Jas balalarda turaqlı qusıwdıń kóplegen itimal sebepleri bar. Náresteniń qusıwı tiykarınan tómendegi sebeplerge baylanıslı kelip shıǵadı:
- Appendicit: qarın awırıwı, jeńil temperatura hám ishteydiń joǵalıwı menen bir qatarda, júrek aynıwı hám qusıw appendicittiń eń keń tarqalǵan belgilerinen biri bolıp tabıladı;
- Avtomobil keselligi (sapar waqtında júrek aynıwı): bul kesellik jas balalarda keń tarqalǵan bolıp, geyde júrek aynıwı, qusıw, suwıq ter, sharshaw hám ishteydiń joǵalıwı menen birge keledi;
- Miy shayqalıwı: miy shayqalıwı — basqa soqqı tiyiw nátiyjesinde payda bolatuǵın awır miy jaraqatı bolıp, ol qusıwǵa sebep bolıwı múmkin. Basqa soqqı tiygennen keyin bala qussa, onı dárhal shıpakerge kórsetiń;
- Awqat allergiyası yamasa ózlestire almaw: júrek aynıwı, qusıw hám diareya awqat allergiyası hám ózlestire almawdıń itimal bolǵan belgilerinen biri esaplanadı;
- Awqattan záhárleniw: qusıw awqattan záhárleniw keselliginiń keń tarqalǵan belgisi bolıp, ádette diareya hám asqazan awırıwı menen birge keledi;
- Gastroenterit: bul kesellik ádette balalarda rotavirus aqıbetinde kelip shıǵatuǵın, qusıwǵa (ádette 1–2 kún) hám diareyaǵa (ádette 5–7 kún) alıp keletuǵın asqazan «grippi» esaplanadı.
Bunnan tısqarı, gastroezofagial reflyuks keselligi (GERK), túrli infekciyalar, ishek háreketiniń buzılıwı, dári-darmaqlar, záhár, pilorik stenoz hám stress sıyaqlı faktorlar da qusıwǵa sebep bolıwı múmkin.
Nárestedegi qusıwdıń aldın alıw
Perzentińiz kútilmegende qussa, bul sizdi qáweterge salıwı tábiyiy jaǵday. Balańız qáwipsiz hám qolaylı jaǵdayda bolıwı ushın dáslep tınıshlanıń hám usı másláhátlerge ámel etiń:
Náresteniń shóllemegenine isenim payda etiń
Suwsızlanıw – qabıl etilgennen kóbirek suyıqlıqtı joytıw bolıp tabıladı, bul bolsa organizmniń islewi ushın zárúr bolǵan áhmiyetli elementlerdiń azayıwına alıp keledi.
Kúshli qusıw hám diareya jas balalarda suwsızlanıwdıń tiykarǵı sebebi esaplanadı. Suyıqlıq ishiw ádette suwsızlanıwdıń jeńil jaǵdayın saplastırıw ushın jetkilikli bolsa da, awır jaǵdaylarda medicinalıq emleniwdi talap etedi.
Suyıqlıq ishkiziń
Regidrataciya — joytılǵan suyıqlıq hám elektrolitlerdi qayta tiklew. Bunıń ushın balaǵa awız arqalı regidrataciya eritpesin (ORS, dárixanada satıladı) az-azdan, biraq jiyi-jiyi beriń: 2 jasqa shekemgi balaǵa hár 1–2 minutta bir shay qasıqtan, al úlkenirek balaǵa keseden kishkene jutımlap. Bala qussa, 10 minut kútip, ásterek dawam ettiriń. Ápiwayı suw elektrolitlerdi qayta tiklemeydi. Emshektegi náresteni ana sútı yamasa sút aralaspası menen az-azdan, jiyi-jiyi awqatlandırıwdı dawam ettiriń.
Simptomlardı jazıp barıń
Balańızda qusıw qalay hám qashan júz bergenligi haqqında jazıp barıw kerek. Perzentińiz hár sapar qusqanda tómendegilerdi jazıp qoyıń:
- Sáne;
- Kún waqtı;
- Qansha dawam etkeni;
- Eger qusıq quramında qattı zatlar ushırasıwı yamasa júdá suyıq bolıwı;
- Balanıń sońǵı waqıtta ne jegeni yamasa ishkeni;
- Joqarı temperatura, qarın awırıwı yamasa diareya sıyaqlı basqa belgilerdiń bar ekenligi.
Pediatrdi shaqırıń
Jiddiy sebepke baylanıslı bolmaǵan tez-tez, túsiniksiz qusıw baqlanǵanda hárdayım shıpakerge múrájat etiw kerek. Qońıraw etkenińizde keselliktiń anıq simptomların aytıń.
Kesellik sebebi anıqlanbaǵan jaǵdaylarda pediatr anıq diagnoz qoyıw ushın qan, sidik hám dáret tekseriwin ótkeriwdi yamasa rentgenge túsiwdi usınıs etedi.
Tez medicinalıq emlewdi talap etiwshi belgiler
Jas balalarda qusıw ádette qáwipli jaǵday esaplanbasa da, medicinalıq járdemge múrájat etiw kerek bolǵan jaǵdaylar bar:
- Qan aralas qusıw;
- Sidikte qan keliwi;
- Sananıń shatasıwı hám letargiya (qattı álsizlik);
- Bas hám moyındaǵı awırıw;
- Qarında kúshli awırıw;
- Sidik shıǵarıw waqtındaǵı awırıw;
- Jasıl yamasa sarı-jasıl (ót aralas) qusıw yamasa fontan sıyaqlı atılıp shıǵatuǵın kúshli qusıw;
- Júrektiń tez urıwı yamasa tez-tez dem alıw;
- Joqarı temperatura menen birge qusıw;
- Ádettegi awqatlanıw tártibine qaytqanda da qusıw; suwsızlanıw belgileri: jórgeklerdiń ádettegiden az ıǵallanıwı, jılaǵanda kóz jasınıń az bolıwı yamasa pútkilley bolmawı, náresteniń basındaǵı jumsaq jerdiń yamasa kózleriniń ishke batıwı, ádettegiden tıs uyqıshılıq yamasa qıńırlıq.
