Balańızdıń dene temperaturasınıń kóteriliwi suyıqlıqtıń kóbirek joǵaltılıwına alıp keliwi múmkin;
- Joqarı temperatura, hádden tıs ıǵallıq yamasa ıssı quyashta ashıq hawada kóp waqıt ótkeriw — terlew hám náreste terisi arqalı suyıqlıqtıń puwlanıwına alıp keliwi múmkin;
- Awqatlanıwdan bas tartıw — murınnıń pitip qalıwı, qulaq yamasa tamaq awırıwı sorıw hám jutıwǵa kesent beriwi múmkin;
- Qusıw.
Emlew
Náresteniń suwsızlanıwın emlew keselliktiń sebebi hám awırlıǵına, ásirese, balanıń jasına baylanıslı.
Awır suwsızlanıw júdá qáwipli, hátteki ómir ushın qáwipli jaǵdaylardıń kelip shıǵıwına sebep bolıwı múmkin. Sonıń ushın, eger simptomlar sezilerli bolsa, shıpakerińizge múrájat etiń. Balanıń házirgi jaǵdayınan qáweterlenip atırǵan bolsańız, qıstawlı járdem sorawdan tartınbań.
Maǵlıwmat ornında, Amerika pediatriya akademiyası nárestelerge suw tek 6 aydan baslap beriliwi kerekligin hám olardıń kúnlik tutınıwı 0,5-1 stakan (118-236 ml) menen shekleniwi kerekligin atap ótedi.
Balańızda tómendegi jaǵdaylar bolsa dárhal medicinalıq járdemge múrájat etiń:
- Tırısıp atırǵanǵa uqsasa;
- Liqıldaqlarında batıq (shógiw) bolsa;
- Segiz saattan artıq tınımsız diareya bolsa;
- Kókirek úrpin yamasa shiysheni jaqsı soray almasa;
- 3 aydan kishi hám ısıtpası bolsa;
- Eki márte awqatlandırǵannan keyin de qussa;
- Basqa uzaq múddetli yamasa awır suwsızlanıw belgileri bar bolsa.
Aldın alıw
Suwsızlanıwdıń aldın alıwdıń eń jaqsı usılı bul tek ǵana belgilerin biliw hám sebeplerin túsiniw emes, al onıń qalay aldın alıwdı da biliw bolıp tabıladı.
- Jańa tuwılǵan nárestege itibarlı bolıń;
- Náresteni durıs kútiw boyınsha bilim hám kónlikpelerdi ózlestiriń;
- Íǵal podguznikler hám salmaq artıwın baqlań;
- Óte ıssı ortalıqtan saqlanıń;
- Kóp muǵdarda suw beriwden saqlanıń;
- Mikroblardıń tarqalıwınıń aldın alıń.
