Амниотикалық сұйықтық ұрықтың сау дамуы үшін өте маңызды. Сонымен қатар, жатырдағы осы сұйықтық мөлшерінің қалыптыдан аз немесе көп болуы әртүрлі салдарға әкеп соғуы мүмкін.
Амниотикалық сұйықтық дегеніміз не?
Бала жатырда екі мембранадан – амнион мен хорионнан тұратын амниотикалық қабық ішінде орналасады. Ұрық амниотикалық сұйықтықпен толтырылған қабық ішінде өсіп, дамиды.
Бастапқыда сұйықтық ана ағзасынан бөлінсе, жүктіліктің 20-аптасына қарай ұрықтың бүйрегі арқылы түзіледі, өйткені ұрық сұйықтықты жұтып, қайта бөліп шығарады.
Амниотикалық сұйықтық қандай болады?
Амниотикалық сұйықтық мөлдір немесе сарғыш түсті болады. Егер сұйықтықтың түсі өзгерсе, бұл нәрестеңіздің жатырда меконий (нәрестенің алғашқы нәжісі) бөлгенін білдіруі мүмкін. (Бұл жағдайда сұйықтық әдетте жасыл немесе қоңыр түсті болып көрінеді). Сұйықтықтың түсі өзгерген кезде дәрігер ұрықтың тыныс алуына байланысты мәселе бар-жоғын тексереді.
Амниотикалық сұйықтықтың қызметі
Амниотикалық сұйықтықтың қызметтері төмендегідей:
- Ұрықты қорғау: нәрестені сыртқы қысымнан қорғап, амортизатор қызметін атқарады;
- Температураны бақылау: жатыр ішіндегі дене температурасын қалыпты ұстап тұруға көмектеседі;
- Инфекциядан қорғау: амниотикалық сұйықтықта антиденелер бар болғандықтан, ол нәрестені түрлі инфекциялардан қорғайды;
- Өкпе және ас қорыту жүйесінің дамуы: сұйықтық арқылы тыныс алған кезде нәрестенің өкпесі мен ас қорыту жүйесі дамиды;
- Бұлшықеттер мен сүйектердің дамуы: нәресте амниотикалық қабық ішінде жүзген кезде еркін, кедергісіз қозғалады, бұл бұлшықеттер мен сүйектердің дұрыс жетілуіне мүмкіндік береді;
- Амниотикалық сұйықтық қол және аяқ саусақтарының бір-біріне жабысып өсуіне жол бермейді, егер амниотикалық сұйықтық мөлшері аз болса, саусақтар бірігіп өсуі мүмкін;
- Кіндік бауын қорғау: жатырдағы сұйықтық кіндік бауының қысылып қалу қаупін азайтады. Ол арқылы қоректік заттар мен оттек плацентадан ұрыққа өтеді.
Әдетте, қағанақ сұйықтығының мөлшері жүктіліктің 36-аптасында көбейіп, шамамен 1 литрді құрайды. Ал босану жақындағанда азаяды.
Сұйықтық мөлшерінің бұзылуы
Кейде қағанақ сұйықтығы әдеттегіден көп немесе аз болуы мүмкін. Олигогидрамниоз — қағанақ сұйықтығының қалыпты мөлшерден аз болуы.
Олигогидрамниоз кез келген триместрде пайда болуы мүмкін, бірақ көбінесе соңғы триместрде кездеседі. Егер ол жүктіліктің алғашқы 6 айында пайда болса, туа біткен ақаулар, түсік тастау немесе ерте босану қаупі жоғары болады.
Егер соңғы триместрде сұйықтық мөлшері төмен болса, ол мынадай салдарға әкелуі мүмкін:
- Ұрық өсуінің баяулауы;
- Босану кезіндегі қиындықтар;
- Кесарь тілігі арқылы босану қажеттілігі.
Баланың қалыпты дамып жатқанына көз жеткізу үшін жүктіліктің қалған кезеңі де жіті бақылауда болады.
Полигидрамниоз (кейбір жағдайларда гидрамниоз немесе қағанақ сұйықтығының бұзылуы деп те аталады) – бұл сұйықтықтың қалыпты мөлшерден көп болуы.
Полигидрамниоздың жеңіл түрлері әдетте арнайы емдеуді қажет етпейді. Ауыр жағдайларда, яғни сұйықтық шамадан тыс көбейіп кеткенде, амниоцентез жасалады (артық сұйықтық ине арқылы шығарылады). Индометацин сияқты қабынуға қарсы дәрілер тек сұйықтықты азайту үшін қазір ұсынылмайды, себебі олар нәрестеге зиян келтіруі мүмкін. Жүктіліктің 20-аптасынан бастап мұндай дәрілерді дәрігердің нұсқауынсыз қабылдамаңыз.
Жүктілік кезінде қағанақ сұйықтығының ағып жатқанын байқасаңыз (әсіресе 37-аптаға дейін немесе сұйықтық жасыл, қоңыр, қан аралас не жағымсыз иісті болса), дереу дәрігерге немесе перзентханаға хабарласыңыз. Сұйықтық мөлшерінің аз немесе көп екеніне алаңдайтын әрбір жүкті әйел де бұл туралы өз дәрігеріне айтуы керек.
