Эктопиялық жүктілік ұрық жатырдың ішкі қабатынан басқа жерге бекітілген кезде пайда болады. Бұл өмірге қауіпті асқынуларға әкелуі мүмкін.
Көбінесе эктопиялық жүктілік кезінде ұрық жатыр түтігіне (фаллопий түтігі) бекітіледі, бірақ ол аналық безде немесе құрсақ қуысында да орналасуы мүмкін.
Жатырдан тыс жүктілік жүкті әйел үшін қауіпті, тіпті өлімге әкеліп соғуы мүмкін.
Мысалы, жатыр түтігінің жарылуы қатты қан кетуге және шок жағдайына әкеледі. Мұндай жағдайда шұғыл емделу маңызды. Алайда, бұл жағдайда ұрықты сақтап қалу мүмкін емес.
Жатырдан тыс жүктіліктің белгілері
Эктопиялық жүктіліктің бастапқы кезеңінде белгілер білінбеуі мүмкін.
Бұл белгілерге мыналар жатады:
- Іштің төменгі жағындағы ауырсыну — бұл көбінесе жамбас аймағында пайда болады;
- Қынаптан қан кету — бұл етеккір қанына қарағанда сұйығырақ, ашық немесе қою түсті бөлінді болады. Сондай-ақ, ол тұтқырлығы аз болуы мүмкін;
- Иықтың ауыруы — бұл жағдай ішкі қан кетудің белгісі. Қан кету диафрагма нервін тітіркендіріп, сол аймақта ауырсыну тудырады;
- Талма немесе коллапс — бұл жағдай қатты қан жоғалтудан кейін туындауы мүмкін.
Жатырдан тыс жүктіліктің асқынулары
Жатырдан тыс жүктілік емделмесе және уақытылы диагноз қойылмаса, жүкті әйелдің өміріне қауіп төндіруі мүмкін. Емдеу кезінде ұрықты сақтап қалу мүмкін емес.
Әйелде болуы мүмкін асқынуларға мыналар жатады:
- Ішкі қан кету: бұл шок пен ауыр зардаптарға әкелуі мүмкін. Емдеу кешіктірілген сайын бұл қауіп арта түседі.
- Жатыр (Фаллопий) түтіктерінің зақымдануы: бұл болашақта жүкті болуды қиындатуы мүмкін. Адамның екінші фаллопий түтігі қалыпты жұмыс істей алады.
- Бір фаллопий түтігін алып тастағаннан кейін де жүкті болуға болады. Егер екеуі де алынып тасталса, экстракорпоралды ұрықтандыру (ЭКҰ) жүкті болудың жалғыз мүмкіндігі болып қалады.
Қауіп факторлары
Төмендегі факторлар әйелде жатырдан тыс жүктіліктің туындауына себеп болуы мүмкін:
- Бұрын эктопиялық жүктілікті бастан өткеру — бұрын эктопиялық жүкті болған әйелдерде бұл жағдайдың қайталану қаупі жоғары болады;
- Жас — әйелдің жасы ұлғайған сайын эктопиялық жүктілік қаупі де артады;
- Инфекция — жатыр түтіктерінде, жатырда және аналық безде қабыну мен инфекцияның болуы эктопиялық жүктілік қаупін арттыруы мүмкін;
- Жыныстық жолмен жұғатын инфекциялар — кейбір жыныстық жолмен жұғатын инфекциялар, сондай-ақ соз (гонорея) немесе хламидиоз сияқты аурулар кіші жамбас мүшелерінің қабыну қаупін арттырады. Ал кіші жамбас мүшелерінің қабыну аурулары эктопиялық жүктілік қаупін арттыруы мүмкін;
- Темекі шегу — бұл да қауіпті арттыруы мүмкін.
- Зақымданған немесе дұрыс қалыптаспаған жатыр түтіктері — жатыр түтігі құрылымының өзгеруі немесе оның дұрыс қалыптаспауы аналық жасушаның сол арқылы қозғалуын қиындатуы мүмкін. Бұл ұрықтың жатырдан тыс бекітілу қаупін арттыруы ықтимал;
- Бұрын жасалған ота — анамнезде кесар тілігі немесе миоманы алып тастау отасы болса, бұл эктопиялық жүктілік қаупін арттырады.
Бұл қауіп факторлары болмаса да, адамда эктопиялық жүктілік болуы мүмкін. Іс жүзінде, эктопиялық жүктілік диагнозы қойылған әйелдердің жартысында белгілі қауіп факторлары болмайды.
Емдеу
Емдеу нұсқалары жүктіліктің дамуына және ықтимал асқынуларға байланысты болады.
Хирургиялық ота — Эктопиялық жүктілікті алып тастау үшін лапароскопиялық ота жасалады. Бұл әдіс кезінде кіндік ішіне немесе оның жанына шағын тілік жасалып, сол арқылы кішкентай камера мен жіңішке аспаптар енгізіледі.
Бұл қауіп факторлары болмаса да, адамда эктопиялық жүктілік болуы мүмкін. Алида, эктопиялық жүктілік диагнозы қойылған барлық адамдардың жартысында белгісіз қауіп факторлары болады.
Емдеу
Бұл нұсқалар жүктіліктің дамуына және ықтимал асқынуларға байланысты.
Хирургия — Эктопиялық жүктілікті алып тастау үшін лапароскопиялық ота жасалады. Бұл әдіс кішкентай камера мен нәзік құралды енгізу процесін қамтиды, ол кіндіктің ішінде немесе жанында кішкентай кесінді жасайды.
Егер жатырдан тыс жүктілік жатыр түтігінің жарылуына әкеп соқса, хирург бұл жағдайды жою үшін шұғыл ота жасайды. Егер бұл мүмкін болмаса, түтікті алып тастайды.
Терапиялық ем — егер жатырдан тыс жүктілікке ерте диагноз қойылса, дәрі-дәрмекпен емдеу әдісі де бір нұсқа болуы мүмкін.
Жатырдан тыс жүктіліктің белгілері 4-ші және 12-ші апталар аралығында байқалуы мүмкін. Мәселені диагностикалау жүктілікке арналған тесттерді, симптомдарды бағалауды және ультрадыбыстық зерттеуді қамтуы ықтимал. Дәрігерлерге бұрын болған жатырдан тыс жүктілік туралы хабарлау маңызды. Бұл дәрігерлерге болашақта жүкті әйелде жатырдан тыс жүктіліктің бар-жоғын тезірек анықтауға көмектеседі.
Эктопиялық жүктіліктің белгілері 4-аптада және 12-аптада басталуы мүмкін. Мәселені диагностикалау жүктілік сынақтарын, симптомдарды бағалауды және ультрадыбыстық зерттеуді қамтуы мүмкін. Дәрігерлерге өткен эктопиялық жүктілік туралы хабарлау маңызды. Бұл дәрігерлерге болашақ жүкті әйелде эктопиялық жүктілік бар-жоғын тезірек анықтауға көмектеседі.
