Жүктілік кезіндегі варикоз негізінен жүкті әйелдердің аяқтарында пайда болады. Күретамырлардың (веналардың) кеңеюі салдарынан ісіктер пайда болады. Нәтижесінде қышу, ал кейде ауырсыну болуы мүмкін, бірақ олар әдетте зиянсыз.
Варикоз туралы жалпы мәлімет
Варикоз – бұл аяқтағы томпайып, ісінген күретамырлар (веналар). Олардың түсі әдетте қою көк немесе күлгін болып, шиеленіскен жіпке ұқсайды. Сондай-ақ, варикоз қынапта немесе сыртқы жыныс мүшелерінде де пайда болуы мүмкін. Тік ішекте пайда болатын варикоздың түрі де бар, ол геморрой деп аталады.
Жүктілік кезінде варикоздың пайда болу себептері
Жүктілік кезеңінде әйел ағзасында көптеген өзгеріс болады. Бұл кезеңде қан көлемі әдеттегіден 50%-ға артатындықтан, қанды бүкіл денеге тарату үшін тамырларға қосымша қысым түседі. Сонымен қатар күретамырларды (веналарды) қаптап тұратын тегіс бұлшықеттер прогестерон гормонының әсерінен босаңсып, кеңейеді.
Ұрық дамыған сайын жатыр үлкейіп, өз кезегінде жамбас пен іш қуысында орналасқан ірі күретамырларға (веналарға) қысым түсіреді. Нәтижесінде аяқтағы күретамырлардың (веналардың) ішіндегі қысым күшейіп, қанның жүрекке жетуі қиындайды да, дәл сол тамырлар ісініп, томпайып шығады.
Деректерге сәйкес, бірінші рет жүкті болған әйелдердің шамамен 30%-ында варикоз пайда болады. Бұл кезеңде әйелде варикоздың пайда болуына немесе болмауына оның генетикасы да маңызды рөл атқарады.
Варикоздың пайда болу белгілері:
- Бұл кезеңде қан көлемі әдеттегіден 50%-ға артқандықтан, қанды бүкіл денеге жеткізу үшін тамырларға қосымша қысым түсіріледі.
- Аяқтың ауырсынуы;
- Тамырлар айналасының қышуы;
- Тері түсінің өзгеруі;
- Аяқ бұлшықеттерінің тартылуы және ісінуі;
- Ұзақ уақыт тік тұрғаннан немесе отырғаннан кейінгі ауырсыну.
Жүктілікте пайда болған варикоздың босанғаннан кейінгі жағдайы
Жүктілікке байланысты пайда болған варикоз босанғаннан кейін 12 аптадан соң біртіндеп кетеді. Егер әйел бірнеше рет жүкті болып, сол себепті варикозды тамырлары кеңейсе немесе оның отбасы тарихында, яғни генінде осындай жағдай болса, кеңейген күретамырлар (веналар) босанғаннан кейін де тарылмауы мүмкін.
Жүктілік кезінде ісінген варикозды тамырларды кішірейтудің кейбір әдістері
Жүктілік кезінде пайда болған варикоз көбіне зиянсыз. Оларды кішірейту үшін төмендегі кеңестерді орындау жеткілікті:
- Жаттығу жасау. Күнделікті жаттығу жасау, жаяу жүру қан айналымын жақсартып, жүрекке қанның жақсы баруын қамтамасыз етеді. Көп күш қажет етпейтін жүзу жаттығуларын орындау да едәуір пайдалы.
- Аяқты жоғары көтеру. Үстелде отырғанда аяқты бос қойып, ал жатқанда аяқтың астына жастық қоюға кеңес беріледі.
- Дене қалпын жиі өзгерту. Ұзақ уақыт бір орында отыруға немесе тұруға болмайды. Үнемі қозғалыста болу денсаулыққа пайдалы.
- Компрессиялық шұлықтарды пайдалану. Шұлықтың бұл түрі қан айналымын жақсартып, варикозды тамырлардан туындайтын жағымсыз жағдайлардың алдын алуға көмектеседі.
- Киімге мән беру. Негізінен бел, аяқ немесе жамбас айналасын қысып тұратын тар киімдерді кимеу керек.
- Тағамдағы тұз мөлшерін азайту. Ағзада суды жеткілікті мөлшерде ұстап тұру және ісінуді азайту үшін құрамында тұзы аз тағамдарды тұтыну қажет.
Босанғаннан кейінгі варикозды емдеудің қауіпсіз әдістері
Егер варикоз босанғаннан кейін бірнеше ай өтсе де кетпесе, қандай да бір қолайсыздық тудырса, оны емдеудің қауіпсіз әдістері де бар. Зерттеушілердің пікірінше, варикоздың асқынуының алдын алу үшін емдеуді босанғаннан кейін алты-тоғыз айдан соң бастау ұсынылады.
Емдеу түрі варикоздың жағдайына қарай әртүрлі болады. Мысалы:
- Склеротерапия. Бұл – варикозды тамырларға дәрі жіберу арқылы оларды кішірейтіп емдеу әдісі.
- Лазермен емдеу. Варикозды тамырлар лазер арқылы жойылады.
- Амбулаторлық флебэктомия. Варикозды тамырларды шағын хирургиялық операция арқылы емдеу әдісі.
Босанғаннан кейінгі варикозды веналарды емдеудің қауіпсіз әдістері
Егер варикозды веналар босанғаннан кейін бірнеше ай өткеннен кейін де жазылмаса, қандай да бір қолайсыздықтар тудырса, емдеудің қауіпсіз әдістері де бар. Зерттеушілердің пікірінше, варикозды веналардың дамуының алдын алу үшін босанғаннан кейін алты, тоғыз айдан кейін емдеуді бастау ұсынылады.
Емдеу түрі варикоз жағдайына байланысты бір-бірінен ерекшеленеді. Мысалы:
- Склеротерапия. Варикозды веналарға дәрі енгізіп, кішірейтіп емдеу әдістерінің бірі.
- Лазермен емдеу. Варикозды веналар лазер арқылы кесіледі.
- Амбулаторлық флебэктомия. Варикозды веналарды мини-хирургиялық емдеу әдісі.
