Perzentińiz shama menen 1 aylıqtan 3 aylıqqa shekem bolǵan dáwirde esitiw hám sóylewdiń qızıqlı basqıshların basınan keshiredi. Bularǵa siziń dawısıńızdı, sesińizdi esitip kúlimsirewi hám basın ses kelgen tárepke qaratıwı kiredi. Sonday-aq, bul dáwirde balalar ayırım seslerge elikley baslaydı.
Bul maqala arqalı «Bala qashan sóyleydi», «Bala neshe jasta sóyleydi», «Balanıń tili qashan shıǵadı» sıyaqlı sorawlarǵa tolıq juwap alıwıńız múmkin.
Dawısıńızdaǵı sesler
Tábiyiy túrde insan júzin basqa vizual kórinislerden artıq kórgenindey, perzentińiz de basqa seslerden insan dawısın jaqsı parıqlay aladı. Olar tiykarınan, eń kóp esitetuǵın dawıslardı tanıydı hám olarǵa juwap qaytaradı. Balalar dawıslardı ıssılıq, awqat hám ózleri ushın bolǵan qolaylıqlar menen birgelikte baylanıstıradı.
Ulıwma alǵanda, náresteler bálent dawıstı jaqsı kóredi – bul haqıyqattı úlken adamlar intuitiv túrde túsinedi hám soǵan sáykes halda juwap beredi, ózleri bunı sezbeydi de.
Keyingi ret náresteńiz benen sóyleskende ózińizdi tıńlap kóriń.
Bálkim, siz dawısıńızdı kótergenińizdi, sóylewińizdi ásteletip atırǵanıńızdı, buwınlardı sozıp aytqanıńızdı, kózińizdi hám awzıńızdı ádettegiden kóbirek keń ashqanıńızdı sezersiz. Usı dramatik usıl derlik hár qanday náresteniń dıqqatın ózine tartadı hám ádette, bul onıń kúlimsirewine sebep boladı.
Sizdi hám basqalardı tıńlaw arqalı perzentińiz sóylewdiń áhmiyetliligin, sózlerdi anıq túsiniw yamasa tákirarlawdı úyrenip aladı. Bir ay ishinde olar siz basqa bólmede bolsańız da, dawısıńızdan tanıp alatuǵın boladı.
Áhmiyetli: Hámledarlıqta temperaturanıń kóteriliwi — sebepleri, qáwpi hám temperaturanı túsiriw usılları
Birinshi qarım-qatnas
Perzentińiz benen sáwbetleskenińizde olar tınıshlanadı, jubanısh tabadı hám bala bul sáwbetlerden zawıq aladı. Perzentińiz sizge kúlimsiregende, olar siziń júzińizdegi zawıqtı kóredi hám sáwbet eki tárepten bolıp atırǵanın túsinedi. Dáslepki sáwbetler balaǵa gezek penen sóylesiw, dawıs ırǵaǵı, eliklew, jubatıw hám awızeki jaǵdaydaǵı múnásibet tezligi sıyaqlı kóplegen názik qarım-qatnas qaǵıydaların úyretedi.
Shama menen eki aylıǵında náresteńiz ayırım dawıslı seslerdi (ah-ax-ah, ooh-oox-ooh) tákirarlay baslaydı. Dáslepki 4-6 ay ishinde olar shıǵarǵan ses, shawqımlarǵa elikleń, sonıń menen birge «sóylesiwlerińiz»de ápiwayı sózler hám ibaralardı qollanıwǵa háreket etiń.
Paydalı maqala: Bala qashan tik turadı yaki ayaq basadı?
Gódek tili
Erte gódeklik dáwirinde siz perzentińizge kitap oqıp beriwińiz kerek, hátte ol bunı túsinbeydi dep oylasańız da. Tórt ayǵa kelip, náresteńiz turaqlı túrde gúbirley baslaydı, kóbinese ájayıp jańa dawıslardı (muh-muh, bah-bah) shıǵarıp, uzaq waqıt ózin-ózi zawıqlandıradı. Sonday-aq, olar siziń dawısıńızdaǵı ırǵaqqa hám sóz yamasa dizbeklerge pát beriwińizge salıstırǵanda sezgirirek boladı.
Hár kúni bala menen birge bolǵanıńızda, siz qashan olardı awqatlandırıwıńız, jórgeklerin almastırıwıńız, seyilge alıp shıǵıwıńız yamasa uyqıǵa jatqızıwıńızdı dawısıńızdan bilip aladı.
Siziń sóylesiwińiz olarǵa keypiyatıńız qanday ekenligi hám shaxsıńız haqqında kóp nárselerdi kórsetedi, sonday-aq, olardıń sizge bolǵan múnásibeti de perzentińiz haqqında kóp maǵlıwmat beredi. Eger siz náresteńizge kóterińki yamasa jubatıwshı tárizde sóyleseńiz, olar kúlimsirewi yamasa kúliwi múmkin. Eger olarǵa baqırsańız yamasa ashıwlı hawazda sóyleseńiz, perzentińizdiń qorqıp ketiwi yamasa jılawı itimallıǵı joqarı boladı.
Bilip qoyǵan jaqsı: Bala dáretinde qan payda bolsa, ne islew kerek?
Bala qashan sóyleydi? (Jas basqıshları)
Hámledarlıqta da náresteńizdiń esitiwin esapqa alsaq, tuwılǵannan soń náreste tolıq esitiw qábiletine iye boladı. Sonday-aq, náreste ósip, rawajlanıp barǵan sayın balanıń jasqa say esitiwi hám oǵan juwap reakciyası da ózgerip baradı. Biraq seslerge juwap bermeytuǵın yamasa til kónlikpeleri sáykes túrde rawajlanbaǵan balalarda esitiw mashqalaları bar ekenligine gúmanlanıw múmkin.
Tómendegi keste «Bala qashan sóyleydi?», dep qáweterlenetuǵın hár bir ata-ana ushın mólsherlengen bolıp, onda balańızda esitiw mashqalaları bar-joqlıǵın anıqlawǵa járdem beretuǵın jasqa baylanıslı ayırım maǵlıwmatlar berilgen.
Sóylew hám esitiw basqıshları
Sonı este saqlaw kerek, hámme bala birdey emes. Balalar túrli jastaǵı pállelerge túrli waqıtta erisedi. Perzentińiz esitpey atır yaki sóylew kónlikpelerinde anıqsızlıq bar dep oylasańız, onı pediatr, LOR shıpakeri kóriginen ótkeriń.
Maqalanı tayarlawda stanfordchildrens.org hám de www.healthychildren.org maǵlıwmatlarınan paydalanıldı hám «Lalu» komandası tárepinen tayarlandı.
