Кесар тілігі немесе кесарь отасы — акушер-гинекологтың нәрестені қынап арқылы емес, ананың құрсақ қуысы мен жатырына тілік жасау арқылы босандырып алатын операциясы.
Кейбір дәрігерлер мұны құрсақ арқылы босану деп те атайды. Әдетте, кесар тілігі ана үшін қынаптық босану қауіпті болғанда немесе бұл балаға ауыр зиян келтіру қаупі төнгенде ғана жасалады.
Кесар тілігі қашан жасалады?
Кесар тілігін жасау келесі себептерге байланысты медициналық тұрғыдан қажет болып саналады:
- босану белгілері дамымаған жағдайда;
- көпұрықты жүктілік кезінде, мысалы, егіз немесе үшем болғанда;
- ұрықта шұғыл немесе денсаулығына қатысты күрделі мәселелер туындаған кезде;
- ұрықта гидроцефалия немесе мида артық сұйықтық болғанда;
- ұрық жамбасымен немесе көлденең келгенде;
- ұрықтың тым ірі болуына байланысты жатыр мойнынан еркін өте алмағанда;
- анада қынаптық босану арқылы жұғатын герпес немесе АИТВ сияқты жұқпалы вирус болса;
- анада қант диабеті немесе жоғары қан қысымы сияқты асқынған жағдайлар болса;
- анада жатыр ауруы немесе жатыр мойнын бітеп тұратын миома болса;
- плацентада (бала жолдасында) немесе кіндік бауында ауытқулар болса;
- ана бұрын кесар тілігін бастан өткерген болса.
Қауіпті факторлар
Кесар тілігінің қауіпті факторлары да болады. Бұл жағдайда анада кездесуі мүмкін мәселелерге мыналар жатады:
- тілінген жердің жарасы;
- көп қан жоғалту;
- қан ұйындылары;
- ағзалардың, соның ішінде ішектің немесе қуықтың зақымдануы;
- дәрілерге немесе анестетиктерге жағымсыз реакциялар;
- болашақтағы жүктілік кезінде пайда болуы мүмкін асқынулар.
Кейбір әйелдерде эндометрит, яғни жатырдың шырышты қабығының қабынуы байқалуы мүмкін. Нәрестеде болуы мүмкін қауіптерге хирургиялық жарақат және тыныс алудың қиындауы, мысалы, тыныс алудың жиілеуі (тахипноэ) немесе респираторлық дистресс синдромы жатады.
Кесар тілігі операциясы
Жоспарлы кесар тілігі операциясы әдетте жүктіліктің 39-аптасынан бастап жасалады.*
Кесар тілігі кезінде акушер ананың омыртқасындағы жұлынның эпидуральды кеңістігіне анестезия жасағаннан кейін, құрсақ пен жатырды тіледі. Кесар тілігі кезінде ана жалпы наркоз жағдайында болады, бірақ бұл сирек кездеседі.
Тілік ұзындығы әдетте 10-нан 20 сантиметрге (см) дейін болады.
Эпидуральды анестезия кезінде ана толық есінен танбағанымен, денесінің төменгі бөлігі ауырсынуды сезбейді. Ол тартылу немесе тартылыс сезімін бастан кешіруі мүмкін.
Тілік ұзындығы әдетте 10-нан 20 сантиметрге дейін болады.
Эпидуральды анестезия кезінде ана толық есінен танбаса да, денесінің төменгі бөлігінде ауырсыну сезілмейді.
Кейде акушер ана операция барысын көрмеуі үшін перде орнатады, себебі бұл жағдай анаға ауырсыну тудырмаса да, оған психологиялық тұрғыда жайсыздық тудыруы мүмкін. Кейбір ауруханаларда мөлдір перделерді пайдалануға рұқсат етіледі. Акушер мен акушер-гинекологтар ананы операцияның қалай өтіп жатқаны туралы хабардар етіп тұрады. Бұрын кесар тілігімен босанған әйелдер, егер жоғарыда аталған себептер болмаса, келесі жүктіліктерінде қынаптық, яғни табиғи жолмен босана алады.
Қалпына келу
Кесар тілігінен кейін әйел мен оның нәрестесі көрсеткіштерге сәйкес ауруханада 2-4 күндей жатуы мүмкін.
Жаңа босанған ана 4-6 апта бойы тілінген жердегі ауырсынуды, түйілулерді және қан ұйындысымен немесе онсыз қан кетуді бастан кешіруі мүмкін. Операцияны басынан өткерген әр әйел үшін бұл белгілердің ауырлық деңгейі әртүрлі болады, бірақ уақыт өте келе жағдайы тез жақсаруы тиіс.
Ауруханадан шыққаннан кейін әйелдерге дене белсенділігін шектеу ұсынылады.
Кесар тілігі кезінде акушер ананың омыртқасындағы жұлынның эпидуральды қуысынан анестезиядан кейін құрсақ пен жатыр бойымен тілік жасайды. Кесарь отасы кезінде анасы кең таралмаған жалпы наркоз жағдайында болады.
Кесінді әдетте 10 сантиметрден 20 сантиметрге дейін (см) ұзындықта болады.
Эпидуральды анестезия кезінде ананың толық есінен танбауына қарамастан, дененің төменгі бөлігі ауырсынусыз болады. Олар тартылу немесе тартылу сезімін бастан кешіруі мүмкін.
Кесу әдетте 10 сантиметрден 20 сантиметрге дейін ұзындықта болады.
Эпидуральды анестезия кезінде ана толық есінен танбаса да, дененің төменгі бөлігінде ауырсыну сезілмейді.
Кейде акушер анаға операция процесін көрмеуі үшін перде қояды, өйткені бұл жағдай анаға ауыр болмаса да, ол үшін процесс қайғы сезімін тудыруы мүмкін. Кейбір ауруханаларда мөлдір перделерді пайдалануға рұқсат етіледі. Акушер және акушер-гинекологтар ананы операцияның қалай өтіп жатқаны туралы хабардар етіп тұрады. Бұрын кесарь тілігімен босанған әйелдер кейінгі жүктілікте вагиналды, табиғи босану жолымен босануы мүмкін, әрине жоғарыдағы себеп факторлары болмаған жағдайда.
Қайта қалпына келтіру
Кесар тілігінен кейін әйел мен оның нәрестесі ауруханада 2-4 күн қалуы мүмкін.
Жаңа ана 4-6 апта бойы кесілген жерде ауырсынуды, спазмды және қан ұйындысымен немесе онсыз қан кетуді бастан кешіруі мүмкін. Операциядан өткен әр әйел үшін бұл белгілердің ауырлығы әртүрлі болады, бірақ уақыт өте келе жағдай тез жақсаруы керек.
Емханадан шыққаннан кейін әйелдерге үйде физикалық белсенділікті шектеу ұсынылады.
Дәрігер қалыпты өмірге оралу қауіпсіз екенін айтпайынша, әдетте операциядан кейінгі 4-6 апта бойы ауыр дене жаттығуларын жасаудан, ауыр заттарды көтеруден, қынапқа бөгде зат салудан немесе жыныстық қатынасқа түсуден аулақ болған жөн.
Кесар тілігінен кейін…
Инфекцияның немесе басқа да асқынулардың алғашқы белгілері пайда болғанда немесе кез келген күмәнді симптомдар туралы дереу дәрігерге хабарласыңыз.
Бұл симптомдарға мыналар жатуы мүмкін:
- дене қызуының көтерілуі;
- ауырсынудың күшеюі;
- қынаптан қан кетудің артуы;
- тілік орнының қатты қызаруы;
- хирургиялық тіліктің ісінуі;
- қызарумен немесе дене қызуымен қатар жүретін кеуде ауырсынуы;
- жағымсыз иісті бөлінділер;
- зәр шығару кезіндегі ауырсыну.
Бұл мақала Mayoclinic.org, NHS.uk және Medicalnewstoday.com деректері негізінде «Lalu» командасымен дайындалды.
Бұл мақаланы Mayoclinic.org, NHS.uk және Medicalnewstoday.com деректері негізінде «Lalu» командасы дайындады.
