Hámiledarlıq waqtında emshektegi ózgerisler hámiledarlıqtıń normal bólegi bolıp, olar gormonal ózgerisler nátiyjesinde júz beredi. Emshektegi ózgerisler hámiledarlıq baslanǵannan bir hápte ótkennen soń, hámiledarlıqtıń dáslepki belgileri sıpatında júz beriwi múmkin hám bul náreste tuwılǵanǵa shekem yamasa onnan keyin de dawam etiwi múmkin.
Bul maqalada biz hár trimestrde eń kóp ushırasatuǵın emshektegi ózgerislerdi talqılaymız. Sonday-aq, hámiledarlıq waqtında emshekte bolatuǵın ayırım qolaysızlıqlardı jeńillestiriw boyınsha ayırım maǵlıwmatlardı siz benen bólisemiz.
Hámiledarlıqtaǵı háptelik ózgerisler haqqında «Lalu» mobil qosımshası arqalı da baqlap barıwıńız, hámiledarlıqtıń kelesi háptesinde sizdi qanday ózgerisler kútip turǵanın aldınnan bilip barıwıńız múmkin.
Mobil qosımshanı júklep alıń: https://bit.ly/lalu-app
Birinshi trimestrde emshekte bolatuǵın ózgerisler
Hámiledarlıqtıń 1-13-hápte aralıǵında tómendegi belgiler bolıwı múmkin:
Sezimtallıq hám qolaysızlıq
Emshektiń sezimtallıǵı kóbinese hámiledarlıqtıń dáslepki belgileriniń biri bolıp tabıladı. Bul ózgerisler qandaǵı gormonlar dárejesiniń kóteriliwi hám emshek toqımalarında qan aylanısınıń kúsheyiwi sebepli júzege keledi.
Hámiledarlıqta emshektiń úlkeyiwi
Hámiledar bolǵanda, ásirese, birinshi hámiledarlıq waqtında emshek kóleminiń bir yamasa eki ólshemge artıwı – bul ádettegi jaǵday. Bul jaǵday hámiledarlıqtıń dáslepki dáwirinen baslanıwı hám pútkil dáwir dawamında dawam etiwi múmkin. Emshektiń tez ósiwi onıń terisiniń sozılıwına hám qıshıwına alıp keledi. Bala tuwılǵannan keyin de emshek kólemi úlkeyiwdi dawam etiwi múmkin.
Emshektegi kók tamırlar
Ádette, hámiledarlıq dáwirinde qan kólemi 50% ke artadı. Nátiyjede, kók tamırlar ásirese emshek hám qarın tarawında payda boladı. Bul tamırlar qan hám azıqlıq zatlardı denedegi rawajlanıp atırǵan hámilege jetkerip beriw ushın zárúr.
Ekinshi úsh aylıqta emshektegi ózgerisler
Hámiledarlıqtıń ekinshi úsh aylıǵı 14-27-hápte aralıǵında bolıp, bunda emshekte tómendegi ózgerisler bolıwı múmkin:
Areolalar reńiniń qoyıwlanıwı
Areolalar emshek ushı átirapındaǵı reńli dóńgelekler. Ekinshi hám úshinshi úsh aylıqlarda areolalar kólemi úlkeyedi hám reńi qoyıwlanadı. Areolalardıń reńiniń qoyıwlanıwı gormonal ózgerisler nátiyjesi esaplanadı. Kóbinese areola emiziwden keyin hámiledarlıqqa shekemgi reńine qaytadı, biraq ol geyde aldınǵısınan bir yamasa eki ese qoyıwıraq bolıp qaladı.
Areoladaǵı túyinshekler
Hámiledarlıq dáwirinde areolalarda kishkene túyinshekler payda boladı. Olar Montgomeri túyinshekleri dep ataladı hám may islep shıǵaratuǵın bezler bolıp tabıladı; olar emshekti maylaydı hám emiziwdi ańsatlastıradı.
Emshek ushlarınan suyıqlıq bólinip shıǵıwı
Ayırım hámiledar hayallarda ekinshi úsh aylıqta emshekten suyıqlıq bólinip shıǵıwı seziliwi múmkin. Basqalarda bolsa bul jaǵday úshinshi trimestrde yamasa tuwıwdan keyin bolıwı múmkin. Bólinip shıǵıwlar hámiledarlıqtıń hár qanday dáwirinde payda bolıwı múmkin, biraq emshek qozdırılǵanda olar kóbeyiwi múmkin. Bul qoyıw, sarı suyıqlıq jańa tuwılǵan nárestelerdi emshek súti menen emiziwdiń dáslepki basqıshlarında islep shıǵarılatuǵın, immunitetti arttıratuǵın zat bolıp tabıladı.
Emshektegi túyinler
Emshektegi túyinler ayırım hámiledar hayallarda ushırasadı. Ádette, bul túyinler qáweterleniwge sebep bolmaydı. Olar kóbinese sút jollarınıń tıǵılıp qalıwınan payda bolǵan galaktoseller yamasa emshektiń qáterli emes isikleri, yaǵnıy fibroadenomalar bolıp tabıladı.
Álbette, bunday ózgerislerdi shańaraq shıpakeri menen talqılaw, kerek bolsa qosımsha tekseriwlerden ótiw kerek.
Hámiledarlıqta emshektegi ózgerisler: Úshinshi trimestr
Bul 28-40-hápteler aralıǵında bolıp, emshekte tómendegi ózgerisler júzege keliwi múmkin:
Ózgerislerdiń dawam etiwi
Birinshi hám ekinshi úsh aylıqta júz bergen kóplegen ózgerisler hámiledarlıqtıń aqırǵı aylarında dawam etedi. Emshek kólemi jáne de úlkeyiwi hám awırlasıwı, areolanıń reńi qoyıwlanıwda dawam etiwi hám “awız súti” turaqlı túrde bólinip shıǵıwı múmkin.
Sozılıw izleri
Toqımalardıń tez ósiwi teriniń sozılıwına alıp keledi. Bul bolsa qızıl sızıqlar hám sozılıw izleriniń payda bolıwına alıp keliwi múmkin. Bul qızıl sızıqlar ádette, hámiledarlıqtıń 6 yamasa 7-aylarında payda boladı, biraq olar bul waqıttan aldın yamasa keyin de payda bolıwı múmkin.
Sút islep shıǵarıw
Jańa tuwılǵan nárestelerdi emiziw waqtında emshekte ózgerisler júz beredi. Biraq, hámiledarlıqta emshektegi ózgerisler anıq bilinbegen hayallar keyinirek balanı emiziw haqqında qáweterlenbewi kerek. Hámiledarlıqtaǵı bólinip shıǵıwlar hám emshektegi ózgerisler keleshekte ananıń sút islep shıǵarıw yamasa emiziw qábiletin belgilep bermeydi.
Bala tuwılǵannan keyin yamasa geyde onnan aldın emshekler az muǵdarda awız sútin islep shıǵaradı. Bul suyıqlıq náresteniń immunitetin asırıwǵa járdem beredi. Jańa tuwılǵan nárestelerdiń asqazanı júdá kishkene hám olardıń azıqlıq mútájliklerin qanaatlandırıw ushın az muǵdarda awız súti jetkilikli esaplanadı.
Emiziw qábileti haqqında qáweterlengen hár bir adam shıpakerden yamasa laktaciya boyınsha másláhátshiden járdem hám usınıslar sorawı kerek.
Paydalı maqala: Mastit keselligi
Qolaysızlıqtı jeńillestiriw usılları
Kópshilik hámiledar hayallar hámiledarlıq dáwirinde emshektegi ózgerislerge dus keledi. Biraq emshektegi ózgerislerdi yamasa ondaǵı qolaysızlıqlardı saplastırıw jollarınan hámme de xabardar emes:
- Sút aǵıwına qarsı emshek jastıqshaların taǵıw – awız súti aǵıwın jeńillestiriw ushın emshek jastıqshaların taǵıń. Olar bir márte paydalanılatuǵın yamasa qayta qollanılatuǵın túrde boladı.
- Loson hám maylardı qollanıw – emshekke loson yamasa maylardı jaǵıw teriniń qatıp qalıwı hám qıshıwın jeńillestiredi. Ayırımlar bul ónimlerdi sozılıw izlerin kemeytiw úmitinde de qollanadı.
- Tıǵılıp qalǵan sút jolların emlew – emshektiń awıratuǵın, tıǵılıp qalǵan orınlarına suwıq kompress (mataǵa oralǵan muz) qoyıw arqalı sút jollarınıń tıǵılıp qalıwın jeńilletiw múmkin.
- Emshektegi túyinlerdiń qáwipsiz ekenine kóz jetkeriw ushın qánige tekseriwinen ótiw kerek.
Qashan shıpakerge kóriniw kerek?
Hámiledarlıq waqtında yamasa onnan keyin emshekte bolıp atırǵan ózgerislerden qáweterde bolǵan hár qanday adam álbette shıpaker menen sóylesiwi kerek. Eger emshekte túyin yamasa isiw payda bolsa yaki emshek ushlarınan awız sútine uqsamaytuǵın ádettegiden tıs suyıqlıq bólinip shıqsa, shıpakerge múrájat etiw kerek.
Bul belgiler zıyansız bolıwı múmkin, biraq shıpaker menen máslahátlesiwińiz maqsetke muwapıq.
Tiyisli maqala: Hámiledarlıqta bólinip shıǵıwlar: normal hám patologiyalıq ózgerisler
Maqala Amerika hámiledarlıq associaciyası hám Healthline maǵlıwmatları tiykarında Lalu toparı tárepinen ózbek tilinde tayarlandı.
