Балаңыз шамамен 1 айдан 3 айға дейінгі аралықта есту мен сөйлеудің қызықты кезеңдерін бастан өткереді. Бұған сіздің дауысыңызды естіп күлімсіреуі және басын дыбыс шыққан жаққа бұруы жатады. Сондай-ақ бұл кезеңде балалар кейбір дыбыстарға еліктей бастайды.
Осы мақала арқылы «Бала қашан сөйлейді?», «Бала неше жасында сөйлейді?», «Баланың тілі қашан шығады?» сияқты сұрақтарға толық жауап ала аласыз.
Дауысыңыздағы дыбыстар
Адам табиғатынан басқа визуалды өрнектерге қарағанда адамның жүзін ұнататыны сияқты, балаңыз да адам дауысын басқа дыбыстардан жақсы ажырата алады. Олар, негізінен, ең жиі еститін дауыстарын таниды және оларға жауап қайтарады. Балалар дауыстарды жылулықпен, тамақпен және өздері үшін жасалатын жайлылықпен байланыстырады.
Жалпы алғанда, нәрестелер жоғары дауысты жақсы көреді – мұны ересектер интуитивті түрде түсінеді және тіпті өздері байқамастан соған сай жауап береді.
Келесі жолы нәрестеңізбен сөйлескенде өзіңізді тыңдап көріңіз.
Бәлкім, сіз дауысыңызды көтеріп, сөйлеуіңізді баяулатқаныңызды, буындарды анықтап айтқаныңызды, көзіңіз бен аузыңызды әдеттегіден кеңірек ашқаныңызды байқайтын шығарсыз. Бұл әсірелеу тәсілі кез келген дерлік сәбидің назарын өзіне аударады және әдетте оның күлімсіреуіне себеп болады.
Сізді және өзгелерді тыңдау арқылы балаңыз сөйлеудің маңыздылығын, сөздерді анық түсінуді немесе қайталауды үйренеді. Бір айдың ішінде олар сіз басқа бөлмеде болсаңыз да, дауысыңыздан танитын болады.
Маңызды: Жүктілік кезінде дене қызуының көтерілуі — себептері, қаупі және қызуды түсіру әдістері
Алғашқы тілдесу
Балаңызбен сөйлескен кезде ол тынышталады, жұбанады және бұл әңгімеден ләззат алады. Балаңыз сізге күлімсіреген кезде жүзіңізден қуанышты көреді және әңгіменің екі жақты жүріп жатқанын түсінеді. Алғашқы әңгімелер балаға кезектесіп сөйлеу, дауыс ырғағы, еліктеу, жұбату және ауызша жауап беру жылдамдығы сияқты қарым-қатынастың көптеген нәзік ережелерін үйретеді.
Шамамен екі айлығында нәрестеңіз кейбір дауысты дыбыстарды (а-а-а, у-у-у) қайталай бастайды. Алғашқы 4-6 ай ішінде ол шығарған дыбыстар мен үндерге еліктеңіз, сонымен бірге өзара «әңгімелеріңізде» қарапайым сөздер мен сөз тіркестерін қолдануға тырысыңыз.
Пайдалы мақала: Бала қашан тік тұрады немесе аяқ басады?
Нәресте тілі
Сәбилік шақта балаңыз мұны түсінбейді деп ойласаңыз да, оған кітап оқып беруіңіз керек. Төрт айға толғанда нәрестеңіз үнемі былдырлай бастайды, көбінесе жаңа әрі қызық дыбыстар (мұх-мұх, бах-бах) шығарып, ұзақ уақыт бойы өз көңілін өзі көтереді. Сондай-ақ ол сіздің дауыс ырғағыңызға және сөздер мен тіркестерге екпін түсіруіңізге сезімтал бола түседі.
Күн сайын нәрестемен бірге жүргенде, ол сіздің оны қашан тамақтандыратыныңызды, жөргегін ауыстыратыныңызды, серуенге алып шығатыныңызды немесе ұйықтататыныңызды даусыңыздан-ақ біліп қояды.
Сіздің сөйлеуіңіз оған көңіл күйіңіз бен мінезіңіз жайлы көп нәрсені аңғартады, сондай-ақ оның сізге деген реакциясы да балаңыз туралы көп мағлұмат береді. Егер сіз сәбиіңізге көтеріңкі көңілмен немесе жұбата, жылы үнмен сөйлесеңіз, ол жымиюы немесе күлуі мүмкін. Егер оған айқайласаңыз немесе ашулы дауыспен сөйлесеңіз, балаңыздың қорқып қалу немесе жылап жіберу ықтималдығы жоғары болады.
Білген жақсы: Баланың нәжісінде қан пайда болса, не істеу керек?
Бала қашан сөйлейді? (Жас кезеңдері)
Жүктілік кезінде де нәрестеңіздің еститінін ескерсек, туғаннан кейін сәби толыққанды есту қабілетіне ие болады. Ал сәби өсіп-жетілген сайын оның жасына сай естуі мен дыбыстарға беретін жауап реакциясы да өзгеріп отырады. Дегенмен дыбыстарға жауап бермейтін немесе тілдік дағдылары жасына сай дамымаған балаларда есту қабілетінде ақау бар деп күдіктенуге болады.
Төмендегі кесте «Бала қашан сөйлейді?» деп алаңдайтын әрбір ата-анаға арналған, онда балаңыздың есту қабілетінде ақау бар-жоғын анықтауға көмектесетін жасқа байланысты кейбір мәліметтер берілген.
Сөйлеу және есту кезеңдері
Барлық бала бірдей емес екенін есте сақтаған жөн. Балалар жасқа сай даму белестеріне әртүрлі уақытта жетеді. Егер балаңыз естімейді немесе оның сөйлеу дағдыларында күмәнді жайт бар деп ойласаңыз, оны педиатр мен ЛОР дәрігеріне көрсетіңіз.
Мақаланы дайындауда stanfordchildrens.org және www.healthychildren.org сайттарының мәліметтері пайдаланылды, мақаланы «Lalu» командасы әзірледі.
